Câu trả lời ngắn gọn là: có, nếu hiểu là mô hình ngôn ngữ lớn được đội ngũ Hồng Kông phát triển, tinh chỉnh và triển khai cho nhu cầu địa phương. Nhưng nếu hiểu là một mô hình nền tảng tuyến đầu, tự tiền huấn luyện từ con số 0 và cạnh tranh trực tiếp với các hệ thống mạnh nhất thế giới, thì hiện chưa có đủ bằng chứng công khai để khẳng định.

HKGAI V1 hiện là tín hiệu rõ nhất. Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông, thường được biết đến với tên HKUST, gọi HKGAI V1 là mô hình ngôn ngữ lớn AI đầu tiên do Hồng Kông phát triển và đã mở cho giảng viên, sinh viên sử dụng miễn phí; trước đó mô hình này được thử nghiệm trong nhóm công chức.^[21] Tuy nhiên, trang hỏi đáp của Hội đồng Lập pháp Hồng Kông cũng ghi nhận có báo cáo nói HKGAI V1 được tạo ra dựa trên tinh chỉnh toàn bộ tham số của DeepSeek và huấn luyện liên tục.^[42]

Nói cách khác: Hồng Kông đã bước vào giai đoạn LLM bản địa hóa + ứng dụng công + hạ tầng tính toán. Nhưng gọi đó là bằng chứng cho một “frontier model” hoàn toàn tự chủ thì vẫn là bước nhảy quá xa.^{[21][42][14][15]}

Trước hết: “mô hình lớn của riêng mình” nghĩa là gì?

Khi bàn về AI, cụm “của riêng mình” rất dễ gây hiểu nhầm. Có ít nhất hai tầng khác nhau.

Tầng thứ nhất là LLM bản địa hóa: mô hình do các tổ chức trong Hồng Kông phát triển, tinh chỉnh, triển khai và tối ưu cho bối cảnh địa phương, chẳng hạn quy trình hành chính, giáo dục, tài chính hoặc doanh nghiệp. HKGAI V1, HKPilot và các dự án LLM địa phương được nhắc đến trong tài liệu công khai đều nằm gần hướng này.^[21][22][42]

Tầng thứ hai là mô hình nền tảng tự tiền huấn luyện từ đầu: cần chứng minh được quy mô dữ liệu, năng lực tính toán, benchmark, hệ sinh thái nhà phát triển và khả năng thương mại hóa đủ mạnh để cạnh tranh với các mô hình nền tảng hàng đầu toàn cầu. Các tài liệu hiện có chủ yếu nói về HKGAI V1, HKPilot, Trung tâm siêu máy tính AI Cyberport và việc mở rộng ứng dụng AI Plus; chúng chưa đủ để chứng minh Hồng Kông đã có một frontier model độc lập ở cấp độ đó.^[42][14][15]

HKGAI V1: dấu mốc thật, nhưng cần đọc đúng

HKGAI V1 là trường hợp tiêu biểu nhất nếu muốn hỏi Hồng Kông đã có mô hình AI lớn bản địa hay chưa.

Theo HKUST, giảng viên và sinh viên của trường có thể sử dụng HKGAI V1 miễn phí. Trường mô tả đây là mô hình ngôn ngữ lớn AI đầu tiên do Hồng Kông phát triển, được xây dựng bởi Hong Kong Generative AI Research and Development Center, viết tắt là HKGAI. Trước khi vào môi trường đại học, mô hình này được dùng thử trong nhóm công chức; HKUST là đại học địa phương đầu tiên thử nghiệm HKGAI V1.^[21]

Điểm cần thận trọng nằm ở chữ “phát triển”. Trong tài liệu trả lời Hội đồng Lập pháp, HKGAI V1 được ghi nhận là do HKGAI phát triển với nguồn tài trợ từ cụm nghiên cứu InnoHK của chính phủ và phát hành vào tháng 2/2025. Cùng trang này cũng ghi nhận có báo cáo nói HKGAI V1 là mô hình lớn đầu tiên được tạo ra ở Hồng Kông dựa trên tinh chỉnh toàn bộ tham số của DeepSeek và huấn luyện liên tục.^[42]

