Giá dầu trên 120 USD/thùng gây cú sốc cho các nước nhập khẩu

Cú sốc thứ hai là giá năng lượng. Giá dầu thô quốc tế đã quay lại mức trên 120 USD mỗi thùng, làm tăng mạnh chi phí nhập khẩu đối với nhiều nền kinh tế châu Á.

Đối với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu dầu, điều này có tác động gần như ngay lập tức: họ cần nhiều USD hơn để thanh toán cho các lô hàng dầu. Hệ quả là thâm hụt thương mại mở rộng và lạm phát trong nước tăng — cả hai đều gây áp lực lên tỷ giá.

Ấn Độ và Philippines là hai ví dụ rõ rệt. Khi giá dầu tăng, đồng rupee và peso cùng suy yếu nhanh chóng, tương tự nhiều đồng tiền của các thị trường mới nổi khác.

Rủi ro địa chính trị quanh Iran và eo Hormuz

Tình hình địa chính trị ở Trung Đông càng làm vấn đề trở nên nghiêm trọng. Căng thẳng liên quan đến Iran và nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz — một trong những tuyến vận tải dầu quan trọng nhất thế giới — đã khiến giá dầu tăng và tâm lý thị trường trở nên thận trọng hơn.

Châu Á đặc biệt dễ tổn thương trước rủi ro này vì phần lớn dầu nhập khẩu của khu vực đi qua tuyến đường này.

Kể từ khi xung đột bùng phát vào đầu năm 2026, rupee Ấn Độ đã mất khoảng 4,5% giá trị, phản ánh xu hướng suy yếu chung của nhiều đồng tiền trong khu vực.

Phản ứng của từng quốc gia

Ấn Độ

Rupee là một trong những đồng tiền lớn yếu nhất châu Á trong năm 2026. Các nhà giao dịch cho biết Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) nhiều khả năng đã can thiệp vào thị trường ngoại hối để hạn chế biến động sau khi đồng tiền này lập đáy mới.

Áp lực đối với rupee đến từ ba hướng cùng lúc: hóa đơn nhập khẩu dầu tăng, dòng vốn đầu tư rút khỏi thị trường và rủi ro lạm phát cao hơn do giá năng lượng.

Philippines

Đồng peso Philippines cũng suy yếu khi nhà đầu tư toàn cầu chuyển sang nắm giữ USD trong giai đoạn bất ổn địa chính trị. Có thời điểm tỷ giá giảm xuống khoảng 61,48 peso đổi 1 USD.

Để ổn định thị trường, chính quyền đã sử dụng một phần dự trữ ngoại hối. Kể từ khi xung đột bắt đầu, dự trữ của Philippines được cho là đã giảm khoảng 8,1% xuống còn khoảng 104 tỷ USD, phản ánh việc nhà chức trách chi tiền để giảm biến động tỷ giá.

Sri Lanka

Sri Lanka lựa chọn cách tiếp cận khác: giảm nhu cầu ngoại tệ bằng cách hạn chế nhập khẩu.

Tháng 5/2026, chính phủ nước này áp dụng phụ thu 50% đối với xe nhập khẩu (trừ xe máy và xe ba bánh) trong thời hạn ba tháng. Chính sách nhằm trì hoãn nhu cầu mua xe nhập khẩu và tiết kiệm dự trữ ngoại hối khi đồng rupee đang chịu áp lực.

Theo các quan chức, biện pháp này nhằm giảm nhu cầu USD trong ngắn hạn và bảo vệ cán cân ngoại tệ của quốc gia trong giai đoạn biến động hiện nay.

Các công cụ chính sách đang được sử dụng

Trên khắp châu Á, chính phủ và ngân hàng trung ương đang triển khai nhiều biện pháp để làm chậm đà giảm của tiền tệ:

• Can thiệp ngoại hối bằng cách bán USD từ dự trữ để hỗ trợ nội tệ.
• Sử dụng dự trữ ngoại hối để ổn định thị trường.
• Áp thuế hoặc hạn chế nhập khẩu nhằm giảm nhu cầu USD.
• Cung cấp thanh khoản USD cho hệ thống tài chính thông qua các thỏa thuận hoán đổi (swap).

Những biện pháp này có thể giảm biến động trong ngắn hạn, nhưng thường khó đảo ngược xu hướng nếu nguyên nhân chính đến từ các yếu tố toàn cầu.

Rủi ro lớn hơn đối với các thị trường mới nổi

Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao và USD vẫn mạnh, áp lực có thể lan từ thị trường tiền tệ sang toàn bộ nền kinh tế. Chi phí năng lượng cao làm tăng lạm phát, mở rộng thâm hụt tài khoản vãng lai và buộc các chính phủ phải lựa chọn giữa việc bảo vệ tỷ giá hay giữ dự trữ ngoại hối cho nhập khẩu và trả nợ.

Đối với nhiều nền kinh tế mới nổi, diễn biến hiện nay cho thấy một điểm yếu quen thuộc: khi dòng vốn toàn cầu thắt chặt cùng lúc với cú sốc giá hàng hóa, tiền tệ thường là nơi xuất hiện áp lực đầu tiên — và các nhà hoạch định chính sách phải hành động nhanh để ngăn cú sốc tài chính lan rộng.

