Làn sóng nợ AI trị giá 570 tỷ USD của Big Tech đang định hình lại thị trường trái phiếu toàn cầu – và tiềm ẩn nguy cơ lợi suất tăng sốc

Một làn sóng vay mượn khổng lồ của các công ty công nghệ lớn nhất thế giới để tài trợ cho cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại thị trường trái phiếu toàn cầu một cách căn bản. Theo Morgan Stanley, tổng phát hành nợ toàn cầu liên quan đến AI dự kiến gần như tăng gấp đôi lên 570 tỷ USD vào năm 2026, khi các 'siêu điều chỉnh' (hyperscalers) – Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft và Oracle – huy động vốn từ cả thị trường trái phiếu Mỹ và ngoại tệ với tốc độ chưa từng có . Sự gia tăng nguồn cung này, kết hợp với thâm hụt ngân sách chính phủ cao và sự giảm bớt vai trò của ngân hàng trung ương, đã đẩy lợi suất thực (real yields) của Mỹ, Anh và Đức lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, làm dấy lên những rủi ro nghiêm trọng cho thị trường chứng khoán, thị trường tín dụng và tăng trưởng kinh tế .

Phân tích dưới đây sẽ đi sâu vào cách làn sóng nợ AI vận hành, lợi suất thực đang ở đâu và những rủi ro mà các nhà phân tích chỉ ra.

Làn sóng nợ AI của Big Tech đang định hình lại thị trường trái phiếu như thế nào

Quy mô vay mượn của doanh nghiệp cho AI là chưa có tiền lệ trong lịch sử hiện đại. Chỉ riêng trong năm 2025, năm 'siêu điều chỉnh' lớn nhất – Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft và Oracle – đã phát hành 121 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp Mỹ, gấp hơn bốn lần mức trung bình 28 tỷ USD hàng năm trong giai đoạn 2020-2024 . Đến cuối năm 2025, tổng phát hành gộp của nhóm này đã vượt 100 tỷ USD, gấp ba lần mức trung bình của 5 năm trước đó . Nợ liên quan đến AI hiện chiếm khoảng 30% tổng nguồn cung mới của thị trường trái phiếu cấp độ đầu tư (investment-grade) bằng USD .

Việc vay mượn không chỉ giới hạn ở đồng USD. Phát hành trái phiếu phi USD của các 'siêu điều chỉnh' đã tăng gấp đôi lên 30% tổng nguồn vốn trái phiếu của họ trong năm 2026 . Alphabet và Amazon đã dẫn đầu một làn sóng các thương vụ kỷ lục bằng đồng euro, bảng Anh, franc Thụy Sĩ, yên Nhật và đô la Canada. Amazon đã huy động 14,5 tỷ euro vào tháng 3 năm 2026 thông qua một đợt phát hành trái phiếu euro gồm 8 phần, đánh dấu thương vụ doanh nghiệp lớn nhất từ trước đến nay trên thị trường euro . Alphabet đã phát hành một trái phiếu kỳ hạn 100 năm bằng bảng Anh hiếm có, nhấn mạnh những nỗ lực mà các công ty này sẵn sàng thực hiện để khóa nguồn tài trợ dài hạn . Hoạt động này đã thay thế các tổ chức tài chính và công nghiệp để trở thành những nhà phát hành hàng đầu tại một số thị trường châu Âu và châu Á địa phương .

Sự tập trung của các đợt phát hành trong thị trường cấp độ đầu tư thực sự đáng chú ý. Tính đến năm 2026, các tổ chức phát hành liên quan đến AI chiếm 6 trong số 8 công ty Mỹ phi tài chính thuộc cấp độ đầu tư đã huy động hơn 20 tỷ USD mỗi công ty trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp . PIMCO nhận định rằng nhu cầu vốn của các 'siêu điều chỉnh' đã trở nên lớn đến mức chúng đang 'bắt đầu sánh ngang với các ngân hàng' với tư cách là những điểm tựa của thị trường trái phiếu . Đến tháng 10 năm 2025, nợ liên quan đến AI đã đạt 1,2 nghìn tỷ USD, vượt qua các ngân hàng Mỹ để trở thành phân khúc lớn nhất trong Chỉ số Thanh khoản USD của J.P. Morgan .

