Câu nói của Jensen Huang — “từ 95% xuống 0%” — gây chú ý vì nghe như một cú rơi thẳng đứng. Nhưng điểm đáng để nhìn kỹ không chỉ là một con số thị phần. Điều ông đang nhấn mạnh là tác động dây chuyền của kiểm soát xuất khẩu: doanh số chip AI cao cấp mới của Nvidia tại Trung Quốc bị thu hẹp, dự báo tài chính phải điều chỉnh, và quan trọng hơn, Nvidia có thể mất vai trò cửa ngõ công nghệ đối với các nhà phát triển AI Trung Quốc.

Trong cuộc đối thoại công khai tháng 10/2025, CEO Nvidia nói rằng vì các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, thị phần của Nvidia trong thị trường AI Trung Quốc đã từ 95% thành 0%; ông cũng cho biết công ty đã giả định mảng kinh doanh Trung Quốc bằng 0 trong các dự báo gửi cổ đông.^[3][5][11]

“0%” nên hiểu thế nào?

Không nên hiểu “0%” theo nghĩa Trung Quốc không còn bất kỳ chip Nvidia nào đang vận hành. Cách hiểu hợp lý hơn là: với các lô hàng chip AI cao cấp mới, hợp quy và có thể dự báo được, Nvidia gần như đang đặt kịch bản Trung Quốc về 0.

Có hai dữ kiện giúp tránh hiểu sai. Thứ nhất, theo thông tin chuỗi cung ứng được các báo cáo dẫn lại từ tạp chí Caijing, năm 2024 lượng H20 của Nvidia xuất sang thị trường Trung Quốc vào khoảng 600.000-800.000 chip, trong khi một dòng chip AI nội địa chủ lưu đạt khoảng 300.000-400.000 chip. Thứ hai, báo cáo tài chính năm tài chính 2025 của Nvidia cho thấy doanh thu tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong là 17,1 tỷ USD, tương đương 13,1% tổng doanh thu công ty.^[5]

Những con số đó cho thấy phát biểu “0%” không phủ nhận doanh số lịch sử hay lượng thiết bị Nvidia đã có sẵn trong các trung tâm dữ liệu. Nó phản ánh việc triển vọng bán thêm chip AI cao cấp cho Trung Quốc bị nén xuống mức gần như không còn nhìn thấy được.

Đến tháng 11/2025, Huang tiếp tục nói các hạn chế xuất khẩu của Mỹ khiến doanh số chip Nvidia sang Trung Quốc rơi vào đình trệ và ông dự báo doanh số tại Trung Quốc trong hai quý tiếp theo bằng 0. Ông cũng nói thị trường chip AI Trung Quốc hiện vào khoảng 50 tỷ USD và có thể tăng lên 200 tỷ USD vào cuối năm 2030.^[12][14]

Vì sao từ 95% có thể về 0%?

Nguyên nhân trung tâm là kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với chip AI cao cấp sang Trung Quốc ngày càng chặt. Từ tháng 10/2022, Mỹ bắt đầu áp các hạn chế đối với chip AI hiệu năng cao xuất sang Trung Quốc; Nvidia sau đó tung ra các phiên bản được thiết kế để phù hợp quy định, như A800, H800 và H20. Nhưng chính sách tiếp tục siết lại. Theo các báo cáo, biện pháp mới tháng 4/2025 khiến chip H20 phải ngừng bán, làm Nvidia chịu khoảng 4,5 tỷ USD tổn thất hàng tồn kho và khoảng 8 tỷ USD doanh thu tiềm năng bị mất.^[11]

Vấn đề của Nvidia vì thế không chỉ là một sản phẩm cụ thể bị chặn. Mỗi thế hệ chip “thiết kế riêng cho Trung Quốc” đều có thể bị định nghĩa lại bởi giấy phép xuất khẩu mới, giới hạn hiệu năng mới hoặc ngưỡng băng thông mới. Các báo cáo cũng cho biết Nvidia muốn thúc đẩy một phiên bản tùy biến dựa trên GPU Blackwell cho Trung Quốc được cấp phép xuất khẩu, nhưng việc có thành hiện thực hay không vẫn phụ thuộc vào cách Mỹ sắp xếp kiểm soát xuất khẩu.^[3][4]

Lập luận công khai của Huang cũng không dừng ở chuyện “bán được hay không bán được chip”. Ông nhiều lần nhấn mạnh rằng nếu Mỹ muốn AI toàn cầu được xây dựng trên nền tảng công nghệ Mỹ, thì thế giới phải có thể dựa vào công nghệ Mỹ; việc hạn chế xuất khẩu công nghệ Nvidia sang Trung Quốc sẽ làm giảm cơ hội để một lượng lớn nhà phát triển AI Trung Quốc dùng công nghệ Mỹ.^[3][9]

Với Nvidia: trước mắt là doanh thu, lâu dài là hệ sinh thái

Trung Quốc không phải toàn bộ thị trường của Nvidia, nhưng vẫn là một thị trường lớn. Theo báo cáo, trong năm tài chính 2025, doanh thu của Nvidia tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong đạt 17,1 tỷ USD, chiếm 13,1% tổng doanh thu; đồng thời, công ty đã đưa mảng kinh doanh Trung Quốc về giả định 0 trong dự báo với cổ đông, nghĩa là nếu có tiến triển nào ở Trung Quốc thì sẽ được xem như phần cộng thêm.^[5]

Rủi ro lớn hơn nằm ở tầng hệ sinh thái. Sức mạnh của Nvidia không chỉ đến từ một con GPU riêng lẻ, mà từ cả một hệ thống gồm chip, mạng kết nối, máy chủ, phần mềm và thuật toán vận hành đồng bộ.^[15] Nếu khách hàng Trung Quốc không thể mua chip AI Nvidia một cách ổn định, họ sẽ buộc phải đánh giá nghiêm túc hơn các phần cứng thay thế, ngăn xếp phần mềm thay thế và chuỗi cung ứng thay thế.

