Alibaba huy động 10,2 tỷ USD cho AI nhưng cổ phiếu vẫn lao dốc

Cổ phiếu Alibaba giảm chủ yếu vì thương vụ phát hành đã làm thay đổi ngay lập tức giá trị kinh tế của cổ đông hiện hữu. Công ty huy động 80 tỷ đôla Hong Kong bằng cách phát hành 710 triệu cổ phiếu mới với giá 112,70 đôla Hong Kong/cổ phiếu—mức chiết khấu 8,4% so với giá đóng cửa trước đó tại Hong Kong. Cổ phiếu giảm khoảng 8,5% trong phiên thứ Hai và có lúc mất gần 10%. 3467

Việc lãnh đạo mua cổ phiếu là tín hiệu tích cực, nhưng không thể xóa bỏ tác động trước mắt của nguồn cung mới được bán giá thấp, mức pha loãng quyền sở hữu và sự chưa chắc chắn về tốc độ sinh lời từ các khoản đầu tư AI.

Giá phát hành đã trở thành mốc tham chiếu mới

Theo các báo cáo về thương vụ, đây là đợt phát hành cổ phiếu bổ sung lớn nhất từ trước đến nay của một công ty niêm yết tại Hong Kong. Alibaba bán 710 triệu cổ phiếu mới cho các nhà đầu tư ngoài Mỹ với giá 112,70 đôla Hong Kong/cổ phiếu, thu về 80 tỷ đôla Hong Kong, tương đương khoảng 10,2 tỷ USD. 28

Mức giá này nhanh chóng trở thành một mốc tham chiếu quan trọng. Nhà đầu tư nhận thấy một giao dịch tổ chức quy mô lớn đã được thực hiện với mức chiết khấu đáng kể, cho thấy giá đóng cửa trước đó không còn là mức mà Alibaba có thể dễ dàng huy động vốn quy mô lớn. Diễn biến cổ phiếu sau đó đưa giá thị trường tiến gần giá phát hành. 46

Việc phát hành cũng làm tăng tổng số cổ phiếu lưu hành. Nếu các khoản đầu tư AI không tạo ra đủ lợi nhuận và giá trị mới để bù đắp, cổ đông hiện hữu sẽ sở hữu tỷ lệ nhỏ hơn trong Alibaba sau thương vụ. Một báo cáo ước tính số cổ phiếu mới tương đương khoảng 3,57% tổng số cổ phiếu sau phát hành. 13

Jack Ma, Joe Tsai và Eddie Wu đã mua bao nhiêu?

Các giao dịch mua cổ phiếu của những nhân vật cấp cao cho thấy họ tin rằng mức giá sau đợt bán tháo là hấp dẫn. Tuy nhiên, thông tin công bố về từng người không có cùng mức độ chi tiết:

• Jack Ma: Được cho là đã mua hơn 600 triệu đôla Hong Kong, tương đương khoảng 76,5 triệu USD, cổ phiếu Alibaba niêm yết tại Hong Kong trong những ngày gần đó. Các thông tin hiện có chưa cung cấp số cổ phiếu được xác minh hoặc bảng chi tiết giá và thời điểm từng giao dịch. 5
• Joe Tsai: Một giao dịch được công bố cho thấy ông mua 720.000 cổ phiếu với giá bình quân khoảng 112,08 đôla Hong Kong/cổ phiếu. Sau đó, ông mua thêm 720.000 cổ phiếu với giá bình quân 113,47 đôla Hong Kong/cổ phiếu, trị giá khoảng 82 triệu đôla Hong Kong. 11825
• Eddie Wu: CEO Alibaba mua 350.000 cổ phiếu với giá bình quân 111,6359 đôla Hong Kong/cổ phiếu, trị giá khoảng 39 triệu đôla Hong Kong. 918

Các giao dịch được công bố của Tsai và Wu ban đầu được đưa tin có tổng giá trị khoảng 120 triệu đôla Hong Kong; các báo cáo sau đó cho biết tổng giao dịch trong hai ngày đã vượt 200 triệu đôla Hong Kong. Nếu cộng thêm khoản mua được báo cáo của Ma, tổng giá trị vượt 800 triệu đôla Hong Kong, dù con số chính xác còn phụ thuộc vào các giao dịch và ngày báo cáo được tính. 151725

Đây là mức mua đáng kể bằng tiền cá nhân, nhưng vẫn rất nhỏ so với quy mô 80 tỷ đôla Hong Kong của đợt phát hành. Giao dịch của người nội bộ có thể cho thấy niềm tin; chúng không thể đảo ngược tác động cơ học của việc phát hành hàng trăm triệu cổ phiếu mới với giá chiết khấu.

Vì sao cấu trúc Regulation S và thời điểm công bố lại quan trọng?

Alibaba chào bán cổ phiếu cho những người không phải công dân Mỹ ở bên ngoài nước Mỹ theo Regulation S, một quy định của Mỹ dành cho các đợt chào bán chứng khoán ngoài lãnh thổ Mỹ. Thông báo của công ty nêu rõ cổ phiếu mới được bán cho nhà đầu tư bên ngoài Mỹ. 28

Cấu trúc này thu hẹp nhóm nhà đầu tư đủ điều kiện so với một đợt chào bán toàn cầu mở rộng. Bên cạnh đó, việc công bố vào Chủ nhật khiến thị trường chỉ có khoảng thời gian ngắn trước khi sàn Hong Kong mở cửa trở lại. Một thương vụ lớn, được đẩy nhanh và công bố vào cuối tuần có thể khiến nhà đầu tư yêu cầu mức chiết khấu cao hơn vì họ có ít thời gian đánh giá nhu cầu vốn, định giá và kế hoạch chi tiêu AI của Alibaba.

