Kính AI và camera giấu kín đang làm gian lận thi cử khó phát hiện hơn

Gian lận thi cử bằng công nghệ đeo đang dịch chuyển từ phao giấy, điện thoại hay sao chép bài làm sang một chuỗi chụp đề – xử lý – trả lời diễn ra kín đáo. Câu hỏi có thể bị ghi lại, chuyển cho người hỗ trợ ở bên ngoài hoặc cho hệ thống AI xử lý, rồi thông tin được trả về qua màn hình trong tròng kính hay thiết bị âm thanh giấu kín. Vì phần lớn hành vi diễn ra ngoài bài thi nộp lại, phần mềm kiểm tra đạo văn thông thường có thể không phát hiện được. 33 38

Những thiết bị làm thay đổi cuộc chơi

Các bài báo và vụ việc gần đây đề cập đến nhiều dạng thiết bị:

• Kính thông minh tích hợp AI có thể kết hợp camera, micro và màn hình hiển thị trong một kiểu dáng gần giống kính thông thường. Chúng có thể ghi lại câu hỏi và hiển thị nội dung do AI tạo ra hoặc do người ở xa cung cấp. 38
• Camera ngụy trang có thể được giấu trong quần áo hay vật dụng thường ngày. Truyền thông từng mô tả áo hoodie có camera ở dây rút và camera dạng cúc áo được dùng để chụp tài liệu thi. 33
• Tai nghe siêu nhỏ có thể nhận thông tin từ người điều phối ở xa. Các cuộc điều tra liên quan kỳ thi năng lực tiếng Hàn TOPIK tại Hàn Quốc đề cập tai nghe nhỏ cỡ hạt gạo và dịch vụ thi hộ. 1
• Thi hộ vẫn là một hướng gian lận song song, nhất là khi khâu xác minh danh tính bị qua mặt hoặc bị thao túng. Các thông tin về TOPIK nêu dịch vụ cung cấp cả thiết bị giấu kín lẫn người thi thay có trả tiền. 1

Điểm đáng lo không nằm ở từng món đồ riêng lẻ, mà ở khả năng nối chúng thành một hệ thống: người dự thi tiếp cận đề trong phòng thi, còn người hoặc công cụ ở ngoài phòng thi phân tích rồi chuyển thông tin trở lại.

Mạng lưới dịch vụ còn tạo ra nguy cơ bị ép buộc

Công nghệ chỉ là một phần của vấn đề. The Sydney Morning Herald đưa tin về các hoạt động làm hộ, gian lận học thuật ở nước ngoài nhắm đến sinh viên qua tiếp cận trong khuôn viên và mạng xã hội; theo bài báo, một số đầu mối ở Hong Kong giao việc cho các nhà thầu ở nơi khác. Bài báo cũng nêu các cáo buộc về tống tiền và đe doạ. 10

Người đã trả tiền để nhận hỗ trợ bất hợp pháp có thể để lại dấu vết như tin nhắn, thông tin định danh, chứng từ thanh toán hoặc bằng chứng về hành vi sai phạm. Những dữ liệu này có thể bị dùng để đòi thêm tiền hoặc đe doạ phơi bày sự việc. Đây là các cáo buộc gắn với những mạng lưới được truyền thông đề cập, không phải cơ sở để quy chụp cho mọi sinh viên của bất kỳ quốc gia nào hay mọi trường hợp gian lận. 10

Các vụ việc từ nhiều nước cho thấy rủi ro đã hiện hữu

Ấn Độ: bị cấm thi một năm vì cáo buộc dùng kính AI

Tháng 9/2026, The Indian Express đưa tin một sinh viên năm nhất ngành BBA ở Surat bị cấm dự thi trong một năm sau khi bị cáo buộc dùng kính thông minh có AI trong kỳ thi. Bài báo cũng nhắc đến một vụ trước đó, khi các sinh viên kỹ thuật bị phát hiện đeo kính Ray-Ban Meta trong lúc thi tại Pune. 19

