Cổ phiếu AI Trung Quốc tăng nóng tại Hong Kong: Động lực thật sự là gì?

Khi nguồn cung cổ phiếu trên thị trường ít, chỉ cần một lượng mua vừa phải cũng có thể đẩy giá lên nhanh. Điều này phần nào lý giải vì sao các startup AI tại Hong Kong tăng mạnh hơn nhiều so với các công ty công nghệ lớn.

Theo báo cáo thị trường, Zhipu có lúc tăng tới khoảng 699% còn MiniMax gần 400% trong năm 2026, vượt xa mức tăng của thị trường chung .

Nhưng hiệu ứng này có hai mặt: khi lượng cổ phiếu giao dịch tăng lên, giá cũng có thể giảm nhanh tương tự.

Kỳ vọng vào Hang Seng Tech Index tạo lực mua lớn

Một yếu tố quan trọng khác là khả năng được đưa vào Hang Seng Tech Index, chỉ số theo dõi các công ty công nghệ lớn niêm yết tại Hong Kong.

Các nhà phân tích dự đoán MiniMax và Zhipu AI có thể được thêm vào chỉ số này với tổng tỷ trọng khoảng 5%–7% . Nếu điều đó xảy ra, các quỹ đầu tư thụ động (ETF hoặc quỹ chỉ số) buộc phải mua cổ phiếu để cân bằng danh mục.

Ước tính việc tái cơ cấu chỉ số có thể tạo ra dòng vốn thụ động khoảng 1,25–1,75 tỷ USD đổ vào hai cổ phiếu này .

Vì vậy, nhiều nhà giao dịch thường mua trước khi sự kiện diễn ra để đón đầu dòng tiền. Chiến lược này thường được gọi là “pre‑index inclusion trade”.

Tuy nhiên, sau khi chính thức được thêm vào chỉ số, thị trường đôi khi chứng kiến hiện tượng “sell the news” — nhà đầu tư chốt lời ngay sau sự kiện.

Thời điểm hết hạn lockup có thể là bài kiểm tra lớn

Rủi ro lớn nhất trong ngắn hạn có thể đến từ thời hạn lockup sau IPO.

Trong giai đoạn lockup, các cổ đông nội bộ và nhà đầu tư sớm không được bán cổ phiếu. Khi thời hạn này kết thúc, một lượng cổ phiếu lớn có thể đột ngột được tung ra thị trường.

Đối với những cổ phiếu đã tăng vài trăm phần trăm, động lực chốt lời là rất lớn. Các báo cáo thị trường cho thấy thời điểm hết hạn lockup vào cuối năm có thể làm nguồn cung cổ phiếu tăng đáng kể .

Nếu nhiều cổ đông sớm cùng bán ra, áp lực cung có thể khiến giá giảm — đặc biệt đối với những mã tăng mạnh chủ yếu nhờ sự khan hiếm cổ phiếu.

Vì sao nhà đầu tư thích “AI thuần” hơn các ông lớn công nghệ

Một xu hướng đáng chú ý là dòng tiền đang chuyển từ các tập đoàn công nghệ lớn sang các công ty AI chuyên biệt.

Có vài lý do chính:

• Tiếp xúc trực tiếp với AI: MiniMax và Zhipu được xem như khoản đặt cược trực tiếp vào ngành AI tạo sinh của Trung Quốc.
• Câu chuyện tăng trưởng đơn giản hơn: Giá trị doanh nghiệp gắn chặt với phát triển mô hình AI và ứng dụng AI, thay vì nhiều mảng kinh doanh khác.
• Kỳ vọng “killer app”: Nhà đầu tư đang tìm kiếm các ứng dụng AI có thể bùng nổ người dùng và doanh thu trong thời gian ngắn .

Ngược lại, Alibaba và Tencent là các tập đoàn công nghệ đa ngành. Dù đầu tư mạnh vào AI, tác động của AI lại phân tán trong nhiều mảng như thương mại điện tử, game, thanh toán và điện toán đám mây, khiến câu chuyện đầu tư AI trở nên kém tập trung hơn.

Hype mạnh nhưng lợi nhuận vẫn chưa rõ ràng

Dù thị trường rất hào hứng, nền tảng tài chính của các startup AI vẫn còn nhiều dấu hỏi.

Việc phát triển mô hình AI lớn đòi hỏi chi phí khổng lồ cho hạ tầng tính toán và huấn luyện mô hình. Trong ba năm gần đây, MiniMax và Zhipu đã chi khoảng 11 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,6 tỷ USD) cho việc phát triển công nghệ, gần một nửa dành cho thuê năng lực tính toán .

Do đó, dù doanh thu tăng, cả hai công ty vẫn dự kiến tiếp tục thua lỗ trong tương lai gần .

Hiện tại, nhiều nhà đầu tư chấp nhận rủi ro này để đổi lấy cơ hội tham gia vào một ngành được xem là tăng trưởng nhanh. Nhưng sự kiên nhẫn của thị trường có thể giảm nếu các công ty không chứng minh được khả năng biến đổi mới AI thành doanh thu bền vững.

Kết luận

Đà tăng của các cổ phiếu AI tại Hong Kong là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố cấu trúc thị trường và câu chuyện đầu tư AI. Lượng cổ phiếu tự do lưu hành thấp, kỳ vọng được thêm vào chỉ số và nhu cầu tìm kiếm “AI pure play” đã đẩy giá lên nhanh.

Tuy vậy, những yếu tố này cũng khiến thị trường dễ biến động. Khi lockup hết hạn và thanh khoản tăng, nhà đầu tư sẽ sớm biết liệu mức định giá hiện tại phản ánh tiềm năng tăng trưởng thực sự — hay chỉ là kết quả của sự khan hiếm cổ phiếu và tâm lý hưng phấn.