Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan phản ứng ra sao với thuế chip gắn đầu tư tại Mỹ?

Chính quyền Trump đang xây dựng khuôn khổ thuế quan bán dẫn với mục tiêu rõ ràng: khuyến khích sản xuất tại Mỹ. Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick cho biết các công ty xây dựng năng lực sản xuất ở Mỹ có thể tránh thuế, trong khi những công ty không làm vậy sẽ phải trả chi phí để tiếp cận thị trường Mỹ. 2930

Với Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, phản ứng trước mắt không hẳn là phản đối mục tiêu này. Vấn đề trọng tâm là bảo vệ những điều khoản thương mại họ đã đàm phán với Washington. Rủi ro nằm ở chỗ một cơ chế đánh giá theo mức đầu tư hoặc sản lượng tại Mỹ của từng công ty có thể dẫn đến kết quả rất khác so với các bảo đảm dành cho cả quốc gia.

Washington đang cân nhắc điều gì?

Chính quyền Mỹ chưa công bố mức thuế cuối cùng, ngày áp dụng, danh mục sản phẩm chịu thuế hay công thức miễn trừ. Theo các thông tin được đưa ra, phạm vi chính sách có thể không chỉ gồm chip nhập khẩu riêng lẻ mà còn mở rộng sang các sản phẩm có chứa chip, như máy chủ, máy tính xách tay và máy chơi game. Những phương án đang được bàn tới gồm hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế gắn với sản lượng mà doanh nghiệp cam kết sản xuất tại Mỹ, cũng như mức thuế hoặc hạn ngạch riêng theo từng nước. 2203134

Sự khác biệt này rất quan trọng. Một thỏa thuận ở cấp quốc gia có thể hứa hẹn đối xử tương đương với hàng xuất khẩu của một nước. Nhưng hạn ngạch theo doanh nghiệp lại có thể phụ thuộc vào quy mô, tiến độ và loại hình cơ sở sản xuất tại Mỹ của từng hãng.

Hàn Quốc: Giữ nguyên tắc “không kém thuận lợi hơn”, đồng thời bàn thêm đầu tư

Lập trường của Seoul là viện dẫn cam kết Mỹ–Hàn rằng bán dẫn Hàn Quốc phải được đối xử “không kém thuận lợi hơn” sản phẩm của các nước cạnh tranh. Quan chức Hàn Quốc cho biết đàm phán về thuế vẫn diễn ra theo nguyên tắc này, nhằm bảo đảm các nhà sản xuất Hàn Quốc không bị bất lợi so với các đối thủ như TSMC của Đài Loan. 1810

Song song đó, Hàn Quốc và Mỹ đang thảo luận về đầu tư bán dẫn bổ sung. Gói thỏa thuận song phương rộng hơn bao gồm cam kết đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ, nhưng điều đó không đương nhiên đồng nghĩa với một ngưỡng đầu tư nhà máy chip theo từng công ty, hoặc quyền miễn thuế tự động. 48

Mối lo thực tế tập trung vào Samsung Electronics và SK hynix. Các báo cáo nhìn nhận chính sách đang hình thành như sức ép buộc hai doanh nghiệp phải đưa ra thêm cam kết sản xuất tại Mỹ; một báo cáo cho biết cả hai chưa công bố khoản đầu tư nhà máy chip mới tại Mỹ kể từ khi chính quyền hiện tại nhậm chức. 1923

Nhật Bản: Dựa vào khuôn khổ 550 tỷ USD

Đòn bẩy chủ yếu của Nhật Bản là thỏa thuận thương mại và đầu tư chiến lược với Mỹ đạt được vào tháng 7/2025. Theo khuôn khổ này, Mỹ áp mức thuế 15% với phần lớn hàng nhập khẩu từ Nhật Bản, còn Nhật cam kết đầu tư 550 tỷ USD vào các lĩnh vực chiến lược tại Mỹ. 3841

Cam kết đầu tư có thể bao gồm các ngành chiến lược như bán dẫn. Nhật Bản cũng cho biết cơ chế đầu tư của mình có thể hỗ trợ tài chính cho cơ sở bán dẫn tại Mỹ của một công ty Đài Loan, cho thấy gói này có thể phục vụ các dự án chuỗi cung ứng vượt ra ngoài riêng các nhà sản xuất Nhật. 4547