Đó là điều Huang lo ngại: các nhà phát triển AI Trung Quốc sẽ không còn xây hệ thống của họ dựa trên công nghệ Mỹ.^[3][9] Vì vậy, “95% xuống 0%” cũng là một thông điệp vận động chính sách. Nó cảnh báo Washington rằng kiểm soát xuất khẩu có thể không chỉ hạn chế Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến, mà còn đẩy khách hàng và lập trình viên Trung Quốc sang các hệ sinh thái không phải Nvidia, và rộng hơn là không phải Mỹ.^[3][5]

Với Huawei: cửa mở ra, nhưng thay thế Nvidia không tự xảy ra

Huawei là một trong những bên có thể hưởng lợi trực tiếp nhất. Các báo cáo dẫn South China Morning Post cho biết phát biểu của Huang phù hợp với quan điểm lâu nay của ông: nếu Nvidia không thể bán sản phẩm tại Trung Quốc, thị trường sẽ được các đối thủ Trung Quốc như Huawei tiếp quản.^[5]

Một số báo cáo cũng nói Huawei Ascend và Cambricon là các doanh nghiệp nội địa đang lấp khoảng trống về năng lực tính toán cao cấp.^[8] Ngoài ra, dự báo của Bernstein Research cho rằng đến năm 2026, thị phần của Nvidia trong thị trường chip AI Trung Quốc có thể giảm xuống 8%, Huawei có thể đạt 50%, AMD 12%, còn Cambricon có thể xếp thứ ba; tuy nhiên đây vẫn là dự báo, không nên xem như kết quả thị trường đã xảy ra.^[10]

Dù vậy, thay thế Nvidia không đơn giản như đổi một chiếc card trong máy chủ. Nếu lợi thế của Nvidia nằm ở sự phối hợp giữa chip, mạng, máy chủ, phần mềm và thuật toán, thì các giải pháp nội địa cũng phải giải quyết bài toán theo cấp hệ thống: năng lực cung ứng quy mô lớn, hệ sinh thái phần mềm, chi phí chuyển đổi của nhà phát triển, độ ổn định của cụm máy quy mô lớn và khả năng thích nghi với từng ngành.^[15]

Với thị trường chip AI Trung Quốc: nội địa hóa nhanh hơn, chi phí chuyển đổi cao hơn

Đối với khách hàng Trung Quốc, thay đổi lớn nhất là logic mua sắm. Khi nguồn cung GPU Nvidia tiên tiến nhưng hợp quy trở nên bất ổn, các hãng điện toán đám mây, công ty mô hình AI và khách hàng doanh nghiệp - chính phủ phải tích cực hơn trong việc thích nghi với giải pháp nội địa hoặc phi Mỹ.^[8][11]

Điều này đẩy cuộc cạnh tranh từ câu hỏi “chip đơn lẻ nào mạnh nhất?” sang câu hỏi “ai giao được một hệ thống dùng được?”. Khung huấn luyện, hỗ trợ toán tử, triển khai suy luận, kết nối cụm máy, vận hành, bảo trì và tối ưu mô hình đều trở thành một phần của quá trình thay thế.

Trong ngắn hạn, chi phí chuyển đổi và thích nghi sẽ tăng. Trong trung và dài hạn, các đơn hàng thật và tình huống sử dụng thật có thể cho các nhà sản xuất chip AI Trung Quốc nhiều cơ hội lặp lại sản phẩm hơn. Nhưng khả năng biến cơ hội đó thành năng lực cạnh tranh bền vững vẫn phụ thuộc vào độ chín của sản phẩm, phần mềm và hệ sinh thái.^[8][15]

Điểm mấu chốt

Phát biểu “95% xuống 0%” của Jensen Huang không nên được đọc như một thống kê đơn giản về số lượng chip đang chạy trong các trung tâm dữ liệu Trung Quốc. Nó là cách mô tả mạnh về việc triển vọng kinh doanh chip AI cao cấp mới của Nvidia tại Trung Quốc bị kéo về gần 0 dưới tác động của kiểm soát xuất khẩu Mỹ.^[2][5]

Với Nvidia, tác động ngắn hạn là kỳ vọng doanh thu Trung Quốc bị hạ thấp; rủi ro dài hạn là mất cửa ngõ vào hệ sinh thái AI Trung Quốc. Với Huawei và các hãng chip AI Trung Quốc khác, đây là thời cơ về nhu cầu, nhưng không phải chiến thắng tự động. Với thị trường Trung Quốc, nội địa hóa sẽ tăng tốc, đồng thời chi phí chuyển đổi phần mềm, thích nghi cụm máy và tái xây dựng hệ thống cũng sẽ lớn hơn.^{[3][5][8][15]}