Vì vậy, cách diễn đạt chính xác hơn là: Hồng Kông đã có đội ngũ địa phương phát triển và triển khai LLM cho bối cảnh Hồng Kông; nhưng HKGAI V1 không nên được mặc định là một mô hình nền tảng toàn cầu được tiền huấn luyện hoàn toàn từ đầu.^[21][42]

Ứng dụng thực tế: khu vực công, đại học và tài chính đi trước

Một hệ sinh thái AI không chỉ được đo bằng tên mô hình. Câu hỏi quan trọng hơn là mô hình đó có được đưa vào quy trình thật hay không.

Ở khu vực công, HKPilot là ví dụ rõ nhất. Đây là một copilot xử lý văn bản bằng AI tạo sinh, được phát triển dựa trên LLM của HKGAI và đã được thử nghiệm tại hơn 70 cơ quan chính phủ. Tài liệu chính phủ cũng nói HKGAI đang nghiên cứu một loạt mô hình nền tảng mã nguồn mở, bao gồm LLM địa phương và HKPilot dựa trên LLM đó.^[42][22]

Trong giáo dục, HKUST đã mở HKGAI V1 cho giảng viên và sinh viên sử dụng, đồng thời cho biết mình là đại học địa phương đầu tiên thử nghiệm mô hình này.^[21]

Trong tài chính, Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông, tức HKMA, đã công bố nhóm thứ hai của GenA.I. Sandbox. Điều này cho thấy AI tạo sinh đã có kênh thử nghiệm chính thức trong môi trường tài chính được giám sát. Tuy nhiên, không thể từ đó suy ra mọi dự án trong sandbox đều dùng HKGAI V1.^[2]

Hạ tầng: siêu máy tính, tiền hỗ trợ và mật độ doanh nghiệp

Điểm đáng chú ý của Hồng Kông không chỉ là có hay không một “phiên bản GPT của Hồng Kông”. Điều quan trọng hơn là các mảnh ghép — tính toán, vốn, nhân lực, doanh nghiệp và nơi ứng dụng — có cùng xuất hiện hay không.

Theo Cục Đổi mới, Công nghệ và Công nghiệp Hồng Kông, giai đoạn đầu của Trung tâm siêu máy tính trí tuệ nhân tạo Cyberport, gọi tắt là AISC, đã đi vào hoạt động từ tháng 12/2024, nhằm hỗ trợ nhu cầu tính toán địa phương và nâng cao năng lực R&D của Hồng Kông trong nhiều lĩnh vực công nghệ.^[14]

Cyberport cũng cho biết ngân sách 2024–2025 đã phân bổ 3 tỷ HKD để triển khai một gói hỗ trợ AI nhiều hướng trong ba năm, nhằm hỗ trợ phát triển hệ sinh thái AI tại Hồng Kông.^[5]

Về nhu cầu sử dụng, South China Morning Post dẫn Cyberport cho biết hơn 90% công suất siêu máy tính AI của Hồng Kông đã được sử dụng. Đây là tín hiệu đáng chú ý về nhu cầu tính toán, nhưng công suất sử dụng cao không đồng nghĩa với việc đã chứng minh Hồng Kông có đủ toàn bộ năng lực để tự huấn luyện một mô hình nền tảng tuyến đầu từ đầu.^[3]

Ở phía doanh nghiệp, một tài liệu của Hội đồng Lập pháp cho biết từ năm 2023, chính phủ đã hỗ trợ khoảng 500 doanh nghiệp đổi mới công nghệ có tính đại diện hoặc tiềm năng thành lập hoặc mở rộng hoạt động tại Hồng Kông, bao gồm các ngành chiến lược như công nghệ y tế và sức khỏe, AI và robot, sản xuất tiên tiến và năng lượng mới.^[13]

