Drone FPV cáp quang giá rẻ đang trở thành thách thức chiến trường mới với Israel

Mối đe dọa giá rẻ nhưng gây áp lực lớn

Tại khu vực biên giới Israel – Lebanon, một loại vũ khí nhỏ gọn đang thay đổi cách chiến đấu trên chiến trường: drone FPV (first‑person view) điều khiển bằng cáp quang.

Những drone này thường được lắp ráp từ linh kiện thương mại phổ biến, có thể chỉ tốn vài trăm USD nhưng vẫn đủ khả năng mang thuốc nổ và lao thẳng vào binh sĩ, xe bọc thép hoặc mục tiêu hậu cần.

Theo các báo cáo từ truyền thông Israel dẫn nguồn đài phát thanh công cộng KAN, việc sử dụng drone nổ ngày càng nhiều đã hạn chế tới khoảng 80% hoạt động quân sự của Israel tại một số khu vực ở miền nam Lebanon. Con số này được xem là ước tính tác chiến chứ chưa phải thống kê độc lập xác nhận.

Ngay cả khi không gây thiệt hại lớn, sự hiện diện của drone vẫn buộc các đơn vị phải:

• di chuyển thận trọng hơn
• phân tán lực lượng
• che chắn phương tiện
• giảm thời gian lộ diện ngoài trời

Áp lực tâm lý và chiến thuật này khiến nhịp độ hoạt động quân sự bị chậm lại đáng kể.

Vì sao drone cáp quang khác với drone thông thường

Phần lớn drone thương mại hoặc quân sự liên lạc với người điều khiển bằng tín hiệu radio hoặc GPS. Nhưng drone FPV kiểu mới lại sử dụng một sợi cáp quang siêu mỏng kéo theo phía sau, thường được ví mỏng như sợi chỉ nha khoa.

Thông qua sợi cáp này, người điều khiển nhận video trực tiếp từ camera của drone và gửi lệnh điều khiển theo thời gian thực.

Thiết kế này mang lại một số lợi thế quan trọng trên chiến trường:

• Gần như không thể gây nhiễu điện tử: vì dữ liệu truyền qua dây vật lý, các hệ thống gây nhiễu radio hoặc GPS không thể cắt liên kết điều khiển.
• Ít phát xạ điện từ: drone hầu như không phát tín hiệu radio nên khó bị hệ thống tình báo điện tử phát hiện.
• Điều khiển ổn định trong môi trường bị gây nhiễu: kể cả khi tần số radio xung quanh bị làm nhiễu mạnh.

Những đặc điểm này khiến drone cáp quang đặc biệt hiệu quả cho các cuộc tấn công tầm ngắn với độ chính xác cao.

Vì sao radar và cảm biến khó phát hiện

Các hệ thống phòng không truyền thống vốn được thiết kế để phát hiện máy bay, tên lửa hoặc UAV lớn. Drone FPV nhỏ lại gây ra nhiều khó khăn khác.

Thứ nhất, chúng rất nhỏ và bay cực thấp, khiến radar khó phân biệt chúng với địa hình, cây cối hoặc các nhiễu nền. Điều này làm giảm khoảng cách phát hiện và thời gian cảnh báo.

Thứ hai, động cơ điện nhỏ của chúng tạo ra dấu hiệu hồng ngoại yếu hơn nhiều so với các mục tiêu lớn như máy bay hay tên lửa, khiến cảm biến hồng ngoại khó khóa mục tiêu.

Thứ ba, drone có thể bay sát địa hình, men theo đồi núi hoặc công trình xây dựng, làm rút ngắn đáng kể thời gian từ lúc phát hiện đến lúc tấn công.

Bài toán chi phí bất đối xứng

Một trong những điểm khiến các nhà phân tích quân sự chú ý là chênh lệch chi phí giữa tấn công và phòng thủ.

Một drone FPV có thể chỉ tốn vài trăm USD, trong khi hệ thống radar, cảm biến hoặc tên lửa đánh chặn cần để đối phó có thể tiêu tốn hàng nghìn đến hàng triệu USD.

Một nghiên cứu của Alma Research Center đã tóm tắt nghịch lý này bằng nhận xét rằng: "hàng trăm USD đang đánh bại những hệ thống trị giá hàng triệu USD".

Cách sử dụng drone này cũng phản ánh chiến thuật từng phổ biến trong chiến tranh Nga‑Ukraine, nơi drone FPV trở thành vũ khí chiến trường quan trọng từ năm 2025. Hezbollah được cho là đã áp dụng nhiều bài học từ cuộc chiến đó.

Israel phản ứng ra sao

Trước mối đe dọa gia tăng, Israel đã đẩy nhanh hàng loạt biện pháp khẩn cấp để đối phó với drone FPV.

Chính phủ Israel đã phân bổ khoảng 2 tỷ shekel (tương đương gần 700 triệu USD) nhằm phát triển các công nghệ chống drone mới.

Các biện pháp đang được thử nghiệm hoặc triển khai gồm:

Lưới bảo vệ và rào chắn vật lý

Quân đội Israel đã bắt đầu lắp lưới bảo vệ trên xe quân sự và các vị trí chiến đấu, nhằm ngăn drone lao trực tiếp vào mục tiêu.

Theo báo cáo, khoảng 2 triệu feet vuông lưới bảo vệ đã được phân phát cho các đơn vị ở tiền tuyến.

Hệ thống đánh chặn tầm gần

Vì drone cáp quang khó bị gây nhiễu, một số giải pháp tập trung vào tiêu diệt vật lý như drone đánh chặn tự động hoặc hệ thống bắn hạ quadcopter nhỏ.

Radar và cảm biến mới

Các nhà hoạch định quốc phòng Israel cũng đang tăng tốc phát triển radar và cảm biến chuyên phát hiện mục tiêu nhỏ bay thấp, vốn là điểm yếu của nhiều hệ thống phòng không truyền thống.

Phòng thủ chi phí thấp ở cự ly gần

Ở khoảng cách rất gần, binh sĩ có thể sử dụng đạn shotgun chuyên dụng hoặc vũ khí bộ binh thay vì các hệ thống đánh chặn đắt tiền, nhằm giảm sự chênh lệch chi phí giữa tấn công và phòng thủ.

Cuộc chạy đua công nghệ drone đang tăng tốc

Các quan chức quân sự Israel thừa nhận hiện chưa có giải pháp toàn diện cho mối đe dọa từ drone FPV cáp quang. Nhiều công nghệ khác nhau đang được thử nghiệm song song.

Điều đáng chú ý không chỉ là bản thân loại drone này, mà là xu hướng lớn hơn: vũ khí nhỏ, rẻ và dễ chế tạo ngày càng có khả năng gây áp lực lên các quân đội hiện đại, bằng cách khai thác những khoảng trống trong hệ thống phòng không truyền thống.

Trong các cuộc xung đột tương lai, cuộc đối đầu giữa drone tấn công giá rẻ và các hệ thống phòng thủ nhiều lớp có thể sẽ trở thành một trong những yếu tố định hình cách chiến tranh trên bộ được tiến hành.