Áp lực đẩy lợi suất thực lên đỉnh cao hơn một thập kỷ

Lượng cung trái phiếu khổng lồ liên quan đến AI là một động lực chính đẩy lợi suất thực tăng cao trên khắp các thị trường phát triển. Lợi suất thực – lợi suất danh nghĩa trừ đi lạm phát kỳ vọng – là chi phí vay thực tế sau khi điều chỉnh lạm phát và là yếu tố đầu vào quan trọng cho mọi thứ, từ mô hình định giá cổ phiếu đến lãi suất thế chấp.

• Mỹ: Lợi suất thực 30 năm, được đo bằng Trái phiếu Bảo vệ Khỏi Lạm phát Kho bạc (TIPS), đang ở gần mức 3%, cao nhất trong 18 năm . Lợi suất danh nghĩa trái phiếu Kho bạc 30 năm đã đạt 5,22% tại một cuộc đấu giá vào tháng 8 năm 2026, mức lợi suất cao nhất cho một đợt bán trái phiếu 30 năm kể từ năm 2001 . Lợi suất trái phiếu Kho bạc 10 năm dao động quanh mức 4,5%, nằm ở phân vị thứ 94 trong phạm vi 12 tháng của nó .
• Anh và Đức: Lợi suất thực 10 năm của Anh và Đức đang giao dịch ở mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, chịu tác động từ cùng sự kết hợp của nguồn cung doanh nghiệp AI mạnh, thâm hụt chính phủ lớn và việc ngân hàng trung ương giảm mua trái phiếu .
• Cơ chế: Khối lượng phát hành trái phiếu liên quan đến AI khổng lồ hấp thụ một phần lớn nhu cầu của nhà đầu tư, đẩy lợi suất lên cao trên toàn bộ đường cong lợi suất. Các nhà phân tích cũng chỉ ra chi tiêu vốn cho AI – dự báo đạt 2,52 nghìn tỷ USD trên toàn cầu vào năm 2026 – là một yếu tố cấu trúc giữ lãi suất dài hạn ở mức cao . Một cú sốc chiến tranh Iran vào tháng 5 năm 2026 đã tạm thời làm trầm trọng thêm biến động này, nhưng áp lực cơ bản từ nợ AI vẫn là động lực cấu trúc chi phối .

Những rủi ro chính mà các nhà phân tích chỉ ra

Sự biến động của lợi suất thực không chỉ là câu chuyện của thị trường thu nhập cố định. Nó có tác động trực tiếp đến thị trường chứng khoán, thị trường tín dụng và nền kinh tế rộng lớn hơn.

Đối với thị trường chứng khoán

Lợi suất thực cao hơn làm tăng tỷ lệ chiết khấu được áp dụng cho các dòng tiền doanh nghiệp trong tương lai. Bởi vì lợi nhuận từ AI vẫn còn ở phía xa và không chắc chắn, điều này tác động tiêu cực đến các cổ phiếu tăng trưởng và công nghệ, vốn có giá trị lớn từ các khoản thu nhập kỳ vọng trong tương lai xa. Lợi suất trái phiếu Kho bạc 10 năm ở mức ~4,5% đặt ra một mức chuẩn cao cho các dòng tiền AI có thể phải mất nhiều năm nữa mới hiện thực hóa . Các nhà phân tích cảnh báo nếu lợi suất thực vẫn ở mức cao, dòng vốn có thể chảy khỏi cổ phiếu sang trái phiếu, và 'phần bù rủi ro' mà nhà đầu tư yêu cầu khi nắm giữ cổ phiếu – phần lợi nhuận vượt trội so với trái phiếu phi rủi ro – sẽ phải tăng lên .

