Singapore tăng trưởng nhờ AI, nhưng việc làm có thể không tăng tương xứng

Singapore có thể tăng trưởng mạnh nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) mà không tạo thêm việc làm với tốc độ tương ứng. Đầu tư toàn cầu vào chip và hạ tầng tính toán thúc đẩy sản xuất, thương mại; cùng lúc, doanh nghiệp ứng dụng AI có thể làm nhiều việc hơn mà không cần tăng nhân sự. Đó là nguy cơ tăng trưởng ít việc làm. Nhưng số liệu hiện tại chưa cho thấy thị trường lao động suy giảm trên diện rộng, càng chưa chứng minh AI là nguyên nhân khiến số người bị cho thôi việc tăng. 3536219

GDP sáng lên, tuyển dụng có dấu hiệu chậm lại

Trong khảo sát tháng 9 của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS), các nhà dự báo chuyên nghiệp kỳ vọng GDP năm 2026 tăng 5,0%. Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore (MTI) đưa ra khoảng dự báo 4,5–5,5%. Cả hai đều là dự báo, không phải kết quả của cả năm. 3741

Bức tranh việc làm có hai mặt. Tổng việc làm tăng 11.400 trong quý II/2026, đánh dấu quý tăng thứ 19 liên tiếp. Tuy nhiên, việc làm của lao động cư trú — nhóm gồm công dân và thường trú nhân Singapore — chỉ tăng 2.200, so với 5.400 ở quý I; lao động không cư trú đóng góp 9.200 vào mức tăng quý II. Số người bị cho thôi việc tăng từ 3.830 lên 4.620, còn số vị trí tuyển dụng giảm xuống 68.600. Dù vậy, tỷ lệ thất nghiệp chung trong tháng 6 vẫn ở mức 1,9%, và tỷ lệ của lao động cư trú là 2,9%. 2319

Những con số này đáng theo dõi, nhưng không thể dùng riêng chúng để quy trách nhiệm cho AI. Bộ Nhân lực Singapore cho biết chưa xác định được AI đóng góp bao nhiêu vào mức tăng số người bị cho thôi việc. 19

Vì sao AI có thể làm đứt nhịp tăng trưởng–tuyển dụng?

Có hai cơ chế khác nhau. Trước hết, làn sóng đầu tư toàn cầu vào chip, trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán tạo nhu cầu cho các ngành nằm trong chuỗi cung ứng công nghệ của Singapore. MTI nêu điện tử, cơ khí chính xác và thương mại bán buôn trong số những lĩnh vực hưởng lợi. Sản lượng và xuất khẩu vì thế có thể tăng mà số lao động cư trú được tuyển thêm không tăng tương ứng. 3536

Tiếp đó là AI tại nơi làm việc. Khi một nhóm có thể phục vụ thêm khách hàng hoặc hoàn thành thêm dự án với cùng số nhân viên, sản lượng tăng mà nhu cầu tuyển người chưa chắc tăng theo. Nếu các đầu việc thông thường được tự động hóa, người mới vào nghề còn có thể mất bớt cơ hội làm việc dưới sự hướng dẫn của người có kinh nghiệm. Đây là rủi ro đối với con đường học nghề, không phải bằng chứng rằng mọi vị trí đầu vào đang biến mất. 1824

Cũng như các công nghệ trước đây, AI có thể thay thế một số nhiệm vụ đồng thời tạo ra công việc bổ trợ. Điểm cần quan sát là doanh nghiệp sẽ dùng năng lực mới để cải thiện dịch vụ, mở thị trường và tuyển người, hay chủ yếu để giảm chi phí và bỏ trống vị trí khi nhân viên rời đi. Dữ liệu hiện nay chưa đủ để khẳng định xu hướng nào sẽ chiếm ưu thế. 1824

Cơ hội không chia đều

Doanh nghiệp có vốn, dữ liệu và khả năng thiết kế lại công việc có thể hưởng lợi nhiều hơn doanh nghiệp khó đầu tư. Người lao động biết ứng dụng và kiểm tra kết quả AI có thể tìm thấy cơ hội mới; người khác có thể gặp ít vị trí phù hợp hơn hoặc khó thương lượng lương hơn. Nếu phần lớn lợi ích năng suất thuộc về chủ sở hữu doanh nghiệp thay vì chuyển thành tiền lương và cơ hội thăng tiến, GDP có thể tăng nhanh hơn mức cải thiện mà người lao động cảm nhận được. Đó là những rủi ro cần kiểm chứng, chưa phải kết luận về toàn bộ nền kinh tế Singapore. 1824

Ngành ngân hàng cho thấy kết quả không đơn giản là “AI lấy việc” hay “AI tạo việc”. DBS cho biết có kế hoạch tiếp nhận hơn 500 người trẻ địa phương trong năm 2026 qua các chương trình nhân sự quản lý, thực tập và đào tạo tại chỗ; không thể tính tất cả các diện này là tuyển dụng dài hạn. Riêng 23 tổ chức tài chính cam kết đào tạo kỹ năng AI thiết yếu cho tổng cộng hơn 80.000 nhân viên tại Singapore trước năm 2028. Đây là những cơ hội đáng chú ý, nhưng số người hoàn thành khóa học chưa cho biết họ có công việc bền vững và thu nhập tốt hơn hay không. 2317

Một báo cáo được CNA dẫn lại cho thấy, trong số doanh nghiệp Singapore đã ứng dụng AI, 6,2% cho biết đã giảm nhân sự và 8,5% cho biết hoạt động tuyển dụng giảm. Nhiều doanh nghiệp khác nói rằng họ thiết kế lại công việc, tạo vai trò liên quan đến AI hoặc chuyển nhân viên sang vị trí mới. Phản ứng của doanh nghiệp vì thế không đi theo một kịch bản duy nhất. 18

Thước đo quan trọng hơn số khóa đào tạo

Doanh nghiệp có thể giữ những đầu việc dành cho nhân viên mới, kèm hướng dẫn và giám sát, ngay cả khi tự động hóa các phần việc lặp lại. Người lao động cần kết hợp kỹ năng AI với hiểu biết chuyên môn và khả năng phán đoán. Hỗ trợ đào tạo, chuyển việc của chính phủ sẽ hữu ích hơn khi gắn với vị trí tuyển dụng thực tế, kinh nghiệm làm việc và kết quả kết nối việc làm — không chỉ với chứng chỉ. Cách tiếp cận mà Singapore công bố là đi cùng lúc trên các hướng tăng năng suất, đào tạo lại, thiết kế lại vai trò và tạo cơ hội việc làm. 24

Bài kiểm tra cuối cùng không chỉ là GDP tăng bao nhiêu hay bao nhiêu người đã được đào tạo. Tuyển dụng lao động cư trú, cơ hội cho người mới vào nghề, khả năng tìm lại việc sau khi bị cho thôi việc, tiền lương và triển vọng thăng tiến sẽ cho thấy tăng trưởng nhờ AI có chuyển thành việc làm tốt hay không. Hiện tại, Singapore có lý do để chuẩn bị sớm — nhưng chưa có cơ sở để tuyên bố nền kinh tế đã rơi vào tình trạng “tăng trưởng không việc làm”. 21824