Alibaba vs. Meta: Khi 'chi đậm' cho AI trở thành bài toán khó

Quy mô canh bạc AI của Alibaba

Tháng 2/2025, Alibaba công bố kế hoạch đầu tư ít nhất 380 tỷ NDT (~53 tỷ USD) vào AI và hạ tầng đám mây trong 3 năm . Đến tháng 9/2025, họ ra dấu hiệu sẽ nâng con số này lên , và tới tháng 7/2026, có tin đồn chi tiêu vốn (capex) có thể lên tới 69 tỷ USD trong cùng kỳ .

CEO Eddie Wu thẳng thắn: "Kỷ nguyên AI đặt ra nhu cầu rõ ràng và khổng lồ về cơ sở hạ tầng. Chúng tôi sẽ đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng AI. Khoản đầu tư dự kiến trong ba năm tới sẽ vượt quá những gì chúng tôi đã chi trong thập kỷ qua" .

Phản ứng của thị trường: Nỗi hoài nghi 'không biên giới'

Phản ứng từ nhà đầu tư rất nhanh và gay gắt. Tháng 5/2026, doanh thu của Alibaba và Tencent đều thấp hơn dự báo, dấy lên lo ngại rằng 'chi tiêu AI khổng lồ' chưa giúp tăng trưởng doanh thu . Thu nhập ròng điều chỉnh (non-GAAP) của Alibaba - thước đo được giới đầu tư theo dõi sát sao - giảm mạnh xuống chỉ còn 86 triệu NDT trong quý 1, giảm từ mức 29,8 tỷ NDT của năm ngoái .

Cây bút phân tích của Reuters nhận định từ tháng 1/2026: Các công ty AI Trung Quốc đang 'đi trên con đường lợi nhuận đầy chông gai', ngay cả những công ty dẫn đầu cũng phải đối mặt với chi phí R&D cao ngất ngưởng, cạnh tranh giá khốc liệt và mô hình kinh doanh chưa rõ ràng . Tờ SCMP (Hong Kong) đưa tin một cách thẳng thắn: Các 'ông lớn' công nghệ Trung Quốc 'đang phải đối mặt với một sự điều chỉnh tương tự: chứng minh hàng tỷ USD chi cho hạ tầng AI sẽ tạo ra lợi nhuận bền vững' .

Alibaba đang làm gì để chứng minh 'đồng vốn bỏ ra là xứng đáng'?

1. AI trong thương mại điện tử – 'Bằng chứng hòa vốn'

Phó chủ tịch Alibaba, Kaifu Zhang, tuyên bố vào tháng 10/2025 rằng chi tiêu cho AI trên các nền tảng thương mại điện tử (Taobao và Tmall) đã hòa vốn. Các công cụ AI ban đầu đã mang lại mức tăng 12% lợi nhuận từ chi tiêu quảng cáo . Đây là câu chuyện lợi nhuận hữu hình trong ngắn hạn mà các công ty AI thuần túy không có được.

2. AI-as-a-service qua Alibaba Cloud

CEO Eddie Wu coi đầu tư hạ tầng AI là động lực trực tiếp cho sự tăng trưởng của Alibaba Cloud, con đường trực tiếp nhất để kiếm tiền từ việc xây dựng trung tâm dữ liệu . Trong quý 9/2025, tổng doanh thu của tập đoàn tăng 15% (đã điều chỉnh), trong khi doanh thu Alibaba Cloud tăng tốc lên mức 34% .

3. Bán tài sản ngoài cốt lõi để 'nuôi' AI

Báo cáo thường niên tài khóa 2025 của Alibaba nhấn mạnh họ đang 'tối ưu hóa phân bổ vốn' bằng cách thoái vốn khỏi các tài sản không cốt lõi như chuỗi bán lẻ cao cấp Intime hay đại siêu thị Gaoxin Retail. Việc này giúp giải phóng một lượng tiền mặt đáng kể để tái đầu tư vào AI, đồng thời bù đắp một phần gánh nặng chi tiêu vốn .

4. Kỷ luật chi phí

Khác với Meta (nơi dòng tiền tự do gần như 'bốc hơi'), Alibaba nhấn mạnh các mảng kinh doanh cốt lõi vẫn đang tạo ra dòng tiền mạnh mẽ. Báo cáo tài khóa 2025 của họ đề cập đến 'dòng tiền mạnh từ hoạt động kinh doanh cốt lõi' và chiến lược từng bước đưa các mảng thua lỗ về trạng thái có lãi .

Rủi ro vẫn còn đó

Bất chấp những nỗ lực, các nhà phân tích độc lập vẫn tỏ ra hoài nghi. Tư duy 'Hãy cho tôi thấy lợi nhuận' từng 'trừng phạt' Meta đã lan sang cổ phiếu công nghệ Trung Quốc. Alibaba và Tencent mất tổng cộng 66 tỷ USD vốn hóa thị trường vì những lo ngại này . Các báo cáo từ những tổ chức như Bernstein đã lên tiếng về năng lực GPU trong nước và nghi ngờ liệu khoản chi khổng lồ có thực sự thúc đẩy tăng trưởng doanh thu .

Các báo cáo thu nhập tiếp theo của Alibaba sẽ là bài kiểm tra quan trọng, xem liệu đầu tư AI có bắt đầu thúc đẩy tăng trưởng doanh thu hay chỉ làm 'phình to' chi phí. Hiện tại, Alibaba đang cố gắng chứng minh rằng lợi tức đầu tư (ROI) từ thương mại điện tử và tăng trưởng doanh thu đám mây là một con đường khả thi hơn so với cách tiếp cận 'rải sỏi' của Meta. Và thị trường, cho đến nay, vẫn chưa thực sự bị thuyết phục.

Bức tranh toàn cảnh

Áp lực lên Alibaba là một lời nhắc nhở rằng ngay cả những khoản đầu tư AI tham vọng nhất cũng phải đối mặt với sự kiểm chứng từ các nguyên tắc cơ bản. Như SCMP đã chỉ ra, nỗi lo lắng từng ảnh hưởng đến các 'ông lớn' công nghệ Mỹ giờ đã lan ra toàn cầu: các nhà đầu tư muốn thấy chi tiêu cho AI không chỉ là cái giá để cạnh tranh, mà còn là con đường dẫn tới lợi nhuận bền vững . Với Alibaba, những tín hiệu ban đầu từ thương mại điện tử và điện toán đám mây có vẻ hứa hẹn, nhưng phán quyết cuối cùng có lẽ còn xa vời.