ChatGPT mất vị thế độc tôn: Thị phần giảm xuống 46,4% - Gemini và Claude bứt phá ngoạn mục

Lần đầu tiên kể từ khi tạo ra một thị trường hoàn toàn mới vào cuối năm 2022, ChatGPT của OpenAI không còn nắm giữ đa số thị phần trợ lý AI toàn cầu. Báo cáo State of AI 2026 của Sensor Tower, công bố ngày 16 tháng 6, cho thấy 'Thị phần Đối tượng Thực' (True Audience Share) của ChatGPT chỉ còn 46,4% vào cuối tháng 5 năm 2026 - giảm mạnh từ mức trên 50% như hồi tháng 1 . Google Gemini hiện nắm giữ 27,7% và Claude của Anthropic đạt 10,3%, trong khi các đối thủ nhỏ hơn như Grok, Perplexity, DeepSeek và Meta AI đều ở dưới mức 5% . Mặc dù vậy, ChatGPT vẫn có hơn 1,1 tỷ người dùng hoạt động hàng tháng trên toàn cầu, giúp nó là trợ lý AI lớn nhất, nhưng thị phần của nó đã suy giảm ổn định kể từ tháng 9 năm 2025 . Dưới đây là những yếu tố thúc đẩy sự thay đổi này, cách Gemini và Claude giành được người dùng, và tại sao những tác động lại đặc biệt rõ rệt đối với một thị trường như Việt Nam.

Tại sao ChatGPT mất vị thế dẫn đầu

1. Bão hòa thị trường và xu hướng sử dụng đa trợ lý

Thị trường trợ lý AI không còn là cuộc chơi của một công cụ duy nhất. Dữ liệu từ Sensor Tower cho thấy người dùng đang chủ động chuyển đổi giữa ChatGPT, Gemini, Claude và thậm chí cả Grok, phân chia sự chú ý của họ trên nhiều nền tảng thay vì chỉ dựa vào một nhà cung cấp duy nhất . Mô hình đa công cụ này đã tăng tốc nhanh chóng: thị phần của ChatGPT giảm từ trên 50% trong tháng 1 xuống 46,4% trong tháng 5 - một sự thay đổi diễn ra chỉ trong vòng 5 tháng . Các nhà phân tích mô tả đây là một câu chuyện về cấu trúc thị trường, không chỉ đơn thuần là câu chuyện về OpenAI .

2. Sức mạnh phân phối của Google

Đây là yếu tố cấu trúc lớn nhất. Google đã biến Gemini thành trợ lý mặc định ở cấp hệ thống trên Android, thay thế Google Assistant trước đây trên tất cả các thiết bị đủ điều kiện chạy Android 10 trở lên với ít nhất 2 GB RAM . Gemini không chỉ đơn thuần là một ứng dụng cạnh tranh; nó chiếm vị trí trợ lý hệ thống mà hệ điều hành cung cấp cho tất cả các ứng dụng . Google Assistant độc lập đã chính thức 'nghỉ hưu' vào khoảng ngày 31 tháng 3 năm 2026 .

Không chỉ dừng lại ở hệ điều hành, Google có thể 'cài' Gemini vào mọi ứng dụng mà họ sở hữu - Search, Maps, Workspace - và tiếp cận ngay lập tức mọi người dùng Android . OpenAI không có bất kỳ kênh phân phối tương đương nào.

Google thậm chí đã trả tiền cho Samsung để đảm bảo Gemini được cài đặt sẵn trên các dòng điện thoại Galaxy, với các khoản thanh toán hàng tháng và thỏa thuận chia sẻ doanh thu bắt đầu từ tháng 1 năm 2026 và kéo dài trong hai năm . Samsung đặt mục tiêu đưa các tính năng của Gemini lên 800 triệu thiết bị vào cuối năm 2026 .

3. Sự tăng trưởng dựa trên lòng trung thành của Claude

Claude của Anthropic được ghi nhận là có 'một trong những quỹ đạo tăng trưởng ấn tượng nhất trong ngành', theo các báo cáo về dữ liệu Sensor Tower . Lượng người dùng hoạt động hàng tháng của Claude đã tăng vọt 64% trong kỳ báo cáo . Sức hấp dẫn của Claude nằm ở sự tin cậy, an toàn và ổn định - những người dùng coi trọng sự minh bạch và hành vi nhất quán đã chuyển sang đây, đặc biệt khi những lo ngại về cách xử lý dữ liệu và tỷ lệ 'ảo giác' (hallucination) của ChatGPT vẫn còn đó . Đối với các tác vụ nhạy cảm hoặc quan trọng, Claude đã trở thành lựa chọn 'an toàn'.

4. Niềm tin, quyền riêng tư và hiệu ứng 'Bộ Quốc phòng'

Nhiều báo cáo xác nhận rằng người dùng đang ngày càng phân chia sự chú ý của họ trên nhiều nền tảng do lo ngại về quyền riêng tư, cách xử lý dữ liệu và độ tin cậy của đầu ra từ bất kỳ nhà cung cấp đơn lẻ nào . Đây là một chiến lược có chủ đích: giữ ChatGPT cho các tác vụ thông thường, bổ sung Claude cho công việc nhạy cảm và sử dụng Gemini cho các quy trình làm việc đòi hỏi sự tích hợp sâu.

