Trung Quốc đang ghép những mảnh đầu tiên của trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo

Một trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo không nhất thiết là một cỗ máy khổng lồ bay quanh Trái Đất. Trong các chương trình của Trung Quốc, những chức năng cần thiết đang được thử nghiệm ở các nơi khác nhau: vệ tinh xử lý dữ liệu bằng AI, hệ thống giao và quản lý tác vụ, cùng đường truyền tốc độ cao để đưa kết quả về mặt đất. Tính đến tháng 9/2026, đây là các năng lực riêng lẻ và dịch vụ thử nghiệm, chưa phải một “đám mây” không gian thống nhất ở quy mô vận hành thương mại.61146

Three-Body: đưa AI lên vệ tinh, kết nối các nút điện toán

Đợt đầu của chòm vệ tinh điện toán Three-Body gồm 12 vệ tinh, được phóng vào tháng 5/2025. Sau nhiều tháng thử nghiệm, Phòng thí nghiệm Zhejiang cho biết chòm vệ tinh đã triển khai 10 mô hình AI và thiết lập kết nối giữa các vệ tinh. Các tài liệu công bố đề cập mô hình 8 tỷ tham số và mức năng lực được nêu là 744 nghìn tỷ phép tính mỗi giây trên một vệ tinh. Đây là thông số được báo cáo, không phải mức hiệu năng dịch vụ đã đo được trên toàn chòm vệ tinh.113216

Nhóm phát triển cũng báo cáo rằng hai vệ tinh duy trì liên kết laser hơn tám ngày, với tỷ lệ sẵn sàng 99,99%. Kết quả của một cặp vệ tinh không đồng nghĩa toàn mạng đều đạt mức đó. Kế hoạch mở rộng lên hàng nghìn vệ tinh và đạt tổng năng lực điện toán lớn hơn vẫn là mục tiêu tương lai, không phải năng lực của 12 vệ tinh ban đầu.441

Chuyến phóng Lijian-1 Y18: thêm nút điện toán, chưa thành đám mây dùng chung

Ngày 20/9/2026, tên lửa Lijian-1 Y18 đưa chín vệ tinh vào quỹ đạo, trong đó có Qinling-1 và Qinling-2. Theo một báo cáo về vệ tinh Chaozhisuan-1 mới được phóng, thiết bị này đã bắt đầu xử lý dữ liệu quan sát Trái Đất ngay trên quỹ đạo, bao gồm dữ liệu nhận từ vệ tinh khác qua liên kết quang học.1345

Xử lý dữ liệu do vệ tinh khác thu thập là một bước hướng tới điện toán phân tán. Nhưng riêng kết quả đó chưa chứng minh các thiết bị mới đang liên tục chia sẻ tài nguyên và được điều phối như một dịch vụ đám mây. Cùng chuyến phóng còn có PEGA-SUS1, được mô tả là vệ tinh thử nghiệm kết hợp liên lạc, cảm biến, điện toán và xử lý thông minh.344

TianSuan: thử nghiệm lớp phần mềm và mạng 5G

Nếu Three-Body tập trung vào năng lực xử lý, TianSuan chú trọng cách triển khai và quản lý dịch vụ. Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận một thử nghiệm đưa mạng lõi 5G lên vệ tinh TY20, trong đó có trao đổi tín hiệu với mạng 5G riêng trên mặt đất. Đây là thử nghiệm về hạ tầng mạng, không phải màn trình diễn phủ sóng 5G cho người dùng từ quỹ đạo.17

Đến tháng 8/2026, đơn vị phát triển TianSuan cho biết nền tảng điện toán đám mây không gian đã bắt đầu cung cấp dịch vụ thử nghiệm thường xuyên trên quỹ đạo. Theo mô tả, hệ thống phối hợp các bước gửi tác vụ, triển khai, thực thi và giám sát giữa vệ tinh, máy chủ trong không gian, trạm mặt đất và trung tâm dữ liệu dưới mặt đất. Danh sách mục tiêu thử nghiệm của TianSuan-2 còn có suy luận trên vệ tinh bằng KubeEdge, cập nhật mạng lõi 5G gọn nhẹ và các dịch vụ điện toán biên khác. Đó là mục tiêu được liệt kê, không nên coi tất cả là kết quả đã hoàn thành trên quỹ đạo.4623

AIRSAT-02: tăng tốc đường truyền về Trái Đất

Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc báo cáo một thử nghiệm liên lạc laser từ AIRSAT-02 xuống trạm mặt đất đạt hơn 100 Gbps, với tốc độ cao nhất 120 Gbps và liên kết ổn định. Một nguồn khác cho biết tốc độ cao hơn đạt được nhờ cấu hình lại phần mềm khi vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo, không cần thay phần cứng.2122

Điểm cần phân biệt là đây là đường truyền từ vệ tinh xuống mặt đất, không phải bằng chứng mọi vệ tinh điện toán đều kết nối với nhau ở tốc độ 120 Gbps. Nó cũng chưa cho thấy toàn bộ quy trình — từ nhận tác vụ, xử lý đến trả kết quả — có thể duy trì tốc độ ấy.2122

Mảnh ghép nào còn thiếu?

Đặt cạnh nhau, các chương trình phác họa một cách vận hành khả dĩ: xử lý dữ liệu gần nơi thu thập, phân công công việc giữa thiết bị trên quỹ đạo và hệ thống dưới mặt đất, rồi chuyển kết quả về qua liên kết dung lượng cao.34621 Tuy vậy, những nguồn hiện có chưa chứng minh được thông lượng duy trì trên toàn đội vệ tinh, khả năng điều phối điện toán phân tán đáng tin cậy ở quy mô lớn, hay một dịch vụ tích hợp cả bốn chương trình. Các tốc độ thử nghiệm và quy mô chòm vệ tinh dự kiến nên được hiểu là cột mốc và tham vọng, không phải thông số của một trung tâm dữ liệu đã hoàn chỉnh trên quỹ đạo.44146