Cuộc khủng hoảng DRAM 2026: GPU, PC và Apple tăng giá chưa từng thấy

Nguyên nhân gốc rễ: Khi trung tâm dữ liệu AI 'ngốn' toàn bộ nguồn cung bộ nhớ thế giới

Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ một sự thay đổi cấu trúc duy nhất: Các nhà vận hành trung tâm dữ liệu AI — bao gồm các nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn và phòng thí nghiệm AI — đang mua hàng triệu bộ tăng tốc NVIDIA, mỗi bộ yêu cầu một lượng lớn Bộ nhớ băng thông cao (HBM). SK Hynix xác nhận rằng tất cả sản lượng DRAM, NAND và HBM đến năm 2026 đã "cơ bản được bán hết" . Phó chủ tịch Micron cũng tuyên bố, "chúng tôi đã bán hết hoàn toàn cho năm 2026" .

Bởi vì mỗi wafer HBM không thể sản xuất DRAM thông thường, nguồn cung DDR5, GDDR6 và GDDR7 — các loại bộ nhớ được sử dụng trong PC và GPU tiêu dùng — đã bị thắt chặt đáng kể. TrendForce dự đoán HBM sẽ chiếm 22% tổng sản lượng wafer DRAM vào cuối năm 2026 và tăng lên 30% vào cuối năm 2027 . Deutsche Bank dự báo sự thiếu hụt khoảng 10% giữa nhu cầu và công suất DRAM năm 2026 .

Tác động đến thị trường tiêu dùng rất nghiêm trọng. Một bộ kit DDR5 64GB có giá khoảng 195 USD ở mức cơ bản đã tăng lên khoảng 788 USD vào quý 1 năm 2026 — mức tăng 304% . Một bộ kit DDR5 32GB cao cấp tăng từ khoảng 90 USD lên khoảng 240 USD, tương đương mức tăng 167% . Giá HBM3E đã tăng khoảng 20% cho các đơn hàng giao năm 2026 . Tỷ lệ chi phí chip nhớ trong tổng hóa đơn linh kiện (BOM) của GPU đã tăng từ khoảng 55% lên tới 80% .

NVIDIA: RTX 5090 được bán với giá 5.000–6.000 USD

GPU RTX 50-series tiêu dùng bị ảnh hưởng nặng nề nhất. NVIDIA đã cắt giảm nguồn cung cho các đối tác sản xuất tới 20%, một số mẫu thậm chí giảm 30–40% sản lượng trong nửa đầu năm 2026 . Giá trên toàn bộ dòng RTX 50 đã tăng khoảng 15–20% trên toàn cầu kể từ cuối năm 2025 .

Chiếc flagship RTX 5090 (MSRP 1.999–2.199 USD) được giao dịch ở mức 5.000–6.000 USD trên thị trường thứ cấp vào tháng 4 năm 2026 — mức chênh lệch hơn 150% . Đến giữa năm 2026, giá thị trường của RTX 5090 được báo cáo ở mức 3.500–6.000 USD, tương đương mức tăng 75–200% tùy theo kênh . Ngay cả chiếc RTX 4090 đã ngừng sản xuất cũng có giá trên 2.500 USD trên thị trường đồ cũ . Một báo cáo cuối tháng 7 năm 2026 cho thấy NVIDIA đang chuẩn bị một đợt tăng giá khác lên tới 30% sau khi Samsung tăng giá DRAM .

GPU AI/trung tâm dữ liệu thậm chí còn đắt đỏ hơn. Các đơn vị H100 mới được bán với giá 25.000–40.000 USD . Các mẫu B200 có giá 30.000–50.000 USD cho mỗi GPU . Một hệ thống DGX B300 (8×B300) có giá niêm yết 300.000–350.000 USD . NVIDIA cũng đã tăng giá DGX Spark thêm 700 USD lên 4.699 USD, với lý do chi phí linh kiện tăng .

AMD: Dòng Radeon RX 9000 chịu nhiều đợt tăng giá liên tiếp

AMD đã tăng giá dòng Radeon RX 9000 từ 10–17% bắt đầu từ đầu năm 2026, với RX 9070 XT chứng kiến mức tăng lớn nhất ở mức 17% . Việc tăng giá trên toàn bộ dòng sản phẩm được thúc đẩy bởi chi phí VRAM GDDR6 leo thang, khi các đối tác AIB của AMD phải trả thêm 10 USD cho mỗi 8GB VRAM .

Một làn sóng tăng giá mới khoảng 10% đối với các bộ kit "GPU + bộ nhớ" có hiệu lực từ tháng 7 năm 2026, ảnh hưởng đến toàn bộ dòng RX 9000 . Các mẫu có VRAM cao hơn đang chứng kiến mức tăng mạnh hơn . Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc mảng Ryzen và Radeon của AMD, David McAfee, đã công khai thừa nhận tình trạng thiếu hụt DRAM và cam kết giữ mức tăng "trong giới hạn hợp lý" .