Điều chưa rõ là biện pháp thuế riêng cho bán dẫn trong tương lai sẽ tương tác thế nào với khuôn khổ nói trên. Mức 15% áp dụng chung cho phần lớn hàng nhập khẩu từ Nhật chưa tự nó trả lời liệu một mức thuế chip mới sau này có bị giới hạn, được loại trừ hay phụ thuộc vào đầu tư của từng doanh nghiệp hay không. 3840

Đài Loan và TSMC: Phù hợp nhất với mô hình Mỹ đang đề xuất

Đài Loan là trường hợp có ví dụ rõ nhất về cơ chế ưu đãi gắn với đầu tư đã được đưa vào một thỏa thuận song phương. Thỏa thuận Mỹ–Đài Loan giảm thuế diện rộng đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu của Đài Loan, đồng thời cho các hãng chip Đài Loan mở rộng sản xuất tại Mỹ hưởng mức thuế thấp hơn với chip, thiết bị và sản phẩm liên quan khi nhập khẩu vào Mỹ; một số hàng còn có thể được nhập khẩu miễn thuế. 17

Cấu trúc này khiến TSMC trở thành điểm tham chiếu quan trọng trong so sánh của các quan chức Mỹ và giới quan sát Hàn Quốc. Thỏa thuận của Đài Loan đặt trọng tâm vào việc mở rộng sản xuất tại Mỹ, khá sát với mô hình mà Washington hiện cân nhắc cho chính sách thuế bán dẫn diện rộng. 1720

Vì sao miễn trừ theo công ty có thể làm các thỏa thuận cũ bị đặt lại vấn đề?

Một hệ thống xét theo doanh nghiệp không nhất thiết vi phạm một cam kết cấp quốc gia nếu xét về mặt hình thức. Washington có thể áp dụng cùng một khuôn khổ cho mọi nước, nhưng trên thực tế vẫn tạo ra chênh lệch lớn giữa các hãng dựa trên tiến độ xây dựng tại Mỹ, công suất đã cam kết, cơ cấu sản phẩm hoặc loại đầu tư đủ điều kiện.

Đó là lý do Seoul nhấn mạnh tính tương đương với đối thủ, thay vì cho rằng thỏa thuận hiện có sẽ bảo đảm miễn thuế toàn diện. Cụm từ “không kém thuận lợi hơn” của Hàn Quốc bảo vệ nước này khỏi việc bị đối xử tệ hơn các đối thủ; nhưng chưa giải quyết dứt khoát điều khoản của một hệ thống thuế hoặc hạn ngạch mới dựa trên đầu tư. 3418

Với Nhật Bản, bất định tương tự đặt ra câu hỏi: khuôn khổ đầu tư 550 tỷ USD thực sự bảo vệ được đến đâu trước một biện pháp thuế riêng dành cho bán dẫn. Với Đài Loan, câu hỏi là liệu cơ chế hiện có gắn ưu đãi với sản lượng tại Mỹ có trở thành khuôn mẫu cho các nền kinh tế xuất khẩu chip khác hay không. 1738

Kết luận

Hàn Quốc đang tìm cách duy trì sự đối xử tương đương cho các hãng chip trong lúc bàn về đầu tư thêm. Nhật Bản dựa vào khuôn khổ đầu tư chiến lược quy mô lớn cùng thỏa thuận thuế hiện hành. Đài Loan và TSMC, xét tương đối, phù hợp hơn với cách tiếp cận đổi việc mở rộng sản xuất chip tại Mỹ lấy ưu đãi thuế. 171838

Tuy nhiên, các chi tiết quyết định vẫn chưa ngã ngũ: mức thuế, nhóm hàng chịu thuế, cách xử lý sản phẩm chứa chip, công thức hạn ngạch miễn thuế, và liệu cam kết thương mại ở cấp quốc gia có được chuyển thành ưu đãi cụ thể cho từng doanh nghiệp hay không. Trước khi các quy tắc này được công bố, khu vực mới có các cam kết và lập trường đàm phán, chưa có sự chắc chắn. 22934