Đối với thị trường tín dụng

• Nhu cầu suy yếu: Tỷ lệ bảo lãnh phát hành (coverage ratios) cho các đợt phát hành của 'siêu điều chỉnh' đang giảm. Các nhà đầu tư bắt đầu phản ứng, yêu cầu mức bù cao hơn ngay cả đối với các tổ chức phát hành công nghệ có xếp hạng tín nhiệm cao . Các ngân hàng thừa nhận rằng nhu cầu 'có thể đạt giới hạn ở các loại tiền tệ khác' ngoài USD .
• Rủi ro nới rộng chênh lệch lợi suất: Khoảng 79% trái phiếu của lĩnh vực này được bán ra từ đầu năm 2025 hiện đang có mức chênh lệch lợi suất rộng hơn so với ngày giao dịch đầu tiên, theo dữ liệu tổng hợp của Bloomberg . Janus Henderson lưu ý rằng thị trường tín dụng vẫn mở cửa nhưng thận trọng, với phần bù yêu cầu cho nợ liên quan đến AI có thể làm chậm đà thắt chặt chung của chênh lệch tín dụng .

Đối với tăng trưởng kinh tế

Lợi suất thực cao hơn làm tăng chi phí vay cho chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình trên diện rộng, đe dọa 'bóp nghẹt' đầu tư và tiêu dùng phi AI . Một giai đoạn kéo dài với lãi suất thực tế cao có thể làm chậm tăng trưởng GDP bằng cách lấn át chi tiêu vốn phi AI và gia tăng gánh nặng trả nợ, đặc biệt là ở các nền kinh tế có thâm hụt tài khóa vốn đã cao .

Rủi ro tập trung bảng cân đối kế toán

Nghiên cứu của IESE chỉ ra rằng gánh nặng nợ của các 'siêu điều chỉnh' đang tăng nhanh hơn dòng tiền. Trong khi xếp hạng tín nhiệm hiện tại vẫn mạnh (ví dụ: Amazon AA-, Alphabet AA, Meta AA-), một sự sụt giảm mạnh trong kỳ vọng doanh thu từ AI có thể kích hoạt rủi ro hạ bậc tín nhiệm trên một phần tập trung của thị trường cấp độ đầu tư . Quy mô quá lớn của phân khúc AI có nghĩa là việc hạ bậc tín nhiệm trên diện rộng đối với nhóm 'Big Five' sẽ lan tỏa qua các quỹ chỉ số, ETF và danh mục đầu tư tổ chức theo dõi thị trường cấp độ đầu tư.

Kết luận

Chu kỳ chi tiêu vốn cho AI đã biến Big Tech trở thành tổ chức phát hành định nghĩa thị trường trái phiếu toàn cầu. Morgan Stanley dự báo phát hành nợ toàn cầu liên quan đến AI sẽ đạt gần 570 tỷ USD vào năm 2026 . Áp lực nguồn cung từ đó là một động lực cấu trúc chính đẩy lợi suất thực 30 năm của Mỹ lên gần 3% (mức cao nhất của 18 năm) và lợi suất thực của Anh và Đức lên đỉnh cao hơn một thập kỷ . Các nhà phân tích cho rằng điều này làm tăng mức chuẩn cho định giá cổ phiếu, thử thách khẩu vị của nhà đầu tư đối với thị trường tín dụng và đe dọa lấn át các hoạt động kinh tế phi AI.

Đối với các nhà đầu tư, câu hỏi trọng tâm là liệu dòng tiền tương lai từ AI cuối cùng có biện minh cho khoản nợ đã vay để xây dựng nó hay không. Cho đến lúc đó, bản thân khoản nợ – và tác động của nó lên lợi suất – vẫn là một rủi ro mà thị trường không thể bỏ qua.