Cú sốc dầu mỏ và đồng USD mạnh đang đẩy nhiều đồng tiền châu Á xuống đáy lịch sử

Một loạt yếu tố toàn cầu đang đồng thời gây sức ép lên các thị trường tài chính châu Á: giá dầu tăng mạnh, căng thẳng địa chính trị quanh Iran và eo biển Hormuz, lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên và đồng USD mạnh hơn. Khi những yếu tố này kết hợp, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Ấn Độ và Indonesia thường chịu tác động nặng nề nhất.

Hệ quả thấy rõ trong thời gian gần đây là đồng rupee của Ấn Độ và rupiah của Indonesia rơi xuống mức thấp kỷ lục, thị trường chứng khoán Jakarta chịu áp lực, và các nhà hoạch định chính sách bắt đầu lo ngại về lạm phát cũng như nguy cơ dòng vốn rút khỏi khu vực.

Giá dầu trên 110 USD: cú sốc lớn với các nước nhập khẩu năng lượng

Khi giá dầu toàn cầu tăng mạnh, các quốc gia phải nhập khẩu nhiều năng lượng sẽ ngay lập tức chịu sức ép lên cán cân thương mại. Brent vượt khoảng 110 USD/thùng làm chi phí nhập khẩu của những nền kinh tế như Ấn Độ, Indonesia hay Philippines tăng mạnh.

Vì dầu được định giá bằng USD, các doanh nghiệp và chính phủ phải mua nhiều USD hơn để thanh toán cho các lô hàng năng lượng. Điều này làm tăng nhu cầu USD trên thị trường ngoại hối và khiến đồng nội tệ suy yếu, đồng thời làm dấy lên lo ngại về thâm hụt tài khoản vãng lai ở các nước nhập khẩu năng lượng.

Tình trạng này đặc biệt rõ ở Ấn Độ và Indonesia — hai nền kinh tế lớn nhưng phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng nhập khẩu.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz làm giá dầu tăng thêm

Bối cảnh địa chính trị đang khiến cú sốc năng lượng trở nên nghiêm trọng hơn. Những căng thẳng mới liên quan đến Iran và eo biển Hormuz — tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới — làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung.

Hormuz được xem là “nút thắt cổ chai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Chỉ cần nguy cơ gián đoạn vận chuyển cũng có thể khiến giá dầu tăng nhanh và làm thị trường tài chính biến động mạnh.

Sự leo thang căng thẳng gần đây đã đẩy giá dầu lên cao hơn và khiến nhà đầu tư chuyển sang trạng thái “risk‑off” — giảm nắm giữ các tài sản rủi ro, đặc biệt là tài sản tại các thị trường mới nổi.

Rupee và rupiah rơi xuống mức thấp kỷ lục

Tác động lên tỷ giá xuất hiện gần như ngay lập tức.

Tháng 5/2026, đồng rupee của Ấn Độ giảm xuống mức thấp kỷ lục khoảng 96,25 rupee/USD, khi giá dầu cao, căng thẳng địa chính trị và đồng USD mạnh gây áp lực lên thị trường ngoại hối.

Đồng rupiah của Indonesia cũng rơi xuống mức đáy lịch sử, khoảng 17.668 rupiah/USD, trong bối cảnh giá dầu tăng và thị trường tài chính trong nước chịu áp lực.

Đây không phải là trường hợp riêng lẻ. Nhiều đồng tiền châu Á khác cũng suy yếu khi nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro của các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu.

Lợi suất trái phiếu Mỹ và đồng USD mạnh làm tình hình tệ hơn

Áp lực lên tiền tệ châu Á không chỉ đến từ dầu mỏ.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng khiến tài sản bằng USD trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư toàn cầu. Khi lợi suất cao hơn, dòng vốn thường chảy từ các thị trường mới nổi sang Mỹ để tìm kiếm lợi nhuận ổn định hơn.

Xu hướng này làm đồng USD mạnh lên và gây ra dòng vốn rút khỏi các thị trường như Ấn Độ và Indonesia. Ở Indonesia, sự suy yếu của rupiah đi kèm với áp lực bán trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu địa phương.

Đồng tiền yếu khiến lạm phát tăng

Sự suy yếu của tiền tệ làm khuếch đại cú sốc lạm phát.

Khi nội tệ mất giá, hàng hóa nhập khẩu — đặc biệt là dầu — trở nên đắt hơn khi quy đổi sang tiền nội địa. Điều này làm tăng chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất trong toàn bộ nền kinh tế.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài và giá dầu duy trì trên 100 USD, lạm phát ở Ấn Độ có thể tăng mạnh, gây thêm áp lực lên đồng rupee và cán cân thanh toán.

Ngân hàng trung ương đứng trước lựa chọn khó

Sự kết hợp giữa giá năng lượng cao, tiền tệ suy yếu và dòng vốn rút ra tạo ra một môi trường chính sách rất khó khăn.

Các ngân hàng trung ương có thể phải:

• Can thiệp vào thị trường ngoại hối để làm chậm đà mất giá của đồng nội tệ
• Duy trì lãi suất ở mức cao để bảo vệ tỷ giá
• Hoãn kế hoạch giảm lãi suất dù tăng trưởng kinh tế có dấu hiệu chậm lại

Tại Ấn Độ, các nhà giao dịch cho biết các ngân hàng quốc doanh đã bán USD trên thị trường — động thái thường được hiểu là hành động thay mặt Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ nhằm ổn định tỷ giá.

Triển vọng của các đồng tiền châu Á

Triển vọng của rupee, rupiah và nhiều đồng tiền châu Á khác hiện phụ thuộc lớn vào ba yếu tố toàn cầu:

1. Diễn biến giá dầu và rủi ro gián đoạn tại eo biển Hormuz
2. Hướng đi của lợi suất trái phiếu Mỹ và lãi suất toàn cầu
3. Mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư quốc tế

Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao và đồng USD vẫn mạnh, các đồng tiền của những nền kinh tế nhập khẩu năng lượng ở châu Á có thể còn chịu áp lực trong thời gian tới khi nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn.

Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông hoặc sự giảm mạnh của giá dầu đều có thể giúp giảm áp lực lên tiền tệ và thị trường tài chính trong khu vực.