Kính thông minh không camera nổi lên sau làn sóng phản ứng với Meta

Meta tăng thêm trở ngại, nhưng đèn báo vẫn gây tranh cãi

Biện pháp bảo vệ người xung quanh chủ yếu của Meta là đèn báo quay, bật sáng khi camera hoạt động. Sau khi người dùng tìm ra cách che hoặc chỉnh sửa đèn, Meta tung bản cập nhật nhằm vô hiệu hóa camera nếu hệ thống phát hiện đèn báo bị can thiệp hoặc phá hỏng.

Bản cập nhật làm việc vượt qua biện pháp bảo vệ trở nên khó hơn, nhưng chưa giải quyết được vấn đề thông báo cho người xung quanh. Các thử nghiệm về miếng dán che LED cho thấy một số cách lách luật có thể khiến đèn rất khó nhìn thấy mà không kích hoạt cảnh báo can thiệp. Ngay cả khi phần cứng hoạt động đúng thiết kế, người đứng gần đó thường cũng không thể xác nhận đèn nhỏ trên gọng kính có nhìn thấy được, có đang hoạt động hay có thực sự báo hiệu một phiên ghi hình hay không.

Khoảng cách vì thế vẫn tồn tại giữa việc tuân thủ kỹ thuật và sự đồng thuận có ý nghĩa. Đèn nhấp nháy có thể báo rằng quá trình ghi hình đang diễn ra, nhưng chỉ khi người khác nhận ra, hiểu được tín hiệu và có cơ hội phản ứng trước khi nội dung được lưu hoặc chia sẻ.

Instagram có thể hạn chế phát tán, chứ không ngăn được việc quay

Meta cũng phản ứng ở cấp độ nền tảng. Adam Mosseri, người đứng đầu Instagram, cho biết nền tảng sẽ gỡ nội dung lợi dụng hoặc quấy rối người lạ, trong đó có các video tán tỉnh được quay bằng kính.

Cách tiếp cận này nhằm làm giảm động lực đăng tải những đoạn video bôi nhọ, đồng thời Meta đã xóa tài khoản và bài đăng liên quan đến xu hướng trên. Nhưng việc kiểm duyệt chỉ diễn ra sau khi video đã được quay. Nó không thể bảo đảm ngăn chặn hành vi ghi hình ban đầu, và các báo cáo sau đó vẫn phát hiện những đoạn video bị cho là quấy rối dù chính sách đã được công bố.

Điểm khác biệt này rất quan trọng với thiết kế sản phẩm. Quy định nội dung có thể giảm phạm vi lan truyền và xử phạt hành vi lạm dụng, nhưng không trao cho những người ở gần quyền quyết định liệu họ có bị ghi hình ngay từ đầu hay không.

Nhiều địa điểm đang xem kính quay phim như camera

Các địa điểm tư nhân đã bắt đầu đưa ra câu trả lời riêng. Monopoly Events cấm kính Meta và các thiết bị ghi hình đeo được khác tại những sự kiện Comic-Con ở Anh sau khi khách tham dự nêu lo ngại về việc bị quay lén. Hội nghị an ninh mạng DEF CON cũng cấm các loại kính kiểu Meta có khả năng ghi hình, kể cả phiên bản dùng tròng kính thuốc.

Những chính sách này đáng chú ý vì không cần chứng minh một người đeo cụ thể có đang quay hay không. Chúng xem chính khả năng ghi hình là rủi ro. Cách này dễ thực thi hơn so với việc yêu cầu nhân viên xác định một cặp kính trông bình thường đang hoạt động, đã bị chỉnh sửa hay đang được sử dụng đúng mục đích.

Một số địa điểm chọn cách ít tuyệt đối hơn. Chuỗi quán Wetherspoons yêu cầu khách tắt camera và không quay phim, thay vì áp dụng lệnh cấm toàn diện. Kết quả ban đầu là một hệ thống quy định chắp vá: có nơi cấm hẳn phần cứng, nơi khác dựa vào chính sách không quay phim sẵn có và sự hợp tác của người dùng.

Khiếu nại ở Đức đặt ra phép thử pháp lý

Đức đang trở thành một phép thử pháp lý sớm. Tổ chức quyền kỹ thuật số HateAid đã nộp đơn tố giác hình sự nhằm vào Meta, các công ty liên quan đến thương hiệu kính và các nhà bán lẻ, lập luận rằng Ray-Ban Meta Wayfarer có thể cho phép quay lén vì rất khó phân biệt với kính thông thường.

Đây mới là cáo buộc, chưa phải phán quyết của tòa án hay kết luận của cơ quan quản lý. Meta cho biết sản phẩm đã được cơ quan quản lý Đức phê duyệt và có các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư như đèn LED báo quay cùng công nghệ chống can thiệp. Việc công tố viên tiếp nhận đơn không đồng nghĩa sản phẩm đã vi phạm luật Đức.

Dù vậy, tranh chấp này cho thấy thách thức mà nhà quản lý phải đối mặt. Các quy định hiện hành thường phân biệt giữa thiết bị ghi hình lộ rõ và thiết bị được ngụy trang dưới dạng vật dụng hằng ngày. Kính thông minh làm mờ ranh giới đó khi kết hợp kiểu dáng kính quen thuộc với camera, microphone và trợ lý AI kết nối mạng.

