Câu trả lời ngắn là: có, nhưng phải nói cho đúng mức. Hồng Kông đã có một tuyến phát triển AI tạo sinh bản địa xoay quanh Hong Kong Generative AI Research & Development Center, thường gọi là HKGAI. InnoHK mô tả trung tâm này là nơi tập trung vào nghiên cứu và ứng dụng AI tạo sinh, với mục tiêu huấn luyện mô hình nền tảng AI đầu tiên được phát triển tại Hồng Kông.[1] Năm 2025, China Daily đưa tin Hồng Kông đã công bố HKGAI V1, được gọi là mô hình AI tạo sinh đầu tiên của thành phố.[
4]
Nhưng nếu hiểu “mô hình AI của riêng mình” theo nghĩa tự làm trọn gói từ chip, hạ tầng tính toán, mô hình nền tảng, nền tảng triển khai cho đến hệ sinh thái thương mại, thì các nguồn công khai hiện có chưa đủ để kết luận như vậy. Cách nói thận trọng hơn là: Hồng Kông đang xây dựng một lộ trình AI dựa trên tài trợ công, hợp tác đại học, mô hình nền tảng mã nguồn mở, ứng dụng theo ngành và các bài toán rất cụ thể của địa phương.[1][
2][
3][
8]
Nên hiểu “có mô hình AI riêng” theo ba tầng
Khi hỏi Hồng Kông đã có mô hình AI lớn của riêng mình hay chưa, cần tách thành ba mức.
Thứ nhất là ứng dụng bản địa hóa. Đây là việc đưa AI tạo sinh vào ngữ cảnh Hồng Kông: ngôn ngữ, dịch vụ công, quy trình ngành nghề và nhu cầu thường ngày của người dân. HKUST cho biết HKGAI đã giới thiệu nhiều ứng dụng AI do địa phương phát triển, được thiết kế để phục vụ nhu cầu hằng ngày của cư dân Hồng Kông.[3]
Thứ hai là nghiên cứu mô hình nền tảng và LLM nội địa. InnoHK nêu rõ mục tiêu huấn luyện mô hình nền tảng AI đầu tiên được phát triển tại Hồng Kông.[1] Cơ quan Đổi mới, Công nghệ và Công nghiệp Hồng Kông cũng cho biết HKGAI đang nghiên cứu một loạt mô hình nền tảng mã nguồn mở, bao gồm mô hình ngôn ngữ lớn nội địa, tức LLM, và AI tạo sinh.[
8]
Thứ ba là hệ sinh thái toàn chuỗi. Đây là tầng khó nhất: hạ tầng tính toán, dữ liệu, huấn luyện mô hình, công cụ cho nhà phát triển, cộng đồng doanh nghiệp, triển khai thương mại và vòng lặp cải tiến sản phẩm. Các nguồn hiện có chứng minh khá rõ hai tầng đầu, nhưng chưa chứng minh Hồng Kông đã có một hệ sinh thái AI toàn phần, trưởng thành và tự cung tự cấp ở quy mô toàn cầu.[1][
2][
4][
8]
HKGAI là trung tâm của lộ trình này
Cái tên quan trọng nhất trong câu chuyện hiện nay là HKGAI. Theo InnoHK, HKGAI tập trung vào nghiên cứu và ứng dụng AI tạo sinh, trong đó có mục tiêu huấn luyện mô hình nền tảng AI đầu tiên được phát triển tại Hồng Kông.[1]
HKUST bổ sung thêm bức tranh về cách tổ chức: HKGAI là một sáng kiến hợp tác liên đại học do Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông dẫn dắt, có sự tham gia của nhiều trường đại học và được tài trợ bởi chương trình InnoHK của Chính quyền Đặc khu Hành chính Hồng Kông.[2] Điều này cho thấy lộ trình AI của Hồng Kông không chỉ là một sản phẩm đơn lẻ của một công ty, mà là sự kết hợp giữa khuôn khổ tài trợ công, năng lực nghiên cứu đại học và nhu cầu ứng dụng địa phương.[
1][
2]
HKUST cũng cho biết HKGAI đã lập 8 dự án AI nhằm phát triển mô hình nền tảng và ứng dụng cho các lĩnh vực như pháp lý, y tế và sáng tạo tại Hồng Kông cũng như Vùng Vịnh Lớn Quảng Đông – Hồng Kông – Ma Cao.[2] Với độc giả Việt Nam, có thể hình dung đây không chỉ là cuộc đua làm một chatbot tổng quát, mà là nỗ lực đưa năng lực mô hình vào các quy trình chuyên ngành cụ thể.
