Bên trong cỗ máy nợ AI: Cách các ông lớn công nghệ đang tài trợ cho cuộc chạy đua vũ trang hạ tầng 5 nghìn tỷ USD

Cuộc Đại Chuyển Dịch Nợ: Từ Tiền Mặt Sang Trái Phiếu

Trong nhiều thập kỷ, bảng cân đối kế toán của các ông lớn công nghệ được định nghĩa bởi những núi tiền mặt khổng lồ. Nhưng mô hình đó đang bị phá vỡ bởi chi phí khủng khiếp của cuộc đua AI.

Thay vì tự tài trợ, năm tập đoàn siêu quy mô (hyperscaler) hàng đầu là Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft và Oracle đã phát hành khoảng 121 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp Mỹ chỉ riêng trong năm 2025, gấp hơn bốn lần mức trung bình hàng năm của họ từ năm 2020 đến 2024 . Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) xác nhận đây là một bước ngoặt lịch sử .

Làn sóng vay nợ này được thể hiện rõ qua hàng loạt thương vụ kỷ lục:

• Meta đã huy động 30 tỷ USD trong đợt phát hành trái phiếu lớn nhất lịch sử của mình, với kỳ hạn trải dài từ 5 đến 40 năm .
• Alphabet huy động tới 31,5 tỷ USD vào tháng 2/2026 trên nhiều thị trường, thậm chí còn phát hành cả trái phiếu ‘thế kỷ’ kỳ hạn 100 năm để khóa nguồn vốn siêu dài hạn .
• Amazon đã phát hành 15 tỷ USD trái phiếu trong thương vụ đầu tiên sau ba năm, thu hút tới 80 tỷ USD nhu cầu đặt mua .
• Tốc độ đang tăng chóng mặt: các công ty công nghệ đã phát hành kỷ lục 108,7 tỷ USD trái phiếu chỉ trong quý IV/2025 .

JPMorgan ước tính cuộc chạy đua AI có thể buộc các đại gia này phát hành tới 1,5 nghìn tỷ USD trái phiếu trong vòng 5 năm tới .

Chiến Lược Hai Mặt Của Meta

Meta nổi bật như một công ty vẫn có khả năng phần lớn tự tài trợ cho tham vọng AI nhưng cũng đang bị kéo vào thị trường nợ. Mảng quảng cáo cốt lõi của họ tạo ra dòng tiền hoạt động khủng khiếp, nhưng quỹ đạo chi tiêu quá lớn khiến tiền mặt nội bộ không còn đủ.

Công ty dự kiến chi tiêu vốn hàng năm sẽ tăng gần gấp đôi, từ 72,2 tỷ USD năm 2025 lên mức 125-145 tỷ USD vào năm 2026, đánh dấu mức tăng gần gấp ba chỉ trong hai năm . CEO Mark Zuckerberg đã vạch ra một kế hoạch chi 600 tỷ USD cho hạ tầng tại Mỹ đến năm 2028 .

Trong cuộc họp báo cáo thu nhập, Meta tuyên bố sẽ “định kỳ bổ sung dòng tiền hoạt động mạnh mẽ của mình bằng các thỏa thuận tài trợ có bảo đảm” - một tín hiệu rõ ràng rằng đợt phát hành trái phiếu 30 tỷ USD sẽ không phải là lần duy nhất .

Ra Ngoài Trái Phiếu Truyền Thống: Hợp Đồng Thuê và ‘Bọc Vốn Cổ Phần’

Quy mô vốn khổng lồ cần thiết đã buộc các công ty phải sáng tạo hơn trong việc tài trợ, thường đẩy các nghĩa vụ nợ ra khỏi bảng cân đối kế toán truyền thống. Moody’s ước tính năm đại gia có 662 tỷ USD các hợp đồng thuê liên quan đến trung tâm dữ liệu đã được lên kế hoạch nhưng chưa khởi công . Đây là một khoản đòn bẩy tài chính tiềm ẩn khổng lồ.

Một hình thức khác là Bọc vốn cổ phần (Equity Wraps). Trong mô hình này, một công ty công nghệ lớn, như Google, bảo lãnh cho các nghĩa vụ nợ của một nhà điều hành trung tâm dữ liệu nhỏ hơn để đổi lấy cổ phần . Mô hình này thậm chí đã cho phép các công ty khai thác tiền ảo lần đầu tiên phát hành trái phiếu ‘rác’ (junk bonds) để tài trợ cho trung tâm dữ liệu, mở ra một chương mới đầy rủi ro hơn cho tài chính hạ tầng AI.

Làn Sóng IPO AI: Hệ Sinh Thái Mới Lên Sàn

Nhu cầu vốn không chỉ dừng lại ở các gã khổng lồ. Một thế hệ công ty mới tập trung vào lớp hạ tầng vật lý cho AI – GPU, dịch vụ đám mây đặc thù, và trung tâm dữ liệu – đang lần lượt ra mắt công chúng.

Ví dụ nổi bật nhất là CoreWeave, nhà cung cấp GPU đám mây được Nvidia hậu thuẫn, đã huy động 1,5 tỷ USD trong đợt IPO vào tháng 3/2025 . Meta sau đó đã ký một cam kết tổng trị giá 35 tỷ USD cho dịch vụ của CoreWeave, hợp đồng AI đám mây lớn nhất từng được ký kết . Chỉ vài ngày sau IPO, CoreWeave quay lại thị trường tài chính để vay thêm 8,5 tỷ USD .

CoreWeave là dấu hiệu báo trước cho cái mà các nhà phân tích gọi là “Lớp AI 2026”, với những cái tên như Databricks và Cerebras Systems dự kiến sẽ sớm lên sàn . Ngay cả khi chưa IPO, các công ty này đã huy động những khoản tiền khổng lồ; OpenAI là một ví dụ, đã huy động được tổng cộng 150 tỷ USD trong các vòng gọi vốn gần đây .

Canh Bạc Nghìn Tỷ và Những Rủi Ro

Làn sóng tài trợ lịch sử này tiết lộ điều gì? Thứ nhất, quy mô của canh bạc AI là chưa từng có. Tổng chi tiêu vốn liên quan đến AI trên toàn ngành ước tính lên tới 5 nghìn tỷ USD . Mức chi tiêu này được xây dựng trên giả định rằng AI sẽ trở thành một cơ hội doanh thu hàng nghìn tỷ đô, chứ không chỉ là một công nghệ mang tính cách mạng.

Đây là chiến lược “cứ xây đi rồi người ta sẽ đến”, và phần thưởng doanh thu thì vẫn chưa xuất hiện . Nếu lợi nhuận kỳ vọng không thành hiện thực, gánh nặng nợ nần sẽ lớn đến mức lịch sử, biến bảng cân đối kế toán vững chắc của Big Tech thành một cấu trúc đòn bẩy cao.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, các nhà đầu tư vẫn chưa cho thấy bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào. Họ đang hăng hái cung cấp một lượng vốn kỷ lục cho một tương lai vẫn còn đang trong quá trình xây dựng.

---

Bài viết dựa trên các phân tích từ báo cáo của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), Fortune, Reuters, Moody’s và các nguồn thị trường khác.