Vì sao doanh nghiệp châu Âu xếp hạng rác chấp nhận vay đắt hơn để tái cấp vốn sớm?

Các doanh nghiệp châu Âu có xếp hạng tín nhiệm dưới mức đầu tư — thường gọi là nhóm lợi suất cao hay “rác” — đang chọn tái cấp vốn trước hạn vì thị trường hiện vẫn huy động được vốn, dù cái giá phải trả cao hơn khoản nợ cũ. ZF Friedrichshafen, Playtech và Grünenthal nằm trong nhóm doanh nghiệp được cho là đang chuẩn bị khoảng 3,7 tỷ euro giao dịch tái cấp vốn; chỉ trong một ngày đã có ít nhất bảy thương vụ lợi suất cao tại châu Âu được công bố. Có khoản nợ được xử lý dù còn đến năm 2030 mới đáo hạn. 3

Điều này không có nghĩa vốn vay đã rẻ. Tính toán của doanh nghiệp là: chấp nhận mức chi phí đã biết và vẫn có thể thu xếp được hôm nay, thay vì mạo hiểm rằng vài năm nữa lợi suất cao hơn, nhà đầu tư kém hào hứng hơn hoặc chất lượng tín dụng của chính họ suy giảm.

Vì sao tái cấp vốn khi trái phiếu còn nhiều năm mới đáo hạn?

Doanh nghiệp không nhất thiết phải đợi đến ngày đáo hạn. Họ có thể phát hành trái phiếu mới hoặc vay khoản vay mới, rồi dùng số tiền đó trả, mua lại theo chào mua, hoặc thay thế nghĩa vụ cũ.

Với một doanh nghiệp được xếp hạng thấp, đi trước một bước giúp:

• Dời “bức tường đáo hạn”. Khoản phải trả trong tương lai gần được thay bằng khoản nợ có ngày đáo hạn xa hơn.
• Giữ thanh khoản. Doanh nghiệp không phải đặt cược vào một cửa sổ thị trường duy nhất trong tương lai để thanh toán một nghĩa vụ lớn.
• Chốt chi phí vay. Chuyển từ nợ lãi suất thả nổi sang nợ lãi suất cố định có thể hạn chế tác động của các đợt tăng lãi suất tiếp theo.

Sự bảo đảm này đặc biệt có giá trị với các công ty mà lợi nhuận hoặc xếp hạng tín nhiệm có thể xấu đi trước khi nợ cũ đến hạn. Chờ đợi có thể giảm chi phí lãi nếu lãi suất đi xuống, nhưng doanh nghiệp cũng phải đối mặt nguy cơ phần bù rủi ro tín dụng của chính mình tăng lên.

Lãi suất chính sách cao hơn khiến việc chờ đợi kém dễ chịu

Ngày 10/9, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng các lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản. Từ ngày 16/9, lãi suất cho hoạt động tái cấp vốn chính là 2,65%, lãi suất tiền gửi là 2,50%, còn lãi suất cho vay cận biên là 2,90%. 11

Đây không phải là mức lãi coupon mà một công ty lợi suất cao phải trả khi phát hành trái phiếu. Tuy vậy, chúng định hình môi trường lãi suất, tác động đến giá khoản vay và lợi suất tham chiếu của các đợt phát hành lãi suất cố định. Có thể hình dung đơn giản chi phí huy động vốn trọn gói của một trái phiếu mới như sau:

lợi suất tham chiếu + chênh lệch tín dụng + phần bù phát hành mới và phí

Ngay cả khi chênh lệch tín dụng vẫn hẹp, lợi suất tham chiếu tăng cũng có thể đẩy coupon cuối cùng lên cao hơn. Với khoản vay lãi suất thả nổi, lãi phải trả có thể tăng trực tiếp hơn khi đến kỳ điều chỉnh lãi suất.

Sự thận trọng còn đến từ Mỹ. Lạm phát giá tiêu dùng của Mỹ trong tháng 8 được ghi nhận ở mức 3,4% so với cùng kỳ năm trước; CPI lõi tăng 0,3% trong tháng. Sau dữ liệu này, thị trường hợp đồng tương lai đánh giá xác suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng 25 điểm cơ bản vào khoảng 90%. 49 Một động thái của Fed không tự động quyết định coupon của bên vay bằng euro, nhưng điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt hơn có thể làm thị trường tín dụng biến động mạnh và khiến dòng vốn của nhà đầu tư cạnh tranh hơn.

Chênh lệch tín dụng hẹp là cửa sổ cơ hội, không phải cam kết

Chênh lệch tín dụng là phần lợi suất bổ sung mà nhà đầu tư đòi hỏi để nắm giữ nợ doanh nghiệp rủi ro hơn thay vì tài sản tham chiếu an toàn hơn. Chênh lệch hẹp có thể khiến thị trường dễ tiếp nhận trái phiếu lợi suất cao, nhưng đồng thời cũng để lại ít dư địa để chênh lệch giảm thêm nhằm bù cho lợi suất chính phủ hoặc lãi suất hoán đổi đang tăng.

Vì thế, tổ chức phát hành có động lực hành động khi nhu cầu đầu tư vẫn hiện hữu. Rủi ro theo hướng bất lợi: nếu tâm lý thị trường đảo chiều, doanh nghiệp có thể đồng thời đối mặt với lợi suất tham chiếu cao hơn và chênh lệch tín dụng rộng hơn.