Hàn Quốc: sửa quy định sau hàng loạt vụ liên quan kính thông minh

Hàn Quốc phát hiện ít nhất 5 vụ liên quan đến kính thông minh trong các kỳ thi cấp chứng chỉ kỹ thuật quốc gia vào tháng 5 và 6/2026. Cơ quan Phát triển Nguồn nhân lực Hàn Quốc đã đưa kính thông minh vào danh mục thiết bị điện tử và liên lạc bị cấm; các vụ việc này cũng thúc đẩy việc sửa đổi quy định. 21

Trong một diễn biến khác, Ủy ban TOEIC Hàn Quốc hủy kết quả của hai thí sinh bị cáo buộc sử dụng kính thông minh hỗ trợ AI vào tháng 5/2026. 30 Các cuộc điều tra TOPIK cũng tập trung vào những nghi phạm điều hành, môi giới, người thi hộ và tai nghe siêu nhỏ để truyền thông tin; một số bị nghi có liên hệ hoạt động từ Trung Quốc. 1 4

Nhật Bản: chia sẻ đề có thể biến thành vi phạm theo mạng lưới

Một vụ việc được đưa tin tại kỳ thi tuyển sinh đại học ở Nhật Bản liên quan thí sinh bị cáo buộc dùng kính có camera để gửi ảnh câu hỏi tới điện thoại giấu kín, rồi tìm lời giải qua mạng xã hội. Vụ việc làm gia tăng lời kêu gọi nâng cấp công nghệ phát hiện và siết chặt kiểm soát thi cử. 51

Australia: vụ điều tra ở Đại học Sydney cho thấy tác hại của việc lộ đề

Đại học Sydney mở điều tra trong năm 2026 trước cáo buộc camera siêu nhỏ đã được dùng để ghi và phát tán tài liệu thi lên mạng. 38 Truyền thông Hoa ngữ cho biết phạm vi điều tra được mở rộng sang 10 học phần; trong khi đó, trường nói ở thời điểm ấy chưa có bằng chứng về tác động trên diện rộng, vẫn tiếp tục chấm thi và không tổ chức thi lại đại trà. 35

Ý nghĩa của sự việc vượt xa kết quả của một thí sinh. Khi đề thi bị chụp và chia sẻ, nó có thể được phát tán cho người dự thi khác hoặc luân chuyển trong mạng lưới thu phí. Hệ quả có thể là nhiều bài đánh giá cùng bị ảnh hưởng, cuộc điều tra liêm chính học thuật kéo dài và sự suy giảm niềm tin vào giá trị của văn bằng.

Quy định của Đại học Sydney vốn đã coi việc mang tài liệu hoặc thiết bị bị cấm vào phòng thi, liên lạc trong lúc thi và dùng thiết bị điện tử để truy cập thông tin liên quan đề thi là vi phạm liêm chính học thuật. 32

Vì sao kính thông minh khó bị phát hiện?

Kính thông minh tạo ra thách thức riêng vì trông có thể giống kính mắt thông thường nhưng lại gói trong đó những khả năng trước đây cần đến điện thoại, camera và màn hình dễ thấy. Các mẫu tích hợp AI còn có thể diễn giải chữ hoặc ảnh sau khi ghi nhận, khiến cả ảnh chụp mờ hay chụp vội cũng hữu ích hơn trước. 38

Tai nghe cực nhỏ và camera giấu kín cũng gây khó tương tự: giám thị có thể không thấy màn hình, điện thoại hay một tờ phao đáng ngờ. Dấu hiệu đôi khi chỉ là việc liên tục chạm vào gọng kính, ánh phản chiếu hoặc ánh hiển thị bất thường, âm thanh điện tử, hay hành vi không phù hợp với việc làm bài bình thường. Tại Hàn Quốc, có trường hợp thiết bị bị chú ý do ánh sáng hoặc âm thanh phát ra từ kính. 18

Đó là lý do vấn đề này thường được ví như một cuộc chạy đua: khi thiết bị nhỏ hơn và bình thường hơn về bề ngoài, an ninh thi cử không thể chỉ dựa vào việc phát hiện một vật thể dễ thấy.

