Đảng Dân chủ Mỹ muốn đưa việc bãi bỏ thuế quan của Tổng thống Donald Trump đối với hàng hóa Canada lên hàng ưu tiên khi nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện từ tháng 1. Họ có thể đưa dự luật ra bỏ phiếu, mở các phiên điều trần và tìm cách hạn chế quyền áp thuế đơn phương của tổng thống. Nhưng chiếm đa số ở Quốc hội không đồng nghĩa thuế sẽ được gỡ: ông Trump có thể phủ quyết dự luật, còn Quốc hội cần hai phần ba số phiếu ở cả hai viện để bác quyền phủ quyết đó.
11
46
51
Những bước đi đầu tiên được các nghị sĩ nhắc đến
Thượng nghị sĩ Ron Wyden, người dự kiến lãnh đạo Ủy ban Tài chính Thượng viện, cho biết ông đã trao đổi với các đồng nghiệp về một dự luật bãi bỏ thuế quan với Canada. Ông xem đây là ưu tiên hiển nhiên. Một số nghị sĩ Cộng hòa tại Michigan, Maine và Alaska cũng ủng hộ việc gỡ bỏ thuế, tạo cơ hội cho hợp tác lưỡng đảng — dù điều đó chưa chứng minh rằng đã có đủ phiếu để vượt qua quyền phủ quyết.
1
46
Wyden còn muốn thay đổi rộng hơn cách Mỹ áp thuế. Dự luật Congressional Trade Powers Reform Act của ông sẽ yêu cầu Quốc hội phê chuẩn các mức thuế quan mới do tổng thống đề xuất, đồng thời lập một ủy ban lưỡng đảng để xem xét các biện pháp thương mại. Nếu được thông qua, hướng đi này không chỉ nhắm vào các mức thuế hiện hành mà còn tìm cách siết quyền áp thuế trong tương lai.
49
Ở Hạ viện, Hạ nghị sĩ Jamie Raskin nói ông hy vọng đảng Dân chủ sẽ tìm cách gỡ thuế quan với Canada trong 100 ngày đầu tiên của Quốc hội mới.
15
Các dự luật nhắm vào căn cứ pháp lý của thuế
Một phương án được bàn đến là ban hành luật để xử lý những điều khoản làm cơ sở cho các mức thuế. Dự luật End Trump’s Tariff Tax Act của Thượng nghị sĩ Chuck Schumer được mô tả là nhằm bãi bỏ Điều 338 trong Đạo luật Thuế quan năm 1930, cùng một số quy định khác. Điều 338 là căn cứ cho mức thuế 50% áp lên một số mặt hàng Canada được chỉ định — không phải toàn bộ hàng nhập khẩu từ Canada.
13
19
Bãi bỏ thuế bằng luật không phải công cụ duy nhất. Khi nắm quyền tại các ủy ban, đảng Dân chủ có thể tổ chức điều trần và chất vấn chính sách thuế quan. Các cuộc bỏ phiếu về dự luật bãi bỏ, kể cả khi không thể trở thành luật, cũng buộc các nghị sĩ công khai lập trường. Reuters nhận định hoạt động giám sát và những cuộc bỏ phiếu mang tính biểu tượng có thể làm gia tăng căng thẳng với chính quyền.
45
48
Hai cửa ải: thủ tục Thượng viện và quyền phủ quyết
Trước khi đến bàn tổng thống, dự luật có thể vấp một rào cản tại Thượng viện: theo các nguồn tin, dự luật có thể cần 60 phiếu để vượt qua thủ tục filibuster — một cách trì hoãn hoặc ngăn việc đưa dự luật ra biểu quyết cuối cùng. Nếu ông Trump phủ quyết, Quốc hội sau đó cần đa số hai phần ba ở cả hai viện để bác quyền phủ quyết. Nếu tất cả thành viên đều bỏ phiếu, ngưỡng đó tương ứng 67 thượng nghị sĩ và 290 hạ nghị sĩ; con số thực tế phụ thuộc vào số thành viên có mặt và tham gia bỏ phiếu.
9
46
Bill Reinsch, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nói với Marketplace rằng đảng Dân chủ sẽ cần đủ phiếu từ phe Cộng hòa để dự luật có thể đứng vững trước quyền phủ quyết — một ngưỡng rất khó đạt. Các thông tin hiện có chưa cho thấy họ đã có đủ số phiếu này.
7
Vì vậy, một cuộc bỏ phiếu sớm vẫn có thể tạo tác động chính trị mà chưa làm thay đổi thuế ngay lập tức. RBC dự đoán các dự luật trong 100 ngày đầu có thể buộc nghị sĩ ghi nhận lá phiếu công khai, qua đó cho thấy những thành viên Cộng hòa nào sẵn sàng đi ngược Nhà Trắng. Đây là dự báo về cách các nghị sĩ có thể hành động, không phải bảo đảm rằng thuế sẽ bị bãi bỏ.
52
Canada vẫn theo đuổi đàm phán riêng
Bộ trưởng phụ trách thương mại Canada–Mỹ Dominic LeBlanc cho biết kết quả bầu cử Mỹ sẽ không làm thay đổi lập trường của Ottawa trong các cuộc đàm phán thương mại; ông cũng dự kiến trao đổi với các đối tác Mỹ. Nói cách khác, thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội có thể mở thêm một hướng vận động chính trị ở Washington, nhưng Canada không xem đó là dấu hiệu tranh chấp đã kết thúc.
34
36
Trong ngắn hạn, kết quả dễ thấy hơn có thể là Quốc hội Mỹ tăng giám sát và tổ chức thêm các cuộc bỏ phiếu công khai, thay vì người dân và doanh nghiệp lập tức được giảm thuế. Việc các nỗ lực đó có chuyển thành thay đổi chính sách hay không sẽ phụ thuộc vào chặng đường của dự luật tại Thượng viện — và việc có đủ nghị sĩ ủng hộ để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống hay không.
7
45
46