Robot đang thay đổi xưởng đóng tàu Hàn Quốc và Nhật Bản ra sao?

Robot đang dần đảm nhận các công việc hàn, sơn và những tác vụ khác tại các xưởng đóng tàu ở Hàn Quốc và Nhật Bản. Các nhà sản xuất tìm cách ứng phó với tình trạng thiếu lao động, lượng đơn hàng chờ đóng lớn và sức ép cạnh tranh từ các xưởng Trung Quốc có chi phí thấp hơn. Đích đến là những “xưởng đóng tàu thông minh” tự động hóa cao hơn, chứ không phải một viễn cảnh người lao động lành nghề có thể bị thay thế hoàn toàn. 1838

Đơn hàng và sản lượng là hai thước đo khác nhau

Theo số liệu Clarksons được các bản tin năm 2026 dẫn lại, các xưởng Trung Quốc giành 63% đơn hàng đóng tàu mới toàn cầu trong năm 2025. Đây là tỷ trọng đơn hàng nhận được, không phải tỷ lệ tàu đã hoàn thành hay sản lượng tàu bàn giao. 18

Một nguồn cho biết Hàn Quốc và Nhật Bản cộng lại chiếm 40% sản lượng tàu toàn cầu, nhưng phần tóm tắt không nêu rõ cách tính sản lượng hoặc tỷ trọng riêng của từng nước. 4 Một nguồn khác ước tính Hàn Quốc chiếm khoảng 27% lượng tàu hoàn thành toàn cầu trong năm 2024, tính theo tổng dung tích bù trừ (compensated gross tonnage); số liệu này có năm và thước đo cụ thể, nhưng không đưa ra tỷ trọng của Nhật Bản. 41

Vì vậy, không nên so sánh trực tiếp các con số trên như thể chúng cùng đo một đại lượng. Đơn hàng phản ánh nhu cầu đã được nhận để đóng trong tương lai, còn số liệu hoàn thành hoặc sản lượng cho biết khối lượng tàu đã được đóng. Những con số hiện có cho thấy sức ép cạnh tranh, nhưng chưa đủ để đối chiếu đồng nhất cả ba quốc gia.

Robot đang làm những công việc nào?

HD Hyundai: robot hàn và kế hoạch xây dựng xưởng thông minh

HD Hyundai đang sử dụng robot trong công đoạn hàn và theo đuổi mô hình xưởng đóng tàu thông minh rộng hơn, kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu và công nghệ bản sao số (digital twin). Tại HD Hyundai Samho, một robot được cho là có thể xử lý tối đa 50 ô hàn mỗi ngày, so với tối đa 30 ô của một thợ lành nghề. Mức chênh lệch này tương đương khoảng 67% trong riêng tác vụ được nêu, không có nghĩa năng suất toàn xưởng hay toàn bộ quá trình đóng một con tàu tăng 67%. 30

Các kế hoạch tự động hóa rộng hơn của HD Hyundai hiện vẫn là mục tiêu, chưa phải kết quả đã được kiểm chứng. Công ty đặt mục tiêu tự động hóa một số dây chuyền sản xuất và xây dựng một “nhà máy tối” quy mô nhỏ vào năm 2030. Thuật ngữ này chỉ mô hình nhà máy có thể vận hành với mức độ tự động hóa cao, ít phụ thuộc vào việc con người hiện diện liên tục tại dây chuyền. 18

Hanwha Ocean: mở rộng tự động hóa công đoạn hàn

Hanwha Ocean cho biết AI và tự động hóa đã được áp dụng trong khoảng 67% công đoạn hàn trong nhà tại xưởng Geoje. Đến năm 2030, công ty đặt mục tiêu tự động hóa hoàn toàn các quy trình hàn được nêu cụ thể và để robot đảm nhiệm 50% công đoạn xử lý bề mặt, sơn. Đây là mục tiêu cho một số quy trình, không đồng nghĩa toàn bộ xưởng hoặc mọi công đoạn hàn đều đã tự động hóa. 920

Fanuc: robot chuyên dụng cho đóng tàu

Fanuc đã phát triển hai mẫu robot dành riêng cho các công việc trong ngành đóng tàu: hàn và sơn. Công ty từng nêu tham vọng triển khai robot với quy mô tương đương khoảng 75.000 lao động trong ngành đóng tàu Nhật Bản, hướng tới khả năng làm việc nhiều hơn vào ban đêm. Đây là định hướng được công bố, không phải số robot đã triển khai hay mức tăng năng suất đã được xác nhận. 18

Vì sao tự động hóa còn nhiều trở ngại?

Tàu không phải sản phẩm đồng nhất chạy qua một dây chuyền tiêu chuẩn. Thiết kế mỗi tàu khác nhau, còn không gian làm việc trong xưởng thường chật hẹp và có hình dạng phức tạp; những yếu tố này khiến việc tự động hóa khó hơn so với nhiều nhà máy sản xuất hàng loạt. Các công việc phức tạp vẫn cần kỹ năng và sự linh hoạt của con người. Các bản tin cũng cho biết doanh nghiệp đóng tàu Trung Quốc triển khai robot hàn và hệ thống thông minh nhanh hơn, làm tăng sức ép lên các đối thủ Hàn Quốc và Nhật Bản. 1838

Chi phí đầu tư là một rào cản khác. Các nguồn tin mô tả tự động hóa xưởng đóng tàu là tốn kém, nhưng dữ liệu hiện có không đưa ra con số đáng tin cậy để xác định mức chi phí cho những kế hoạch này. 2829 Lo ngại về việc làm cũng hiện hữu: công đoàn công nhân ngành kim loại Hàn Quốc đã nêu vấn đề bảo đảm việc làm khi doanh nghiệp tăng sử dụng AI và robot. 1

Trước mắt, trường hợp thuyết phục nhất của robot trong ngành đóng tàu là hỗ trợ những công đoạn cụ thể, song song với các kế hoạch tự động hóa rộng hơn. So sánh về số ô hàn của HD Hyundai chỉ áp dụng cho một tác vụ; còn các công bố hướng tới năm 2030 vẫn là mục tiêu. Khả năng xưởng thông minh tạo ra mức tăng năng suất trên diện rộng mà vẫn giữ vai trò cho lao động lành nghề sẽ phụ thuộc vào việc giải quyết được những thách thức về kỹ thuật, vốn đầu tư và nhân lực.