Các trường và đơn vị khảo thí đang ứng phó ra sao?

Không có biện pháp đơn lẻ nào đủ sức xử lý toàn bộ rủi ro. Hướng đi đang hình thành là nhiều lớp kiểm soát bổ sung cho nhau.

1. Quy định rõ ràng về thiết bị đeo

Các tổ chức khảo thí đang cập nhật danh sách thiết bị cấm để nêu đích danh kính thông minh, đồng hồ thông minh, vòng theo dõi sức khỏe, tai nghe không dây và các thiết bị đeo khác. Cơ quan phụ trách kỳ thi chứng chỉ kỹ thuật ở Hàn Quốc đã bổ sung kính thông minh vào danh sách cấm; các trường đại học và cơ quan tại Trung Quốc cũng siết hạn chế với thiết bị đeo có kết nối. 21 34 37

2. Kiểm soát phòng thi trước giờ làm bài

Với các kỳ thi quan trọng, tổ chức thi trực tiếp tại địa điểm được kiểm soát vẫn rất cần thiết. Các biện pháp thường gồm nơi cất giữ thiết bị cá nhân, hướng dẫn rõ trước giờ thi, kiểm tra đồ mang vào phòng và quy trình xử lý khi nghi ngờ có thiết bị. Việc thực hiện cần tính đến nhu cầu hỗ trợ chính đáng và không mặc định kính thuốc thông thường là đáng ngờ.

3. Đào tạo giám thị nhận diện hành vi, không suy đoán theo định kiến

Giám thị cần được hướng dẫn về các dấu hiệu liên quan thiết bị, như liên tục điều chỉnh kính, ánh sáng hiển thị hoặc kiểu tập trung bất thường, đồng thời có quy trình báo cáo cho người phụ trách. Tính công bằng rất quan trọng: quan sát cần được ghi nhận khách quan, và một giám thị không nên tự mình đưa ra kết luận cuối cùng. 18

4. Dùng giám sát kỹ thuật một cách thận trọng

Một số nơi xem xét máy dò kim loại, thiết bị phát hiện sóng điện từ, hoặc giám sát tín hiệu vô tuyến và Bluetooth như các lớp bảo vệ bổ sung. Một số đại học Hàn Quốc đã cân nhắc máy dò sóng điện từ bên cạnh máy dò kim loại hiện có. 43 Tuy nhiên, những công cụ này không thể giải quyết mọi tình huống, đặc biệt khi thiết bị hoạt động cục bộ, bị tắt lúc kiểm tra hoặc không phát tín hiệu có thể dò được.

5. Giảm giá trị của một đề thi bị lộ

Thiết kế đánh giá cũng là một biện pháp bảo mật. Nhiều phiên bản đề, thời gian lộ đề ngắn hơn, phần thi thực hành, vấn đáp sau bài thi và yêu cầu lập luận cá nhân có thể làm giảm ích lợi từ một câu hỏi bị phát tán. Khi phù hợp, các cách này cũng giúp xác minh người dự thi thật sự hiểu và vận dụng kiến thức, thay vì chỉ chép lại đáp án.

Điều cần rút ra

AI đeo trên người không khiến các kỳ thi bảo mật trở nên bất khả thi. Nhưng nó buộc nhà trường và đơn vị khảo thí không thể chỉ tập trung vào điện thoại hay đạo văn trong bài làm. Mô hình phù hợp hơn là phòng vệ nhiều lớp: chính sách không mơ hồ, kiểm soát điểm thi, nhân sự được đào tạo, biện pháp kỹ thuật phù hợp, phản ứng nhanh khi có sự cố và thiết kế đánh giá tốt hơn.

Những gì đã xảy ra tại Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản và Australia cho thấy đây là vấn đề đang vận hành ngoài đời thực, không còn là kịch bản xa vời. Lời giải bền vững phải vừa bảo vệ tính liêm chính của kỳ thi, vừa bảo đảm quy trình công bằng và đối xử hợp lý với các công nghệ hỗ trợ chính đáng. 19 21 38