Cyberport cũng nói cộng đồng của mình có khoảng 400 startup chuyên về AI và dữ liệu lớn. Con số này không có nghĩa mọi công ty đều làm mô hình nền tảng, nhưng đủ để củng cố nhận định thận trọng rằng hệ sinh thái AI của Hồng Kông đang hình thành.^[36]

AI Plus: hướng đi thiên về phổ cập ứng dụng

Trong trả lời Hội đồng Lập pháp, chính phủ Hồng Kông nói Chính sách 2025 thúc đẩy phát triển “AI Plus”, mở rộng ứng dụng AI để trao quyền cho các ngành, đồng thời củng cố lợi thế của Hồng Kông về nghiên cứu AI, nhân tài, nguồn vốn và dữ liệu.^[15]

Điều này đáng chú ý vì ngôn ngữ chính sách không chỉ xoay quanh cuộc đua “ai có mô hình lớn nhất”. Nó nghiêng về việc đưa AI vào ngành nghề, dịch vụ công, nghiên cứu và quy trình thương mại — một hướng thực dụng hơn trong ngắn hạn.^[15]

Điều này có ý nghĩa gì với startup và đội ngũ sản phẩm?

Nếu đang xây sản phẩm AI tại Hồng Kông, các điểm có bằng chứng thử nghiệm rõ ràng hiện gồm: copilot xử lý văn bản cho cơ quan công, ứng dụng trong đại học, sandbox cho AI tạo sinh trong tài chính và nhu cầu tính toán quanh AISC.^{[42][21][2][14]}

Đánh giá thực tế là: cơ hội ngắn hạn có thể không nằm ở việc tự đào tạo một GPT toàn cầu mới, mà ở lớp ứng dụng có thể triển khai tại chỗ, tích hợp vào quy trình ngành và giải quyết vấn đề cụ thể. Điều này không có nghĩa nghiên cứu mô hình nền tảng không quan trọng. Nó chỉ phản ánh rằng, từ các dự án công khai hiện nay, tuyến đường rõ hơn của Hồng Kông là mô hình bản địa hóa, hạ tầng tính toán và ứng dụng dọc cùng tiến.^[42][22][15]

Kết luận kiểm chứng

Nếu “mô hình lớn của Hồng Kông” được hiểu là LLM do đội ngũ địa phương phát triển, đã được thử nghiệm trong chính phủ và đại học, đồng thời tối ưu cho nhu cầu Hồng Kông, thì câu trả lời là: đã có nền móng rõ ràng, và HKGAI V1 là ví dụ nổi bật nhất.^[21][42]

Nếu câu hỏi là Hồng Kông có hệ sinh thái AI bản địa hay không, câu trả lời cũng nghiêng về có: AISC, gói hỗ trợ AI ba năm trị giá 3 tỷ HKD, HKPilot thử nghiệm trong hơn 70 cơ quan chính phủ, HKUST thử nghiệm HKGAI V1, GenA.I. Sandbox trong tài chính và cộng đồng startup AI/dữ liệu lớn đều là các điểm tựa có thể kiểm chứng.^{[14][5][42][21][2][36]}

Nhưng nếu “của riêng mình” nghĩa là một mô hình nền tảng hoàn toàn tự chủ, tiền huấn luyện từ con số 0 và cạnh tranh trực diện với các frontier model hàng đầu thế giới, thì bằng chứng công khai hiện chưa đủ. Kết luận cân bằng hơn là: Hồng Kông đang xây một hệ sinh thái AI xoay quanh LLM bản địa hóa, siêu máy tính và ứng dụng ngành; HKGAI V1 là điểm khởi đầu quan trọng, không phải bằng chứng cuối cùng cho một frontier model độc lập.^{[21][42][14][15]}