Cổ phiếu châu Âu trụ vững dù căng thẳng tại eo biển Hormuz

Thị trường chứng khoán châu Âu đang cho thấy khả năng chống chịu đáng chú ý trước căng thẳng địa chính trị leo thang giữa Mỹ và Iran cũng như nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Thay vì lao dốc mạnh, các chỉ số chủ chốt chủ yếu dao động trong biên độ hẹp, với những phiên biến động theo tin tức. Lợi nhuận doanh nghiệp tích cực và diễn biến của giá dầu đang đóng vai trò cân bằng với các rủi ro địa chính trị.

Stoxx Europe 600: Giữ vững nhưng biến động

Chỉ số Stoxx Europe 600, thước đo rộng của thị trường cổ phiếu châu Âu, gần đây giao dịch quanh 608–612 điểm. Điều này phản ánh tâm lý thị trường thận trọng nhưng chưa chuyển sang trạng thái bán tháo.

Ngày 5/5, chỉ số tăng 0,7% lên 609,72 điểm, phục hồi sau cú giảm mạnh nhất trong một tháng khi nhà đầu tư tập trung vào loạt báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp tích cực dù giá dầu vẫn ở mức cao do căng thẳng Trung Đông.

Những phiên sau đó ít bứt phá hơn. Đến 11/5, Stoxx 600 gần như đi ngang quanh 611,68 điểm khi các cuộc đàm phán Mỹ–Iran bế tắc làm giảm khẩu vị rủi ro. Trong một phiên biến động giữa tháng 5, chỉ số dao động quanh 611,34 điểm khi thị trường cân nhắc giữa lo ngại lạm phát và diễn biến địa chính trị.

Nói cách khác, thị trường không phớt lờ rủi ro — nhưng cũng chưa rơi vào trạng thái hoảng loạn. Một phần nhờ lợi nhuận doanh nghiệp vững, đặc biệt ở các ngành như công nghệ và công nghiệp, giúp nâng đỡ tâm lý nhà đầu tư.

Giá dầu và nút thắt Hormuz

Yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng lớn nhất hiện nay là giá dầu.

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới. Khi căng thẳng tại khu vực này tăng lên, giá dầu cũng leo thang. Trong giai đoạn căng thẳng gần đây, dầu Brent duy trì trên 110 USD/thùng, gây áp lực đáng kể cho nền kinh tế châu Âu.

Điều này đặc biệt quan trọng với châu Âu vì khu vực này phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu. Giá dầu cao có thể:

• làm tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp
• giảm sức mua của người tiêu dùng
• đẩy lạm phát trong khu vực đồng euro lên cao

Ngược lại, mỗi khi xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng hoặc khả năng khôi phục dòng chảy dầu qua Hormuz, thị trường cổ phiếu châu Âu thường có các nhịp hồi ngắn.

Lạm phát và kỳ vọng lãi suất

Giá năng lượng cao đang làm dấy lên lo ngại rằng lạm phát tại châu Âu có thể duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Nếu áp lực lạm phát kéo dài, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có thể ít dư địa hơn để cắt giảm lãi suất, hoặc thậm chí phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn. Giá dầu tăng đã làm giảm kỳ vọng nới lỏng chính sách trong ngắn hạn, điều thường khiến đà tăng của thị trường chứng khoán bị hạn chế.

Thị trường trái phiếu cũng phản ứng tương tự: lợi suất tăng trong một số thời điểm, gây áp lực lên định giá cổ phiếu – đặc biệt là các ngành nhạy cảm với lãi suất.

Đồng euro và tác động hai chiều

Diễn biến tiền tệ cũng là một biến số quan trọng.

Theo Ngân hàng Trung ương châu Âu, đồng euro tăng khoảng 1% so với USD trong một giai đoạn gần đây, nhưng lại giảm khoảng 0,3% theo chỉ số tỷ giá hiệu lực danh nghĩa. Điều này cho thấy mức tăng so với USD chủ yếu do đồng USD yếu đi, chứ không phải euro mạnh lên trên diện rộng.

Một đồng euro yếu hơn theo rổ tiền tệ có hai tác động trái ngược:

• Tích cực: hỗ trợ lợi nhuận của các công ty xuất khẩu châu Âu
• Tiêu cực: khiến năng lượng và hàng hóa nhập khẩu đắt hơn, làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát khi giá dầu đã cao

Sự giằng co này góp phần khiến thị trường cổ phiếu vận động trong trạng thái “kéo co”.

Cảnh báo từ giới phân tích

Dù thị trường vẫn đứng vững, một số chiến lược gia cho rằng đà tăng có thể dễ tổn thương.

Các nhà phân tích của Bank of America cảnh báo cổ phiếu châu Âu có thể đối mặt với rủi ro giảm hơn 10% nếu nhà đầu tư đánh giá quá lạc quan về triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Một khảo sát nhà đầu tư cũng cho thấy nhiều người dự đoán thị trường có thể trải qua một đợt điều chỉnh trước khi đạt các mức đỉnh mới trong chu kỳ tiếp theo.

Những rủi ro chính bao gồm:

• xung đột kéo dài ở Trung Đông
• lạm phát do giá năng lượng cao
• tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại

Những yếu tố quyết định tiếp theo

Triển vọng của cổ phiếu châu Âu trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào một vài biến số lớn:

Yếu tố hỗ trợ thị trường:

• lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tích cực
• căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt
• giá dầu giảm hoặc nguồn cung được khôi phục

Yếu tố gây áp lực:

• gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz
• lạm phát tăng do giá năng lượng
• chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn dự kiến

Kết luận

Thị trường chứng khoán châu Âu đang thể hiện sự ổn định đáng ngạc nhiên trước những biến động địa chính trị. Việc Stoxx 600 giữ gần vùng đỉnh gần đây cho thấy niềm tin của nhà đầu tư rằng cú sốc địa chính trị hiện tại chưa đủ làm chệch hướng nền kinh tế.

Tuy nhiên, sự cân bằng này khá mong manh. Nếu giá dầu tiếp tục ở mức cao và lạm phát tăng, đà tăng của thị trường có thể chững lại. Ngược lại, nếu căng thẳng giảm và giá năng lượng hạ nhiệt, cổ phiếu châu Âu vẫn còn dư địa để tăng thêm.

Ở thời điểm hiện tại, hướng đi của thị trường có lẽ phụ thuộc ít hơn vào lợi nhuận doanh nghiệp — và nhiều hơn vào địa chính trị, giá năng lượng và chính sách tiền tệ.