Giá dầu trên 120 USD/thùng gây cú sốc cho các nước nhập khẩu

Cú sốc thứ hai là giá năng lượng. Giá dầu thô quốc tế đã quay lại mức trên 120 USD mỗi thùng, làm tăng mạnh chi phí nhập khẩu đối với nhiều nền kinh tế châu Á.

Đối với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu dầu, điều này có tác động gần như ngay lập tức: họ cần nhiều USD hơn để thanh toán cho các lô hàng dầu. Hệ quả là thâm hụt thương mại mở rộng và lạm phát trong nước tăng — cả hai đều gây áp lực lên tỷ giá.

Ấn Độ và Philippines là hai ví dụ rõ rệt. Khi giá dầu tăng, đồng rupee và peso cùng suy yếu nhanh chóng, tương tự nhiều đồng tiền của các thị trường mới nổi khác.

Rủi ro địa chính trị quanh Iran và eo Hormuz

Tình hình địa chính trị ở Trung Đông càng làm vấn đề trở nên nghiêm trọng. Căng thẳng liên quan đến Iran và nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz — một trong những tuyến vận tải dầu quan trọng nhất thế giới — đã khiến giá dầu tăng và tâm lý thị trường trở nên thận trọng hơn.

Châu Á đặc biệt dễ tổn thương trước rủi ro này vì phần lớn dầu nhập khẩu của khu vực đi qua tuyến đường này.

Kể từ khi xung đột bùng phát vào đầu năm 2026, rupee Ấn Độ đã mất khoảng 4,5% giá trị, phản ánh xu hướng suy yếu chung của nhiều đồng tiền trong khu vực.

Phản ứng của từng quốc gia

Ấn Độ

Rupee là một trong những đồng tiền lớn yếu nhất châu Á trong năm 2026. Các nhà giao dịch cho biết Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) nhiều khả năng đã can thiệp vào thị trường ngoại hối để hạn chế biến động sau khi đồng tiền này lập đáy mới.

Áp lực đối với rupee đến từ ba hướng cùng lúc: hóa đơn nhập khẩu dầu tăng, dòng vốn đầu tư rút khỏi thị trường và rủi ro lạm phát cao hơn do giá năng lượng.

Philippines

Đồng peso Philippines cũng suy yếu khi nhà đầu tư toàn cầu chuyển sang nắm giữ USD trong giai đoạn bất ổn địa chính trị. Có thời điểm tỷ giá giảm xuống khoảng 61,48 peso đổi 1 USD.

Để ổn định thị trường, chính quyền đã sử dụng một phần dự trữ ngoại hối. Kể từ khi xung đột bắt đầu, dự trữ của Philippines được cho là đã giảm khoảng 8,1% xuống còn khoảng 104 tỷ USD, phản ánh việc nhà chức trách chi tiền để giảm biến động tỷ giá.

Sri Lanka

Sri Lanka lựa chọn cách tiếp cận khác: giảm nhu cầu ngoại tệ bằng cách hạn chế nhập khẩu.

Tháng 5/2026, chính phủ nước này áp dụng phụ thu 50% đối với xe nhập khẩu (trừ xe máy và xe ba bánh) trong thời hạn ba tháng. Chính sách nhằm trì hoãn nhu cầu mua xe nhập khẩu và tiết kiệm dự trữ ngoại hối khi đồng rupee đang chịu áp lực.

Theo các quan chức, biện pháp này nhằm giảm nhu cầu USD trong ngắn hạn và bảo vệ cán cân ngoại tệ của quốc gia trong giai đoạn biến động hiện nay.

Các công cụ chính sách đang được sử dụng

Trên khắp châu Á, chính phủ và ngân hàng trung ương đang triển khai nhiều biện pháp để làm chậm đà giảm của tiền tệ:

• Can thiệp ngoại hối bằng cách bán USD từ dự trữ để hỗ trợ nội tệ.
• Sử dụng dự trữ ngoại hối để ổn định thị trường.
• Áp thuế hoặc hạn chế nhập khẩu nhằm giảm nhu cầu USD.
• Cung cấp thanh khoản USD cho hệ thống tài chính thông qua các thỏa thuận hoán đổi (swap).

Những biện pháp này có thể giảm biến động trong ngắn hạn, nhưng thường khó đảo ngược xu hướng nếu nguyên nhân chính đến từ các yếu tố toàn cầu.

Rủi ro lớn hơn đối với các thị trường mới nổi

Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao và USD vẫn mạnh, áp lực có thể lan từ thị trường tiền tệ sang toàn bộ nền kinh tế. Chi phí năng lượng cao làm tăng lạm phát, mở rộng thâm hụt tài khoản vãng lai và buộc các chính phủ phải lựa chọn giữa việc bảo vệ tỷ giá hay giữ dự trữ ngoại hối cho nhập khẩu và trả nợ.

Đối với nhiều nền kinh tế mới nổi, diễn biến hiện nay cho thấy một điểm yếu quen thuộc: khi dòng vốn toàn cầu thắt chặt cùng lúc với cú sốc giá hàng hóa, tiền tệ thường là nơi xuất hiện áp lực đầu tiên — và các nhà hoạch định chính sách phải hành động nhanh để ngăn cú sốc tài chính lan rộng.