HKGAI V1: quan trọng, nhưng không nên diễn giải quá đà
HKGAI V1 là thành quả công khai rõ nhất trong cuộc thảo luận về mô hình AI bản địa của Hồng Kông. Theo China Daily, Hồng Kông đã công bố HKGAI V1 vào năm 2025, gọi đây là mô hình AI tạo sinh đầu tiên của thành phố; công cụ này do HKGAI phát triển trong khuôn khổ chương trình đổi mới InnoHK của Chính quyền Đặc khu Hành chính Hồng Kông.[4]
Điểm cần chú ý là cùng bản tin cũng mô tả HKGAI V1 là sự bản địa hóa DeepSeek tại Hồng Kông.[4] Vì vậy, cách hiểu chắc chắn hơn không phải là Hồng Kông đã tự xây từ con số 0 một mô hình nền tảng toàn cầu hoàn toàn độc lập, mà là Hồng Kông đã đưa năng lực AI tạo sinh vào giai đoạn bản địa hóa, triển khai và phát triển cho nhu cầu địa phương.[
4]
Nói cách khác, HKGAI V1 là một dấu mốc quan trọng cho hệ sinh thái AI của Hồng Kông. Nhưng nó chưa đủ để khẳng định Hồng Kông đã tự chủ toàn bộ các lớp công nghệ nền của AI.
Hệ sinh thái AI bản địa đã có những mảnh ghép nào?
| Mảnh ghép | Cơ sở từ nguồn công khai | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Chính sách và tài trợ | HKGAI gắn với InnoHK; HKUST cho biết trung tâm nhận tài trợ từ chương trình InnoHK của Chính quyền Đặc khu Hồng Kông.[ | Hồng Kông đã có khung hỗ trợ công cho nghiên cứu AI tạo sinh. |
| Mạng lưới đại học | HKGAI do HKUST dẫn dắt và có sự hợp tác của nhiều trường đại học.[ | Năng lực nghiên cứu không chỉ nằm ở một nhóm riêng lẻ mà có cấu trúc liên đại học. |
| Mô hình nền tảng nội địa | InnoHK nêu mục tiêu huấn luyện mô hình nền tảng AI phát triển tại Hồng Kông; cơ quan công nghệ Hồng Kông nói HKGAI đang nghiên cứu mô hình nền tảng mã nguồn mở, LLM nội địa và AI tạo sinh.[ | Hồng Kông không chỉ làm lớp ứng dụng bên ngoài, mà có định hướng phát triển mô hình nền tảng. |
| Ứng dụng theo ngành | 8 dự án AI của HKGAI hướng tới pháp lý, y tế, sáng tạo và các ngành tại Hồng Kông cùng Vùng Vịnh Lớn.[ | Lộ trình ngắn và trung hạn có vẻ thiên về bài toán cụ thể, hơn là chỉ so sánh quy mô tham số. |
| Nhu cầu đời sống | HKUST cho biết HKGAI giới thiệu các ứng dụng AI do địa phương phát triển để đáp ứng nhu cầu hằng ngày của người dân Hồng Kông.[ | Giá trị của AI bản địa sẽ phụ thuộc vào việc nó có đi vào tình huống sử dụng thật hay không. |
Những mảnh ghép này đủ để nói rằng Hồng Kông đã có phác thảo của một hệ sinh thái AI bản địa. Tuy nhiên, chúng chủ yếu chứng minh sự hiện diện của trung tâm R&D, hợp tác đại học, hướng phát triển mô hình và các kịch bản ứng dụng; chưa đủ để chứng minh một vòng khép kín AI hoàn chỉnh, trưởng thành và tự chủ ở cấp độ toàn cầu.[1][
2][
3][
8]
Trọng tâm trước mắt: bám vào bài toán địa phương