Không lắp camera trở thành chiến lược sản phẩm

Phản ứng mạnh nhất của ngành có thể không nằm ở quy trình mà ở kiến trúc phần cứng: loại bỏ camera ngay từ đầu.

Even Realities định vị dòng kính ưu tiên màn hình của mình quanh các tính năng thông báo, dịch thuật và chỉ đường mà không dùng camera. G2 được giới thiệu là sản phẩm không camera, tập trung vào năng suất thay vì ghi hình những người ở gần. G2 của Halliday cũng bỏ camera và hướng đến hỗ trợ công việc, bao gồm các tính năng liên quan đến cuộc họp.

MemoMind One của XGIMI đi theo hướng tương tự, sử dụng màn hình waveguide và các tính năng AI nhưng không có camera. Hãng xem việc loại bỏ camera là một lợi thế về quyền riêng tư và thiết kế so với các đối thủ có camera.

Kính không camera không loại bỏ mọi vấn đề riêng tư. Microphone, xử lý dữ liệu trên đám mây, ghi biên bản cuộc họp và trợ lý giọng nói vẫn có thể ảnh hưởng đến những người không chủ động tham gia. Tuy nhiên, bỏ camera hướng ra ngoài giúp giải quyết mối lo dễ thấy nhất: khả năng chụp ảnh và quay video những người nằm trong tầm nhìn của người đeo.

Điều này cũng thay đổi lời hứa của sản phẩm. Thay vì chủ yếu bán kính như một camera nội dung rảnh tay, nhà sản xuất có thể định vị chúng là màn hình cá nhân, công cụ dịch thuật, trợ lý chỉ đường hoặc trợ lý công việc. Khi đó, quyền riêng tư trở thành một phần bản sắc sản phẩm, thay vì chỉ là cảnh báo nằm trong điều khoản sử dụng.

Nhu cầu vẫn chưa biến mất

Làn sóng phản ứng chưa thể xóa bỏ sự quan tâm của người tiêu dùng. Chiến dịch kính AIVU AI của TOZO đã vượt mốc 100.000 USD trên Kickstarter với hơn 260 người ủng hộ, theo thông tin về chiến dịch. Cùng với mức tăng trưởng lượng xuất xưởng của kính không màn hình, diễn biến này cho thấy phản ứng về quyền riêng tư đang thay đổi những tính năng mà người dùng và địa điểm chấp nhận, chứ chưa chấm dứt nhu cầu về thiết bị máy tính đeo được.

Thị trường vì vậy đang phát triển theo hai hướng cạnh tranh:

• Kính có camera: Phù hợp hơn cho chụp ảnh, quay video, AI thị giác và ghi hình từ góc nhìn thứ nhất, nhưng khó sử dụng ở nơi công cộng mà không làm dấy lên lo ngại về sự đồng thuận.
• Kính không camera: Có lợi thế hơn cho màn hình, dịch thuật, chỉ đường và năng suất trong những bối cảnh người xung quanh muốn chắc chắn rằng họ không bị quay, nhưng kém linh hoạt hơn trong chụp ảnh và xử lý bằng thị giác máy tính.

Đây không chỉ là đánh đổi về kỹ thuật mà còn là đánh đổi về xã hội. Một sản phẩm có thể rất hữu ích với người đeo nhưng vẫn không được những người xung quanh chấp nhận.

Ngành kính thông minh có thể làm gì tiếp theo?

Trong ngắn hạn, thị trường nhiều khả năng sẽ hình thành một hệ thống kiểm soát nhiều lớp thay vì một giải pháp duy nhất:

1. Đèn báo khó bị vô hiệu hóa hơn: Phần cứng và firmware sẽ tiếp tục phát hiện đèn cảnh báo bị che hoặc phá hỏng.
2. Địa điểm siết quy định: Sự kiện, câu lạc bộ, nhà hát và nơi làm việc có thể cấm kính có khả năng ghi hình, nơi việc xin đồng thuận rất khó thực hiện.
3. Nền tảng mạnh tay hơn: Các nền tảng sẽ gỡ nội dung quấy rối và quay lén, dù kiểm duyệt vẫn chỉ là biện pháp sau khi dữ liệu đã được ghi lại.
4. Nhiều dòng kính không camera hơn: Các nhà sản xuất ưu tiên màn hình sẽ biến việc không có camera thành lợi thế cạnh tranh.
5. Thêm các cuộc kiểm nghiệm pháp lý: Vụ khiếu nại ở Đức cho thấy cơ quan quản lý và các tổ chức bảo vệ quyền riêng tư có thể xem xét liệu cảm biến đeo trên người có thuộc phạm vi quy định về thiết bị ghi hình ngụy trang hay không.

Câu hỏi trung tâm giờ đây không còn là kính thông minh có thể được trang bị camera hay không. Vấn đề là ngành này có thể khiến hành vi ghi hình trở nên dễ nhận biết, sự đồng thuận trở nên thực chất và việc lạm dụng phải trả giá đủ lớn để người bình thường cảm thấy an toàn khi ở cạnh công nghệ này hay không.

Hiện tại, các dữ liệu cho thấy một thị trường bị chia đôi: kính có camera vẫn có sức mạnh thương mại, nhưng lo ngại quyền riêng tư đang tác động trực tiếp đến kiến trúc sản phẩm, quy định của nền tảng và những nơi thiết bị được phép đeo.