Bất chấp những nỗ lực này, giá thị trường thông thường cho RX 9070 XT (MSRP 599 USD) dao động từ khoảng 599 USD đến 989 USD vào tháng 7 năm 2026 .

Apple: Sự kết thúc của 'vùng an toàn'

Có lẽ tín hiệu nổi bật nhất về mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng là ngay cả Apple — nổi tiếng với sức mạnh chuỗi cung ứng của mình — cũng buộc phải tăng giá. Có hiệu lực từ ngày 25 tháng 6 năm 2026, Apple đã tăng giá trên MacBook và iPad . Mẫu MacBook Neo cấp thấp đã tăng từ 599 USD lên 699 USD .

CEO Tim Cook gọi những đợt tăng giá này là "không thể tránh khỏi" trong một cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal, với lý do thiếu hụt nguồn cung RAM và nói rằng "tình hình đã trở nên không thể duy trì" . Apple tuyên bố họ "chưa từng chứng kiến sự leo thang nhanh chóng như vậy về giá linh kiện" .

Đầu năm 2026, các báo cáo cho thấy Apple đã sử dụng các hợp đồng cung ứng dài hạn để tự bảo vệ mình khỏi những đợt tăng giá bộ nhớ tồi tệ nhất . Nhưng khi các hợp đồng dài hạn hết hạn và giá DRAM tiếp tục leo thang, 'vùng an toàn' đó đã bị phá vỡ . Fortune và CNBC mô tả hiện tượng này là "RAM-ageddon" (Ngày tận thế RAM) và ghi nhận sự xuất hiện của một "thuế AI" đối với người tiêu dùng . Apple xác nhận có thể sẽ có thêm các đợt tăng giá trong tương lai .

GIGABYTE và các đối tác AIB: Áp lực từ chi phí đầu vào

Mặc dù không có thông báo cụ thể nào từ GIGABYTE, nhưng với tư cách là một đối tác AIB lớn của cả NVIDIA và AMD, GIGABYTE bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các đợt tăng giá bộ kit GPU + bộ nhớ từ 10–15% từ cả hai nhà sản xuất chip . Việc NVIDIA cắt giảm 20% nguồn cung cho các đối tác đồng nghĩa với việc có ít chip RTX 50-series hơn cho GIGABYTE . Chi phí GDDR6/GDDR7 cao hơn và việc truyền giá từ các gói AMD và NVIDIA đang được chuyển sang người tiêu dùng. Bloomberg đưa tin rằng các nhà sản xuất PC nói chung đang "thấy chi phí đầu vào tăng lên chủ yếu do giá DRAM và NAND tăng" và dự kiến sự biến động này sẽ kéo dài đến năm tài chính 2027 .

Tác động rộng hơn đến PC và điện thoại thông minh

Cuộc khủng hoảng bộ nhớ không chỉ giới hạn ở GPU. Chi phí bộ nhớ tăng vọt dự kiến sẽ làm giảm 10,4% lượng PC xuất xưởng và 8,4% lượng điện thoại thông minh vào năm 2026 . IDC dự báo giá bán trung bình của điện thoại thông minh sẽ tăng 3–5% trong kịch bản vừa phải hoặc 6–8% trong kịch bản bi quan . Chuyên gia định giá của NYU Stern, Aparna Mathur, mô tả việc tăng giá chủ yếu do nguồn cung, là kết quả của "hiệu ứng lan tỏa kinh điển" khi nhu cầu AI tăng vọt ở thị trường này kéo theo chi phí tăng vọt ở thị trường khác .

Triển vọng: Không có dấu hiệu phục hồi trước năm 2028

Mọi dấu hiệu đều chỉ ra một sự thiếu hụt kéo dài. TrendForce nhận thấy HBM sẽ tiếp tục 'ăn' công suất wafer DRAM cho đến năm 2027 . Phân tích thị trường năm 2026 của Kearney cho thấy sự phục hồi hoàn toàn có thể phải đến năm 2030 . Nhà máy mới được Micron công bố sẽ không tạo ra sản lượng đáng kể cho đến khoảng quý 3 năm 2028 . Samsung đã cảnh báo rằng "tình trạng thiếu hụt đáng kể" sẽ tiếp tục ít nhất đến năm 2027 . "Sẽ không có sự giải tỏa nào cho đến năm 2028," một phân tích của Bloomberg kết luận .

Đối với người tiêu dùng, ý nghĩa thực tế rất rõ ràng: nếu bạn có ý định mua GPU, MacBook hoặc PC mới trong năm 2026, hãy chuẩn bị tinh thần trả một khoản phí bảo hiểm đáng kể so với MSRP — và lên kế hoạch cho khả năng những khoản phí bảo hiểm này sẽ không giảm trong ít nhất hai đến bốn năm tới.