Đình công tại Samsung có thể làm chao đảo thị trường chip nhớ toàn cầu

Thị trường bán dẫn toàn cầu đang theo dõi sát sao Samsung sau khi các cuộc đàm phán lương giữa công ty và công đoàn đổ vỡ, dẫn đến kế hoạch đình công kéo dài 18 ngày từ 21/5 đến 7/6. Nếu hàng chục nghìn công nhân tham gia như dự kiến, hoạt động sản xuất tại nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới có thể bị gián đoạn và gây tác động lan rộng tới chuỗi cung ứng AI.

Các nhà đầu tư đã phản ứng trước nguy cơ này. Cổ phiếu của các đối thủ như Micron tăng khi thị trường kỳ vọng nguồn cung bị thắt chặt có thể đẩy giá chip nhớ lên, trong khi Samsung đối mặt với nguy cơ chậm sản xuất, chi phí lao động cao hơn và giao hàng trễ.

Vì sao cuộc đình công có thể ảnh hưởng nguồn cung chip nhớ

Samsung là nhà sản xuất lớn nhất thế giới đối với DRAM và NAND – hai loại chip nhớ cốt lõi được sử dụng trong trung tâm dữ liệu AI, điện thoại thông minh, máy tính cá nhân và máy chủ.

Theo các báo cáo, khoảng 45.000–48.000 công nhân có thể tham gia cuộc đình công nếu đàm phán tiếp tục thất bại . Một số ước tính của giới phân tích cho rằng nếu tỷ lệ tham gia cao, sản lượng DRAM toàn cầu có thể giảm khoảng 3%–4% trong thời gian đình công .

Trong bối cảnh tồn kho chip nhớ đang tương đối thấp và nhu cầu từ hạ tầng AI tăng mạnh, chỉ vài phần trăm nguồn cung bị mất cũng đủ để tác động đến giá cả và tâm lý thị trường.

Tuy vậy, mức độ ảnh hưởng thực tế vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Các nhà máy bán dẫn (fab) có mức độ tự động hóa rất cao nên có thể giảm bớt tác động trực tiếp của đình công.
• Samsung có thể sử dụng hàng tồn kho hoặc duy trì đội ngũ tối thiểu để giữ các dây chuyền quan trọng hoạt động.
• Mức độ gián đoạn còn phụ thuộc vào số lượng công nhân tham gia và vị trí công việc của họ trong chuỗi sản xuất.

Dù vậy, chỉ riêng khả năng gián đoạn tại một công ty chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường chip nhớ toàn cầu cũng đủ để thay đổi kỳ vọng của nhà đầu tư.

Vì sao cổ phiếu Micron và các đối thủ hưởng lợi

Các đối thủ như Micron và SK Hynix có thể được hưởng lợi nếu sản lượng hoặc việc giao hàng của Samsung bị chậm lại.

Hai động lực chính khiến cổ phiếu của họ tăng:

1. Quyền lực định giá cao hơn
Nếu nguồn cung DRAM toàn cầu giảm dù chỉ một phần nhỏ, các nhà sản xuất còn lại có thể tăng giá hợp đồng hoặc cải thiện biên lợi nhuận.

2. Dịch chuyển đơn hàng trong phân khúc bộ nhớ cao cấp
Phân khúc tăng trưởng nhanh nhất hiện nay là HBM (High Bandwidth Memory) – loại bộ nhớ tốc độ cao dùng trong GPU AI. Nguồn cung HBM vốn đã khan hiếm, nên bất kỳ gián đoạn nào tại Samsung cũng có thể khiến khách hàng chuyển đơn hàng sang SK Hynix hoặc Micron .

Do các chip nhớ từ các nhà sản xuất lớn có tính thay thế tương đối, khách hàng có thể chuyển nguồn cung khá nhanh khi rủi ro xuất hiện.

Tranh chấp lao động: công đoàn đang yêu cầu gì?

Cuộc xung đột xoay quanh câu hỏi: lợi nhuận từ làn sóng AI nên được chia cho người lao động như thế nào.

Các yêu cầu chính của công đoàn gồm:

• Quỹ thưởng tương đương 15% lợi nhuận hoạt động
• Bỏ trần thưởng tối đa 50% lương cơ bản
• Tăng lương cơ bản 7%

Các nguồn tin cho biết đề xuất phản hồi từ Samsung không hoàn toàn thống nhất giữa các báo cáo. Một số cho rằng công ty đề nghị khoản chia lợi nhuận khoảng 13% lợi nhuận hoạt động dưới dạng trả một lần, trong khi nguồn khác nói mức đề xuất khoảng 10% . Sự khác biệt này phản ánh các cách diễn giải khác nhau về đề xuất của công ty.

Việc không đạt được thỏa thuận có thể dẫn đến cuộc đình công lớn nhất trong lịch sử Samsung.

Những rủi ro Samsung phải đối mặt

Nếu cuộc đình công diễn ra với quy mô lớn, Samsung có thể chịu nhiều rủi ro:

• Chậm sản xuất nếu kỹ sư hoặc kỹ thuật viên chủ chốt nghỉ việc
• Chi phí lao động tăng nếu công ty nhượng bộ các yêu cầu của công đoàn
• Khách hàng đa dạng hóa nguồn cung, chuyển sang các nhà sản xuất khác
• Suy giảm lợi nhuận nếu vừa mất sản lượng vừa phải tăng chi phí

Một số phân tích cho rằng nếu các yêu cầu lớn của công đoàn được chấp nhận cùng với việc sản xuất bị gián đoạn, lợi nhuận của Samsung có thể chịu áp lực đáng kể .

Tác động rộng hơn tới kinh tế và chuỗi cung ứng

Không chỉ riêng Samsung, cuộc đình công còn khiến chính phủ và giới doanh nghiệp Hàn Quốc lo ngại. Một cuộc đình công với hàng chục nghìn công nhân có thể ảnh hưởng tới nền kinh tế Hàn Quốc và chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu .

Chip nhớ là thành phần nền tảng của nhiều thiết bị điện tử hiện đại, từ trung tâm dữ liệu đám mây, máy chủ AI đến smartphone và laptop. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại nhà cung cấp lớn nhất thế giới đều có thể khiến chi phí tăng hoặc thời gian giao hàng kéo dài.

Ẩn số lớn nhất: sản xuất thực tế bị ảnh hưởng đến đâu

Dù tiêu đề tin tức khá “kịch tính”, tác động thực tế vẫn chưa chắc chắn. Ngành sản xuất bán dẫn có mức độ tự động hóa cao và nhiều nhà máy có thể duy trì hoạt động trong thời gian ngắn ngay cả khi thiếu nhân sự.

Nếu Samsung duy trì được các dây chuyền cốt lõi hoặc đạt thỏa thuận nhanh chóng với công đoàn, cuộc đình công có thể chủ yếu ảnh hưởng tâm lý thị trường và kỳ vọng giá hơn là gây thiếu hụt chip thực sự.

Tuy nhiên, nếu tỷ lệ tham gia cao và các dây chuyền sản xuất bộ nhớ tiên tiến — đặc biệt là HBM phục vụ AI — bị chậm lại, thị trường chip nhớ toàn cầu có thể nhanh chóng thắt chặt. Điều này giải thích vì sao nhà đầu tư đang sớm đặt cược vào kịch bản giá chip tăng và lợi nhuận cải thiện cho các đối thủ của Samsung.