Vì sao giá đồng vẫn tăng mạnh dù có đàm phán hòa bình Trung Đông?

Giá đồng toàn cầu đang dao động gần mức cao kỷ lục trong năm 2026. Đằng sau đợt tăng này là sự kết hợp của hai yếu tố lớn: cú sốc nguồn cung ngắn hạn liên quan đến căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông và làn sóng nhu cầu dài hạn từ quá trình điện khí hóa, năng lượng tái tạo và hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).

Ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran làm dấy lên hy vọng rằng thương mại hàng hải sẽ sớm bình thường trở lại, nhiều nhà phân tích cho rằng triển vọng dài hạn của đồng vẫn rất mạnh.

Cú sốc địa chính trị tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz là một trong những "nút thắt" hàng hải quan trọng nhất thế giới. Khu vực này nằm giữa Iran và bán đảo Ả Rập, và khoảng một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu đi qua tuyến đường này. Khi căng thẳng quân sự leo thang quanh Iran, hoạt động vận tải qua eo biển bị gián đoạn, kéo theo tác động lan rộng tới thị trường hàng hóa.

Sự gián đoạn này đã làm tăng chi phí vận chuyển và gây khó khăn cho chuỗi cung ứng của nhiều ngành công nghiệp. Trên thị trường kim loại, giá đồng phản ứng mạnh với từng thông tin mới liên quan đến đàm phán giữa Mỹ và Iran. Khi xuất hiện tín hiệu tích cực về ngoại giao, giá có thể giảm nhẹ; nhưng khi bất ổn kéo dài hoặc vận tải tiếp tục bị hạn chế, giá lại tăng trở lại.

Ngay cả khi các cuộc đàm phán cho thấy tiến triển, giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế nghiêm trọng, khiến tác động tích cực của ngoại giao lên dòng chảy hàng hóa toàn cầu chưa thể xuất hiện ngay.

Vì sao lưu huỳnh và axit sulfuric lại ảnh hưởng đến giá đồng?

Một mắt xích ít được chú ý trong câu chuyện giá đồng là axit sulfuric.

Trong ngành khai thác và chế biến đồng, axit sulfuric là nguyên liệu thiết yếu cho các công nghệ xử lý quặng có hàm lượng thấp, đặc biệt là phương pháp chiết dung môi và điện phân (solvent extraction và electrowinning).

Nếu vận tải quốc tế bị gián đoạn hoặc nguồn cung lưu huỳnh bị hạn chế, sản lượng axit sulfuric có thể giảm, từ đó tạo ra "nút cổ chai" trong quá trình sản xuất đồng.

Các nhà phân tích của Goldman Sachs cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz kéo dài, nguồn cung axit sulfuric có thể bị thắt chặt và ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng đồng toàn cầu. Rủi ro này còn tăng lên khi Trung Quốc áp dụng các hạn chế xuất khẩu axit sulfuric, làm giảm nguồn cung cho các nhà máy luyện kim ở nhiều quốc gia.

Nói cách khác, một cuộc khủng hoảng địa chính trị bắt đầu từ tàu chở dầu và tuyến vận tải biển có thể gián tiếp làm giảm nguồn cung đồng thông qua các hóa chất cần thiết cho quá trình luyện kim.

Cú bùng nổ nhu cầu: AI, lưới điện và năng lượng sạch

Nếu yếu tố địa chính trị giải thích biến động ngắn hạn, thì câu chuyện dài hạn của đồng lại nằm ở nhu cầu cấu trúc đang tăng mạnh.

Đồng là kim loại nền tảng của quá trình điện khí hóa. Việc mở rộng năng lượng tái tạo, xe điện và nâng cấp lưới điện đòi hỏi khối lượng lớn dây dẫn và linh kiện bằng đồng.

