Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya’nın Starlink’e rakip olarak geliştirdiği Rassvet uydu iletişim ağıyla bağlantılı Rus ve Çinli şirketlere yaptırım uygulanması için ABD Başkanı Donald Trump’tan destek istedi. Kiev’in temel kaygısı, ağın Rus kuvvetlerine savaş alanında iletişim imkânı sunarak insansız hava araçlarının kullanımını ve saldırıların yürütülmesini destekleyebilmesi.
2
15
26
Ukrayna neden yaptırım istiyor?
Zelenskiy, Rassvet’in geliştirilmesine katkıda bulunduğunu söylediği şirketlere yaptırım uygulanmasını Trump’la birkaç kez görüştüğünü belirtti. Ukrayna’nın hedefi, Rusya’nın Starlink’e alternatif bir uydu iletişim ağı kurma çalışmalarını yavaşlatmak.
2
5
Uydu bağlantısı, cephede iletişimi sürdürmenin yanı sıra insansız hava araçlarının kontrolünde de kullanılabilir. Ukrayna, tamamlanmış bir Rassvet uydu ağının Rus kuvvetlerinin koordinasyonunu ve saldırı kabiliyetini güçlendirebileceğinden endişe ediyor. Bunlar ağın olası kullanımına ilişkin kaygılar; tek başına, sistemin bugün ne ölçüde kullanılabildiğini göstermiyor.
15
31
44
Çin’in rolü konusunda ne biliniyor?
Zelenskiy, Çin’in uydu teknolojileri üzerinde çalıştığını ve Rusya’ya Starlink benzeri bir sistem kurmasında yardımcı olma ihtimalini araştırdığını söylüyor. Bu nedenle Rus şirketlerinin yanı sıra projede rol aldığını öne sürdüğü Çinli şirketlere de yaptırım çağrısı yapıyor. Ancak mevcut haberlerde Çin’in katkısına ilişkin bu değerlendirme Zelenskiy’ye atfediliyor; yardımın niteliği ve kapsamı bağımsız biçimde ortaya konmuş değil.
2
5
Rassvet ne kadar ilerledi, ne zaman hizmete girebilir?
Rassvet’i geliştiren Rus şirketi Bureau 1440, 2023 ve 2024’te fırlatılan altı deneysel uydunun ardından, 2026’da iki parti hâlinde 32 üretim uydusunu yörüngeye gönderdi. Uydu takip verilerine göre ağın kurulumu sürüyor; şirketin ticari hizmet için açıkladığı hedef ise 2027.
26
Zelenskiy, Rassvet’in 2026’nın sonlarında ya da 2027’nin başlarında faaliyete geçebileceği uyarısında bulundu. Bu takvim, 2027’de ticari hizmet hedefiyle mutlaka çelişmiyor: sınırlı veya kesintili kullanım, tam kapsamlı ticari hizmetten önce başlayabilir. Janes’in haberine göre Ukrayna askerî istihbaratı, Rus kuvvetlerinin ilk uydu grubunu 2026 Temmuz ayının sonuna kadar Ukrayna üzerinde birkaç saat uydu iletişimi için kullandığını bildirdi.
2
26
31
Medvedev’in “uzay savaşı” uyarısı
Ukrayna’nın Rassvet’le bağlantılı şirketlere yönelik önlem çağrısının ardından, Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitri Medvedev ağın engellenmesinin onun yok edilmesi anlamına geleceğini ve “tam ölçekli bir uzay savaşına” yol açabileceğini söyledi. Starlink uydularının da düşürülebileceği tehdidinde bulundu. Bunlar Medvedev’in açıklamaları; böyle bir karşılığın planlandığını ya da yakın olduğunu kanıtlamıyor.
1
20
Burada iki farklı adımı ayırmak önemli: Zelenskiy şirketlere yaptırım uygulanmasını istiyor; Medvedev ise uydu ağının engellenmesine karşı uyarıda bulundu. Haberlerde aynı gerilimin parçaları olarak aktarılıyorlar, ancak aynı eylem değiller.
1
2