Chiến dịch “Matryoshka” bị cáo buộc chiếm quyền tài khoản Bluesky thật để phát tán thông tin sai lệch

Sau khi kiểm soát được tài khoản, những kẻ vận hành chiến dịch đăng tải hoặc chia sẻ video bị chỉnh sửa và các bản tin giả, khiến nội dung có vẻ đáng tin hơn vì xuất phát từ các hồ sơ có thật.

Điều này khiến việc phát hiện trở nên khó khăn hơn: người dùng thường tin rằng tài khoản quen thuộc là đáng tin, nên thông tin sai lệch có thể lan rộng trước khi bị phát hiện.

“Matryoshka” là chiến dịch gì?

Tên gọi Matryoshka lấy cảm hứng từ búp bê lồng của Nga, hàm ý chiến dịch được xây dựng theo nhiều lớp, trong đó thông tin tuyên truyền được “giấu” bên trong các định dạng truyền thông có vẻ hợp pháp.

Chiến dịch này còn được gọi là Operation Overload hoặc Storm‑1679, và được các nhà nghiên cứu mô tả là một chiến dịch ảnh hưởng trực tuyến có liên hệ với Nga nhằm gây hoang mang và làm suy yếu niềm tin vào các tổ chức dân chủ ở châu Âu và Mỹ.

Các chiến thuật thường thấy gồm:

• Mạo danh nguồn tin đáng tin cậy: Nội dung được gắn logo hoặc thương hiệu của các cơ quan báo chí, học giả hoặc tổ chức chính phủ.
• Nội dung tổng hợp bằng AI: Video, hình ảnh hoặc âm thanh được tạo hoặc chỉnh sửa bằng công nghệ AI để trông giống thật.
• Khuếch đại có phối hợp: Nhiều tài khoản trên nhiều nền tảng cùng chia sẻ nội dung để tạo cảm giác thông tin đã được xác nhận rộng rãi.

Video AI và giả mạo truyền thông

Một đặc điểm nổi bật của chiến dịch là việc sử dụng video tổng hợp hoặc deepfake. Các nhà phân tích phát hiện nhiều video được thiết kế giống như bản tin từ các hãng truyền thông phương Tây.

Những video này thường sao chép phong cách hình ảnh, logo và cách dẫn chương trình của các kênh tin tức thật. Điều này khiến người xem dễ tin và chia sẻ trước khi các tổ chức kiểm chứng kịp phản bác.

Theo các nhà nghiên cứu, sự phát triển của AI tạo sinh khiến việc sản xuất nội dung giả thuyết phục trở nên nhanh và rẻ hơn nhiều, làm tăng quy mô của các chiến dịch gây ảnh hưởng trực tuyến.

Những tổ chức nghiên cứu theo dõi chiến dịch

Hoạt động trên Bluesky đã được nhiều nhóm nghiên cứu phân tích, trong đó có:

• Media Forensics Hub của Đại học Clemson, đơn vị nghiên cứu mạng lưới ảnh hưởng và phát hiện việc mạo danh hoặc chiếm quyền danh tính trên Bluesky.
• Các nhóm giám sát trực tuyến như Antibot4Navalny và dTeam, hỗ trợ theo dõi các chiến dịch thông tin phối hợp.

Một số báo cáo và bài điều tra cũng cho rằng chiến dịch có liên hệ với Social Design Agency có trụ sở tại Moscow, tuy nhiên đây được nêu như đánh giá của các nhà nghiên cứu, không phải kết luận pháp lý chính thức.

Hoạt động trên nhiều nền tảng mạng xã hội

Matryoshka không chỉ xuất hiện trên Bluesky. Trước đó, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận hoạt động tương tự trên nhiều nền tảng khác, bao gồm X (trước đây là Twitter), Telegram, TikTok và các mạng xã hội khác.

Các chiến dịch gây ảnh hưởng thường di chuyển giữa các nền tảng khi chính sách kiểm duyệt hoặc hành vi người dùng thay đổi. Vì vậy, khi Bluesky phát triển nhanh và thu hút người dùng mới, mạng lưới này cũng chuyển hoạt động sang nền tảng đó.

Liên quan đến bầu cử và các xung đột địa chính trị

Các nhà nghiên cứu cũng liên hệ chiến dịch với nhiều sự kiện chính trị lớn. Nội dung tuyên truyền thường nhắm vào các chủ đề như:

• Sự ủng hộ của phương Tây đối với Ukraine
• Bầu cử liên bang Đức và các tranh luận chính trị
• Bầu cử quốc hội Moldova năm 2025, nơi các nhà quan sát ghi nhận hàng trăm nội dung thao túng thông tin có liên hệ với chiến dịch Operation Overload
• Bầu cử quốc hội Armenia, nơi các nhà phân tích phát hiện hàng trăm video giả mạo được phát tán trước thời điểm bỏ phiếu

Mục tiêu của các chiến dịch này là định hình dư luận, làm sâu sắc thêm sự chia rẽ và làm suy yếu niềm tin vào hệ thống dân chủ.

Bluesky đã phản ứng ra sao

Bluesky xác nhận đã phát hiện hoạt động gây ảnh hưởng có tổ chức trên nền tảng của mình.

Theo công ty, hàng nghìn bài đăng liên quan đến chiến dịch đã bị xóa sau khi bị phát hiện.

Báo cáo minh bạch của nền tảng cũng cho biết Bluesky đang mở rộng hệ thống giám sát và quy trình điều tra để phát hiện các mạng lưới thao túng thông tin tốt hơn.

Vì sao chiến thuật này đáng lo ngại

Điểm khác biệt lớn trong trường hợp Bluesky là chiến dịch không chỉ dựa vào bot hoặc tài khoản giả. Thay vào đó, nó tận dụng các tài khoản thật đã có uy tín, khiến thông tin sai lệch trông đáng tin hơn và khó phát hiện hơn.

Trong bối cảnh AI tạo sinh ngày càng dễ tiếp cận, các nhà nghiên cứu cho rằng những chiến dịch như Matryoshka có thể tiếp tục tiến hóa — kết hợp đánh cắp danh tính, nội dung tổng hợp và mạng lưới khuếch đại để tác động đến các cuộc tranh luận chính trị trên internet.