Sổ lệnh được cho là vẫn nhận được nhu cầu mạnh, với tổng giá trị đăng ký khoảng 28 tỷ USD. Tuy nhiên, nhu cầu cao đối với một lượng cổ phiếu được chiết khấu không đồng nghĩa cổ đông hiện hữu hài lòng với mức giá, mức pha loãng hay khả năng sinh lời của khoản đầu tư. 447

Thị trường nghi ngờ cách sử dụng vốn, không chỉ mức giá

Alibaba cho biết toàn bộ tiền thu ròng sẽ được dùng để xây dựng năng lực AI “toàn diện”. Kế hoạch bao gồm chip, hạ tầng điện toán, phát triển và triển khai mô hình, các hoạt động liên quan đến Qwen cùng dịch vụ đám mây tích hợp AI. 21112

Đây là cam kết đầu tư vào cả hạ tầng lẫn phần mềm, chứ không chỉ là việc ra mắt một sản phẩm đơn lẻ. Khoản chi này có thể củng cố khả năng cung cấp năng lực điện toán và phân phối dịch vụ AI của Alibaba, nhưng cũng tạo ra nhu cầu chi tiêu lớn và kéo dài. Vì vậy, nhà đầu tư phải cân nhắc liệu dòng tiền tương lai từ AI và dịch vụ đám mây có vượt chi phí xây dựng, vận hành và tài trợ cho hệ thống này hay không.

Sức ép đã thể hiện trong kết quả kinh doanh gần đây của Alibaba. Doanh thu mảng AI Cloud and Compute Services tăng 45% trong quý kết thúc tháng 6, lên 48,44 tỷ nhân dân tệ, trong khi chi tiêu vốn tăng 75% lên 67,68 tỷ nhân dân tệ. Lợi nhuận ròng quý giảm 75% khi công ty đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng AI. 303441

Những con số này tạo ra một bức tranh đầu tư hai mặt:

• Dấu hiệu nhu cầu: Doanh thu đám mây và điện toán tăng nhanh, còn Alibaba cho biết các sản phẩm liên quan đến AI là động lực tăng trưởng chính.
• Dấu hiệu áp lực tài chính: Chi tiêu vốn tăng nhanh hơn doanh thu tổng thể, trong khi lợi nhuận giảm mạnh.
• Câu hỏi chưa có lời đáp: Alibaba phải biến mức sử dụng AI và sự phổ biến của Qwen thành doanh thu doanh nghiệp và đám mây bền vững, có lợi nhuận, thay vì chỉ tạo ra lưu lượng sử dụng cao hơn với biên lợi nhuận thấp hơn.

Vì sao giao dịch của lãnh đạo chưa đủ để trấn an thị trường?

Việc các lãnh đạo mua cổ phiếu trả lời một câu hỏi: họ có cho rằng đợt bán tháo đã quá mức hay không? Nhưng giao dịch này chưa giải quyết câu hỏi cốt lõi về định giá. Cổ đông vẫn phải đánh giá liệu chiến lược AI của Alibaba có thể tạo ra lợi nhuận đủ cao để bù đắp:

1. mức chiết khấu 8,4% trong đợt phát hành;
2. sự pha loãng do 710 triệu cổ phiếu mới;
3. chi phí khấu hao và hạ tầng tăng lên; và
4. nguy cơ cạnh tranh buộc Alibaba phải định giá thấp các mô hình AI, hoạt động suy luận và năng lực đám mây.

Kết quả là thị trường nhận được hai tín hiệu trái chiều. Nhu cầu từ các tổ chức cho thấy những nhà đầu tư lớn muốn tiếp cận chiến lược AI của Alibaba, trong khi giá cổ phiếu giảm ngay sau đó cho thấy cổ đông hiện hữu không hài lòng với điều khoản phát hành hoặc lo ngại khoản chi tiêu sẽ mất quá nhiều thời gian để hoàn vốn. 34

Điều nhà đầu tư Alibaba cần theo dõi

Đợt bán tháo của Alibaba nên được hiểu trước hết là phản ứng với giá phát hành và mức pha loãng, chứ không đơn thuần là sự phủ nhận tiềm năng AI. Việc lãnh đạo mua cổ phiếu cho thấy niềm tin, nhưng thị trường đặt trọng tâm lớn hơn vào quy mô huy động vốn, giá phát hành chiết khấu và gánh nặng đầu tư vốn vốn đã cao của công ty.

Bài kiểm tra tiếp theo nằm ở hiệu quả vận hành: Alibaba có thể biến mức tăng 45% của mảng đám mây và nhu cầu AI ngày càng lớn thành biên lợi nhuận, dòng tiền và hiệu quả sử dụng vốn tốt hơn hay không. Cho đến khi có bằng chứng rõ ràng, nhà đầu tư hoàn toàn có thể tin vào cơ hội AI của Alibaba nhưng vẫn cho rằng cách phát hành cổ phiếu này gây bất lợi cho cổ đông hiện hữu.