Từ các thông tin được công bố, lộ trình của Hồng Kông có vẻ đi theo hướng đưa mô hình nền tảng vào những bối cảnh cụ thể. HKGAI có 8 dự án AI cho các lĩnh vực như pháp lý, y tế và sáng tạo tại Hồng Kông cũng như Vùng Vịnh Lớn.[2] HKUST cũng cho biết trung tâm đã trình diễn các ứng dụng AI do địa phương phát triển nhằm phục vụ nhu cầu hằng ngày của người dân Hồng Kông.[
3]
Giá trị cốt lõi của hướng đi này không nhất thiết nằm ở việc lập tức tạo ra một mô hình có thể so kè với các hệ thống lớn nhất thế giới. Điểm đáng theo dõi hơn là liệu Hồng Kông có đưa được AI vào đúng ngôn ngữ, quy định, quy trình ngành nghề và dịch vụ công của mình hay không. Việc cơ quan công nghệ Hồng Kông nói HKGAI đang nghiên cứu một loạt mô hình nền tảng mã nguồn mở, gồm LLM nội địa và AI tạo sinh, cũng cho thấy mục tiêu không dừng ở một lần ra mắt sản phẩm.[8]
Những điều cần theo dõi tiếp
Để biết hệ sinh thái AI Hồng Kông có đi từ giai đoạn hình thành sang trưởng thành hay không, nên nhìn vào vài dấu hiệu. Thứ nhất, các mô hình nền tảng mã nguồn mở của HKGAI có được công bố và cập nhật đều đặn hay không.[8] Thứ hai, LLM nội địa có tài liệu kỹ thuật, phương thức sử dụng cho nhà phát triển và đánh giá hiệu năng rõ ràng hay không. Thứ ba, các ứng dụng trong pháp lý, y tế, sáng tạo và dịch vụ công có thật sự đi vào quy trình làm việc, thay vì chỉ dừng ở trình diễn hay không.[
2][
3] Thứ tư, sau HKGAI V1, Hồng Kông có duy trì được nhịp nghiên cứu và sản phẩm kế tiếp hay không.[
4][
8]
Nếu các điểm này dần thành hình, khái niệm mô hình AI của riêng Hồng Kông sẽ không chỉ là một cái tên, mà trở thành một năng lực có thể được nhà phát triển, doanh nghiệp và cơ quan công quyền sử dụng.
Kết luận
Hồng Kông đã bắt đầu có mô hình AI tạo sinh bản địa, với HKGAI V1 là dấu mốc nổi bật. Mục tiêu của HKGAI, việc công bố HKGAI V1 và thông tin chính thức về nghiên cứu LLM nội địa cùng các mô hình nền tảng mã nguồn mở đều cho thấy Hồng Kông đã bước vào giai đoạn xây dựng năng lực mô hình AI của riêng mình.[1][
4][
8]
Nhưng cách nói chính xác nhất vẫn là: Hồng Kông đang xây một lộ trình AI dựa trên chương trình của chính quyền, hợp tác đại học, kịch bản địa phương, mô hình nền tảng mã nguồn mở và ứng dụng theo ngành. Đây chưa phải bằng chứng cho một hệ sinh thái AI toàn chuỗi, tự chủ và trưởng thành ở quy mô toàn cầu.[1][
2][
3][
8]
Vì vậy, câu hỏi đáng quan tâm không chỉ là HKGAI V1 có phải mô hình AI của Hồng Kông hay không. Câu hỏi lớn hơn là các dự án như HKGAI có tiếp tục đưa năng lực mô hình vào pháp lý, y tế, sáng tạo, dịch vụ công và đời sống hằng ngày của người dân Hồng Kông hay không.[2][
3][
8]