Theo nghĩa đó, tái cấp vốn sớm là một biện pháp quản trị rủi ro: đánh đổi cơ hội có lãi suất thấp hơn trong tương lai để đổi lấy sự chắc chắn về lịch đáo hạn và gánh nặng lãi vay ngay bây giờ.

Vì sao nợ lãi suất cố định lại quan trọng?

Khác biệt giữa nợ lãi suất cố định và lãi suất thả nổi là trọng tâm của làn sóng này.

Khoản vay thả nổi thường được định giá theo một lãi suất tham chiếu ngắn hạn cộng biên độ tín dụng. Khi lãi suất chính sách và lãi suất thị trường tiền tệ tăng, chi phí lãi bằng tiền mặt cũng tăng theo. Một trái phiếu lãi suất cố định có thể có coupon cao hơn lúc phát hành, nhưng đổi lại doanh nghiệp khóa được chi phí đó trong suốt vòng đời trái phiếu.

Với công ty dùng đòn bẩy cao, sự chắc chắn này có thể đáng để trả thêm. Nó giúp ban lãnh đạo dự báo nhu cầu tiền mặt tốt hơn và giảm nguy cơ nhiều đợt tăng lãi suất làm xói mòn dòng tiền tự do trước lần tái cấp vốn tiếp theo.

ZF cho thấy rủi ro riêng của từng doanh nghiệp quan trọng thế nào

Trường hợp ZF Friedrichshafen cho thấy thời điểm tái cấp vốn không chỉ là câu chuyện kinh tế vĩ mô. Nhà cung cấp phụ tùng ô tô Đức này có nghĩa vụ tái cấp vốn hơn 13 tỷ euro cho đến hết thập niên, theo thông tin về kết quả kinh doanh của công ty. 30

Một bên vay có nhu cầu vốn tương lai lớn như vậy có động lực mạnh để phân bổ đều các kỳ hạn đáo nợ và duy trì khả năng tiếp cận thị trường. Nếu điều kiện hoạt động suy yếu, chênh lệch tín dụng của doanh nghiệp có thể tăng ngay cả khi lãi suất chung của thị trường không tăng nữa. ZF trước đó cũng cho biết điều kiện tái cấp vốn thuận lợi hơn đã mang lại phần nào sự giảm nhẹ. 24

Đó là rủi ro cốt lõi khi trì hoãn đối với các tổ chức phát hành nợ cao: chi phí vay trong tương lai không chỉ phụ thuộc vào quyết định của ngân hàng trung ương, mà còn phụ thuộc vào đánh giá của nhà đầu tư về lợi nhuận, đòn bẩy và sức chống chịu của chính công ty.

Vòng xoáy nợ mà các doanh nghiệp muốn tránh

Chi phí lãi vay tăng có thể tạo ra một vòng phản hồi tiêu cực:

1. Chi phí lãi vay tăng.
2. Dòng tiền tự do và khả năng trả nợ suy yếu.
3. Nhà đầu tư và tổ chức xếp hạng tín nhiệm lo ngại hơn về đòn bẩy.
4. Chênh lệch tín dụng của doanh nghiệp nới rộng.
5. Tái cấp vốn càng trở nên đắt đỏ.

Tái cấp vốn sớm không thể giải quyết một vấn đề căn bản về lợi nhuận hay đòn bẩy. Nhưng việc kéo dài kỳ hạn và cố định một phần chi phí lãi có thể giảm khả năng doanh nghiệp buộc phải huy động vốn đúng vào thời điểm vòng xoáy này tệ nhất.

Bối cảnh vay nợ toàn cầu ngày càng chật chội

Thị trường nợ rộng lớn hơn cũng khiến các doanh nghiệp coi trọng một cửa sổ phát hành còn hoạt động. OECD dự báo chính phủ và doanh nghiệp sẽ huy động 29.000 tỷ USD từ thị trường trong năm 2026. Riêng nhu cầu vay của chính phủ trung ương trong các nước OECD được dự kiến tăng từ khoảng 17.000 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 18.000 tỷ USD năm 2026. 32

Nhu cầu vốn lớn không mặc nhiên đồng nghĩa thị trường sẽ đóng lại. Nhưng nó khiến người đi vay nhạy cảm hơn với thay đổi về nhu cầu của nhà đầu tư và mức lợi suất. Với doanh nghiệp dưới chuẩn đầu tư, quản lý lịch đáo hạn vì vậy càng quan trọng.

Kết luận

Các doanh nghiệp lợi suất cao ở châu Âu tái cấp vốn sớm vì họ nhìn thấy một thị trường còn có thể huy động vốn hôm nay và một tương lai khó đoán hơn. Đợt tăng lãi suất mới nhất của ECB, lo ngại lạm phát toàn cầu còn cao và khả năng Mỹ tiếp tục thắt chặt đều làm tăng cái giá của việc chờ đợi. 1149

Với các tổ chức phát hành như ZF, Playtech và Grünenthal, trả lãi cao hơn ngay bây giờ có thể vẫn tốt hơn việc vài năm sau mới phát hiện thị trường đã đắt hơn, chênh lệch tín dụng của mình đã nới rộng hoặc vốn tái cấp trở nên khó thu xếp. 3