Dầu gần 110 USD: Căng thẳng Trung Đông và bế tắc ngoại giao đang làm rung chuyển thị trường toàn cầu

Dù vụ việc không gây thương vong và không ảnh hưởng đến an toàn hạt nhân, nó gửi một tín hiệu đáng lo: cơ sở hạ tầng chiến lược trong khu vực có thể trở thành mục tiêu. Chỉ riêng khả năng đó cũng đủ để thị trường năng lượng đưa thêm “phí rủi ro địa chính trị” vào giá dầu.

Khu vực Vịnh Ba Tư giữ vai trò trung tâm trong nguồn cung năng lượng toàn cầu, nên bất kỳ dấu hiệu bất ổn nào cũng có thể khiến giá dầu phản ứng rất nhanh.

Vì sao eo biển Hormuz quan trọng với thị trường dầu

Eo biển Hormuz là một trong những “nút thắt năng lượng” quan trọng nhất thế giới. Khoảng 20% lượng dầu và khí LNG toàn cầu thường phải đi qua tuyến đường biển hẹp này.

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đã làm dấy lên lo ngại rằng hoạt động vận chuyển qua khu vực có thể bị gián đoạn. Ngay cả khi khả năng đóng cửa hoàn toàn còn thấp, chỉ cần xác suất rủi ro tăng lên cũng đủ khiến các nhà giao dịch nâng giá dầu để phòng ngừa thiếu hụt nguồn cung.

Trong lịch sử, bất kỳ khủng hoảng nào liên quan đến Hormuz đều có thể khiến giá dầu tăng vọt, vì tuyến thay thế rất hạn chế và công suất dự phòng của thế giới không lớn.

Vụ tấn công gần nhà máy Barakah làm tăng rủi ro hạ tầng

Cuộc tấn công bằng drone gần cơ sở Barakah làm gia tăng lo ngại rằng xung đột có thể lan rộng từ tuyến hàng hải sang các cơ sở năng lượng và điện lực quan trọng trong khu vực.

Theo giới chức UAE, vụ tấn công gây cháy ở một máy phát điện nằm ngoài khu vực bảo vệ bên trong của nhà máy. Không có người bị thương và mức độ an toàn phóng xạ không bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, đối với thị trường, vấn đề chính không phải thiệt hại hiện tại mà là tiền lệ. Nếu các cơ sở như nhà máy điện, cảng, hoặc cảng xuất khẩu dầu trở thành mục tiêu, nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng sẽ tăng lên đáng kể.

Bế tắc ngoại giao làm thị trường thêm lo lắng

Rủi ro địa chính trị càng gia tăng khi các kênh ngoại giao chưa tạo được đột phá.

Nhà đầu tư từng kỳ vọng cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng rộng hơn. Tuy nhiên, hội nghị kết thúc mà không đạt bước tiến rõ ràng, làm dấy lên nghi ngại rằng các nỗ lực ngoại giao đang gặp bế tắc.

Cùng lúc đó, Washington cảnh báo rằng “thời gian đang cạn dần” đối với các cuộc đàm phán với Iran, khiến thị trường lo ngại khủng hoảng có thể leo thang thay vì hạ nhiệt.

Điều này khiến một yếu tố từng có thể giúp giảm giá dầu — tiến triển ngoại giao — gần như biến mất khỏi kỳ vọng của nhà đầu tư.

Vì sao giá dầu tăng khiến thị trường trái phiếu rung lắc

Giá năng lượng có tác động trực tiếp đến lạm phát. Khi dầu tăng mạnh, chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất trên toàn nền kinh tế đều tăng theo.

Hệ quả đang xuất hiện rõ trên thị trường nợ toàn cầu: giá trái phiếu giảm và lợi suất tăng, vì nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro lạm phát.

Một số diễn biến đáng chú ý:

• Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng khi lo ngại lạm phát quay trở lại.
• Thị trường trái phiếu ở châu Âu và châu Á cũng bị bán tháo khi kỳ vọng lãi suất thay đổi.

Vì giá trái phiếu và lợi suất biến động ngược chiều, sự điều chỉnh này đồng nghĩa chi phí vay vốn của chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng đều tăng.

Tác động đến kỳ vọng chính sách tiền tệ

Giá dầu cao khiến việc điều hành chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn trở nên phức tạp hơn.

Mỹ

Giá năng lượng tăng có thể làm chậm quá trình giảm lạm phát, khiến Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phải thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất. Thị trường vì vậy đang xem xét lại kỳ vọng nới lỏng chính sách nhanh chóng.

Vương quốc Anh

Nền kinh tế Anh khá nhạy cảm với chi phí năng lượng, nên dầu tăng kéo dài có thể khiến lạm phát cao hơn và hạn chế khả năng Ngân hàng Anh (BoE) giảm lãi suất.

Nhật Bản

Tại Nhật Bản, chi phí năng lượng nhập khẩu tăng đã góp phần đẩy giá sản xuất tăng mạnh, củng cố khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục thắt chặt chính sách sau nhiều năm nới lỏng mạnh.

Bức tranh lớn hơn: rủi ro stagflation quay lại

Phản ứng của thị trường cho thấy sự thay đổi trong cách nhà đầu tư nhìn nhận kinh tế toàn cầu.

Trước đó, nhiều người tin rằng tăng trưởng chậm lại sẽ buộc các ngân hàng trung ương cắt giảm lãi suất. Nhưng cú sốc giá dầu đã làm lung lay giả định đó.

Thay vào đó, thị trường đang chuẩn bị cho một kịch bản khó chịu hơn: lạm phát duy trì ở mức cao do cú sốc nguồn cung năng lượng, ngay cả khi tăng trưởng kinh tế suy yếu.

Sự kết hợp này — giá năng lượng cao và điều kiện tài chính thắt chặt — là lý do vì sao việc dầu tiến sát 110 USD/thùng đang lan rộng tác động từ thị trường hàng hóa sang toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu.