UAE có thật đã đánh nhà máy lọc dầu Lavan của Iran?

Nói cách khác, phần “có một vụ tấn công vào Lavan” được hỗ trợ bởi nguồn chính thức và truyền thông nhà nước Iran . Phần “UAE đứng sau” thì khác: đây là thông tin xuất hiện sau đó qua các báo dẫn Wall Street Journal, dựa trên những người được mô tả là am hiểu sự việc .

Điều chưa được xác minh: trách nhiệm của UAE

Điểm mấu chốt nằm ở quy trách nhiệm. Các thông tin ban đầu từ Iran nói đến một vụ tấn công của “kẻ thù” hoặc một vụ tấn công vào cơ sở lọc dầu, nhưng không công khai nêu tên bên thực hiện .

Sau đó, nhiều bản tin nói UAE đã thực hiện các đòn đánh bí mật bên trong Iran, bao gồm cuộc tấn công vào Lavan . Tuy nhiên, chính các bản tin này cũng lưu ý rằng UAE chưa công khai thừa nhận các cuộc tấn công đó . Vì vậy, cách diễn đạt chính xác lúc này là “vụ tấn công được cho là do UAE thực hiện”, chứ không phải “vụ tấn công đã được UAE xác nhận”.

Sự khác biệt này không chỉ là câu chữ. Trong các xung đột khu vực, một cuộc tấn công bí mật hoặc có thể phủ nhận vẫn có thể gửi thông điệp răn đe rất mạnh, nhưng nó không tạo ra cùng mức hồ sơ ngoại giao như một chiến dịch quân sự được công bố công khai.

Vì sao Lavan quan trọng?

Lavan không chỉ là một mục tiêu mang tính biểu tượng. Đây là một cơ sở lọc dầu ở Vịnh Ba Tư, và NIORDC nêu công suất của nhà máy là 55.000 thùng/ngày . Khi một nhà máy lọc dầu bị đánh, xung đột không còn chỉ xoay quanh bệ phóng tên lửa, radar hay hệ thống phòng không; nó chạm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng.

Thời điểm xảy ra vụ việc cũng khiến nó nhạy cảm hơn. Theo NIORDC, vụ tấn công diễn ra chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Iran công bố lệnh ngừng bắn hai tuần nhằm hoàn tất một thỏa thuận hòa bình . Ngay cả khi chưa rõ ai đứng sau, một vụ đánh vào nhà máy lọc dầu Iran trong “cửa sổ” ngừng bắn vẫn làm giảm niềm tin rằng giao tranh thật sự đang hạ nhiệt.

Nếu UAE đứng sau, điều đó có nghĩa gì?

Nếu cáo buộc về UAE là chính xác, đây sẽ là một thay đổi đáng kể trong cục diện vùng Vịnh. Một số bản tin mô tả UAE chuyển từ vị thế chủ yếu là mục tiêu của các cuộc tấn công từ Iran sang vai trò bên tham chiến trực tiếp, sẵn sàng đánh vào hạ tầng Iran . The Jerusalem Post, khi tóm lược cùng hướng thông tin, nói UAE hành động bí mật để đáp trả việc Iran nhắm vào hạ tầng dân sự và năng lượng của UAE .

Điều đó sẽ cho thấy một mô hình răn đe khác: không chỉ đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái, mà có thể trả đũa ngay bên trong lãnh thổ Iran. Nó cũng gợi ý rằng các nước vùng Vịnh sở hữu hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại do phương Tây cung cấp có thể kết hợp năng lực phòng thủ với hành động tấn công khi hạ tầng thiết yếu bị đe dọa .

Vì sao nguy cơ leo thang cao?

Bối cảnh quanh vụ Lavan cho thấy một đòn đánh vào cơ sở lọc dầu có thể nhanh chóng trở thành một phần của chuỗi đáp trả rộng hơn. Cùng ngày 8/4, UAE nói hệ thống phòng không của nước này đang khai hỏa trước một loạt tên lửa Iran bay tới . Kuwait cũng báo cáo các cuộc tấn công của Iran, với thiệt hại tại các cơ sở điện, khử mặn và dầu mỏ được mô tả trong các bản tin cùng thời điểm .

The Jerusalem Post đưa tin Iran sau đó phóng thêm loạt máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào UAE và Kuwait để đáp trả vụ Lavan, đồng thời lưu ý khi đó vẫn chưa có xác nhận chính thức về bên đứng sau cuộc tấn công vào Lavan .

Ba rủi ro lớn vì vậy rất dễ thấy:

• Hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu qua lại. Một khi nhà máy lọc dầu, điện, nước hoặc cơ sở dầu khí bị xem là điểm gây sức ép, các bên có động cơ đáp trả tương xứng .
• Ngừng bắn bị bào mòn niềm tin. Lavan bị tấn công ngay sau thông báo ngừng bắn, khiến các bên khó tin rằng những khoảng dừng giao tranh sẽ thật sự được tôn trọng .
• Xung đột lan rộng trong vùng Vịnh. Nếu Iran và các nước vùng Vịnh trao đổi đòn đánh trực tiếp, chiến sự sẽ không còn giới hạn trong đối đầu giữa Iran và các đối thủ chính, mà trở nên nguy hiểm hơn với các thủ đô vùng Vịnh và tài sản năng lượng .

Kết luận

Câu trả lời ngắn gọn là: được báo cáo là có, nhưng chưa được xác nhận chính thức.

Vụ tấn công vào nhà máy lọc dầu Lavan được hậu thuẫn bởi thông tin từ NIORDC và truyền thông nhà nước Iran . Nhưng cáo buộc UAE là bên thực hiện hiện dựa trên các bản tin sau đó dẫn Wall Street Journal, trong khi Abu Dhabi chưa công khai thừa nhận chiến dịch .

Nếu trách nhiệm của UAE cuối cùng được xác nhận, đây sẽ là một bước leo thang lớn: một quốc gia vùng Vịnh trực tiếp tấn công hạ tầng năng lượng Iran trong giai đoạn xung đột cực kỳ nhạy cảm. Còn ở thời điểm hiện tại, nên xem đây là một thông tin nghiêm trọng nhưng vẫn chưa được xác minh đầy đủ — và cũng là dấu hiệu cho thấy cán cân an ninh ở vùng Vịnh đang mong manh đến mức nào.