Vì sao đồng yen vẫn yếu dù kinh tế Nhật tăng trưởng vượt kỳ vọng?

Kinh tế Nhật Bản mở đầu năm 2026 với một bất ngờ tích cực. GDP thực của nước này tăng 2,1% theo năm trong quý I, cao hơn dự báo khoảng 1,7% và tăng tốc so với quý trước .

Tuy nhiên, thay vì tăng giá, đồng yen lại tiếp tục suy yếu và tiến sát mốc ¥160 đổi 1 USD — một mức khiến giới chức Nhật nhiều lần phải phát tín hiệu cảnh báo. Sự “ngược chiều” này cho thấy một thực tế của thị trường ngoại hối: tỷ giá thường phản ứng mạnh với lãi suất, dòng vốn và kỳ vọng chính sách hơn là một báo cáo tăng trưởng đơn lẻ.

Dưới đây là những yếu tố chính giải thích vì sao yen vẫn yếu dù số liệu GDP tích cực.

1. Thị trường ngoại hối nhìn vào chính sách tương lai

Số liệu quý I cho thấy kinh tế Nhật được hỗ trợ bởi xuất khẩu và tiêu dùng nội địa ổn định . Nhưng nhà đầu tư ngoại hối thường định giá tiền tệ dựa trên kỳ vọng chính sách tiền tệ trong tương lai, chứ không chỉ dữ liệu hiện tại.

Ngay sau khi công bố GDP, đồng yen vẫn yếu và USD/JPY tiếp tục tăng, cho thấy thị trường không xem dữ liệu này là đủ để thay đổi triển vọng chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) . Một quý tăng trưởng mạnh chưa chắc đồng nghĩa BOJ sẽ nhanh chóng tăng lãi suất.

2. Chênh lệch lãi suất Mỹ – Nhật vẫn là yếu tố chi phối

Lực đẩy lớn nhất khiến yen suy yếu là chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản.

Khi lãi suất Mỹ cao hơn nhiều, nhà đầu tư có thể vay yen với chi phí thấp rồi đầu tư vào tài sản bằng USD có lợi suất cao hơn. Chiến lược này được gọi là carry trade.

Chừng nào lợi suất tại Mỹ vẫn cao hơn đáng kể so với Nhật, dòng vốn toàn cầu có xu hướng chảy vào tài sản bằng USD. Điều đó giúp đồng USD mạnh lên và tạo áp lực giảm giá đối với yen, bất chấp dữ liệu kinh tế nội địa tích cực.

3. Can thiệp ngoại hối chỉ giúp giảm biến động

Nhật Bản đã nhiều lần can thiệp để hỗ trợ đồng tiền. Theo dữ liệu của Bộ Tài chính, chính phủ đã chi khoảng ¥9,79 nghìn tỷ (tương đương khoảng 62 tỷ USD) cho các hoạt động can thiệp ngoại hối trong giai đoạn tháng 4–5/2024, bán USD và mua yen sau khi tỷ giá tiến gần mốc 160 .

Các đợt can thiệp này thường tạo ra những cú bật mạnh của đồng yen trong ngắn hạn. Nhưng nhiều nhà phân tích cho rằng chúng chủ yếu làm giảm tốc độ biến động, chứ hiếm khi đảo chiều xu hướng dài hạn nếu các yếu tố nền tảng – như chênh lệch lãi suất – vẫn còn .

Điều này khiến thị trường tin rằng Tokyo có thể can thiệp khi biến động quá mạnh, nhưng khó duy trì việc bảo vệ một mức tỷ giá cụ thể trong thời gian dài.

4. Giá năng lượng và chi phí nhập khẩu gây áp lực

Nhật Bản phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là dầu và khí đốt. Khi giá năng lượng toàn cầu tăng, quốc gia này phải chi nhiều ngoại tệ hơn để thanh toán nhập khẩu.

Các báo cáo kinh tế gần đây cảnh báo rằng căng thẳng địa chính trị và cú sốc năng lượng có thể làm tăng chi phí cho doanh nghiệp và hộ gia đình Nhật Bản . Đồng yen yếu càng khiến nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn, tạo thêm áp lực lên tỷ giá.

5. Nhà hoạch định chính sách thận trọng

Giới chức Nhật Bản đã nhiều lần cảnh báo họ sẽ phản ứng nếu biến động tỷ giá trở nên quá mức khi yen tiến gần mốc tâm lý 160/USD . Tuy vậy, họ cũng nhấn mạnh rằng can thiệp chỉ nên được sử dụng trong những trường hợp cần thiết để ổn định thị trường.

Cách tiếp cận thận trọng này khiến nhà đầu tư tin rằng Nhật Bản không có ý định bảo vệ một mức tỷ giá cố định trong dài hạn.

Triển vọng ngắn hạn của đồng yen

Nhìn tổng thể, các yếu tố ảnh hưởng đến yen hiện nay phần lớn mang tính cấu trúc và đến từ bên ngoài:

• Chênh lệch lãi suất Mỹ – Nhật vẫn nghiêng mạnh về phía USD.
• Can thiệp ngoại hối có thể tạo nhịp hồi ngắn hạn nhưng khó đảo chiều xu hướng.
• Giá năng lượng cao làm tăng nhu cầu ngoại tệ của Nhật Bản.
• Một báo cáo GDP tích cực chưa đủ để buộc BOJ thay đổi chính sách nhanh chóng.

Vì vậy, trừ khi xuất hiện chất xúc tác rõ ràng — chẳng hạn lợi suất Mỹ giảm mạnh, BOJ tăng lãi suất quyết liệt hơn, hoặc có sự phối hợp can thiệp quốc tế — đồng yen vẫn có khả năng tiếp tục chịu áp lực và bị thử thách lại quanh mốc 160 yen đổi 1 USD trong thời gian tới.