Một yếu tố mới trong vài năm gần đây là sự bùng nổ của trung tâm dữ liệu AI. Những cơ sở hạ tầng này tiêu thụ lượng điện khổng lồ, kéo theo nhu cầu xây dựng thêm hệ thống truyền tải và thiết bị điện — tất cả đều cần nhiều đồng.

Các nhà phân tích cho rằng đợt tăng giá của nhiều loại hàng hóa công nghiệp hiện nay liên quan trực tiếp đến chu kỳ đầu tư vào hạ tầng công nghệ và điện năng. Ngay cả khi căng thẳng dầu mỏ giảm bớt, nhiều kim loại vẫn tiếp tục tăng giá nhờ nhu cầu từ AI và điện khí hóa.

Giá vẫn ở vùng rất cao

Hợp đồng tương lai đồng gần đây đã giảm nhẹ so với mức đỉnh khoảng 6,65 USD mỗi pound đạt được vào tháng 5, nhưng vẫn duy trì ở vùng giá lịch sử cao. Sự bất định địa chính trị cùng với chi phí năng lượng tăng cao khiến kỳ vọng về nguồn cung vẫn bị thắt chặt.

Vì thế, đồng hiện trở thành một trong những kim loại công nghiệp được theo dõi sát sao nhất trên thị trường toàn cầu.

Dự báo của các ngân hàng lớn

Các tổ chức tài chính lớn đều đồng ý rằng thị trường đồng có thể biến động mạnh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, quan điểm của họ khác nhau về cân bằng cung–cầu trong vài năm tới.

Goldman Sachs thận trọng hơn trong ngắn hạn. Ngân hàng này dự báo thị trường đồng toàn cầu có thể rơi vào trạng thái dư cung trong năm 2026 và ước tính giá trung bình khoảng 12.650 USD mỗi tấn. Nguyên nhân là tăng trưởng nhu cầu có thể chậm lại trong khi nguồn cung mới tăng lên.

Tuy vậy, Goldman cũng lưu ý rằng các cú sốc chuỗi cung ứng — đặc biệt liên quan đến axit sulfuric hoặc vận tải qua Hormuz — vẫn có thể gây thiếu hụt tạm thời và đẩy giá cao hơn dự kiến.

Trong khi đó, UBS lại có quan điểm lạc quan hơn. Ngân hàng này đã nâng dự báo giá đồng và cho rằng kim loại này có thể đạt khoảng 15.000 USD mỗi tấn vào đầu năm 2027, do nguồn cung mỏ tăng chậm trong khi nhu cầu từ điện khí hóa và hạ tầng vẫn tăng nhanh.

Nếu đạt được thỏa thuận hòa bình thì điều gì sẽ thay đổi?

Nếu Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận lâu dài giúp khôi phục hoạt động vận tải bình thường qua eo biển Hormuz, một số áp lực ngắn hạn có thể giảm:

• Chi phí vận chuyển nguyên liệu công nghiệp có thể hạ xuống
• Nguồn cung lưu huỳnh và axit sulfuric có thể cải thiện
• "Phí rủi ro địa chính trị" trong giá hàng hóa có thể giảm

Tuy nhiên, ngay cả trong kịch bản đó, các động lực nhu cầu dài hạn của đồng — từ lưới điện, năng lượng tái tạo đến hạ tầng AI — vẫn không biến mất.

Kết luận

Đợt tăng của giá đồng hiện nay không đến từ một nguyên nhân duy nhất.

Các cú sốc địa chính trị ở Trung Đông và nguy cơ thiếu axit sulfuric có thể siết nguồn cung trong ngắn hạn. Đồng thời, quá trình điện khí hóa, mở rộng năng lượng sạch và cuộc đua xây dựng hạ tầng AI trên toàn cầu đang tạo ra nhu cầu dài hạn rất lớn.

Chính sự kết hợp giữa cú sốc ngắn hạn và xu hướng cấu trúc dài hạn này khiến đồng trở thành một trong những kim loại chiến lược — và có thể biến động mạnh — trong thập kỷ tới.