Một sự kiện cụ thể đã đẩy nhanh làn sóng chuyển đổi này: thỏa thuận hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ của OpenAI vào tháng 2 năm 2026 đã gây ra một làn sóng rời bỏ có thể đo lường được, cho thấy niềm tin thương hiệu và sự phù hợp về giá trị hiện là động lực chính cho việc chuyển đổi nền tảng, bên cạnh các tính năng .

Cách Gemini và Claude giành được người dùng

Yếu tố	Gemini (27,7%)	Claude (10,3%)
Phân phối	Được cài đặt sẵn làm trợ lý mặc định trên Android; được tích hợp trong Search, Maps, Workspace	Không có kênh phân phối ở cấp hệ điều hành; chủ yếu dựa vào truyền miệng và áp dụng trong doanh nghiệp
Lòng trung thành	Mặc định không tốn công sức cho hàng tỷ người dùng Android; lợi thế không cần cài đặt	Điểm số hài lòng cao nhất về khả năng suy luận, an toàn và độ tin cậy
Vấn đề niềm tin	Lo ngại về quyền riêng tư liên quan đến mảng quảng cáo của Google; một số người dùng còn e ngại	Nhận thức về niềm tin mạnh nhất; được coi là trợ lý 'an toàn' cho các tác vụ nhạy cảm
Quỹ đạo tăng trưởng	Leo dốc ổn định; tận dụng cơ sở hơn 3 tỷ thiết bị Android đang hoạt động	Tốc độ tăng trưởng phần trăm nhanh nhất; quỹ đạo ấn tượng từ một nền tảng nhỏ hơn

Ý nghĩa đối với người dùng Việt Nam

Việt Nam là một thị trường thống trị bởi Android. Dữ liệu từ StatCounter vào tháng 12 năm 2025 cho thấy Android chiếm 80,59% thị phần hệ điều hành di động tại Việt Nam . Một số nguồn khác ước tính con số này có thể lên tới 83% hoặc cao hơn . Con số này cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu của Android là khoảng 71-72% .

Điều này khiến câu chuyện về lợi thế phân phối trở nên vô cùng phù hợp với người dùng Việt Nam.

Gemini là điểm vào mặc định. Với việc Gemini hiện chiếm vị trí trợ lý ở cấp hệ thống trên tất cả các thiết bị Android 10+, đại đa số người dùng smartphone tại Việt Nam sẽ tiếp xúc với Gemini trước tiên và theo mặc định, mà không cần cài đặt thêm bất cứ thứ gì . Đối với hàng triệu người chưa bao giờ chủ động tìm kiếm ChatGPT, Gemini sẽ là trợ lý AI chính của họ đơn giản vì nó đã có sẵn trên máy.

ChatGPT đòi hỏi sự chủ động. ChatGPT yêu cầu người dùng phải tải ứng dụng hoặc truy cập phiên bản web. Trong một thị trường mà chi phí dữ liệu và dung lượng lưu trữ là những yếu tố quan trọng đối với nhiều người dùng, lựa chọn có sẵn trên máy (pre-installed) có một lợi thế vô cùng lớn.

Xu hướng sử dụng đa công cụ có thể thấp hơn ở các thị trường mới nổi. Trong khi những người dùng cao cấp trên toàn cầu sử dụng nhiều trợ lý cùng lúc, người dùng Việt Nam với thu nhập khả dụng thấp hơn và ngân sách dữ liệu eo hẹp có nhiều khả năng sẽ gắn bó với công cụ mặc định (Gemini) hơn là thử nghiệm với ChatGPT, Claude hay Grok, trừ khi có một nhu cầu đặc biệt nào đó.

Yếu tố chi phí dữ liệu. Sự tích hợp sâu của Gemini vào hệ sinh thái Google - Maps, Search, Gmail - có thể mang đến những lối tắt tiết kiệm dữ liệu (ví dụ: tính năng 'Hỏi Maps' có thể sử dụng dữ liệu bản đồ đã được lưu trong bộ nhớ đệm), trong khi ChatGPT yêu cầu sử dụng dữ liệu riêng cho ứng dụng của mình. Điều này càng củng cố thói quen sử dụng công cụ mặc định.

Một lưu ý quan trọng. Không có dữ liệu cụ thể nào từ Sensor Tower về thị phần trợ lý AI tại Việt Nam. Những phân tích trên được ngoại suy dựa trên sự thống trị của Android và cơ chế phân phối. Hành vi sử dụng thực tế có thể khác biệt tùy thuộc vào hỗ trợ ngôn ngữ (Gemini hỗ trợ tiếng Việt so với ChatGPT) và các gói cước hợp tác với nhà mạng để cung cấp các dịch vụ cụ thể.

Bức tranh toàn cảnh

Việc ChatGPT tụt xuống dưới 50% không phải là dấu hiệu cho thấy OpenAI đang thất bại - họ vẫn có hơn 1,1 tỷ người dùng hoạt động hàng tháng và vẫn là sản phẩm định hình nên thể loại . Nhưng thị trường đã có một sự thay đổi về cấu trúc: từ một trợ lý thống trị duy nhất sang một hệ sinh thái đa công cụ, nơi mà khả năng phân phối, lòng tin và vị trí mặc định cũng quan trọng không kém chất lượng của mô hình.

Đối với người dùng tại Việt Nam và các thị trường Android khác, thông điệp quan trọng nhất rất rõ ràng: trợ lý AI bạn sẽ sử dụng ngày càng được quyết định bởi hệ điều hành trên chiếc điện thoại bạn đang cầm, chứ không phải bởi ứng dụng bạn chọn tải về.