Dünya Bankası, gelişmekte olan Doğu Asya ve Pasifik için 2026 büyüme tahminini yüzde 4,2’den yüzde 4,5’e çıkardı. Artışta, yapay zekâ (YZ) alanındaki küresel hareketliliğin beslediği yüksek teknoloji yatırımları ve ihracatın beklenenden güçlü seyretmesi etkili oldu. 2027 büyüme tahmini ise yüzde 4,4 olarak korundu. Ancak bu ivme ülkeler arasında eşit dağılmıyor: YZ tedarik zincirlerine ürün sağlayan ekonomiler öne çıkarken yüksek enerji maliyetleri başka ülkeleri zorluyor.
2
10
24
Tahmin neden yükseldi?
Bölgedeki bazı ekonomiler, YZ ürünlerine yönelik küresel talebin artmasıyla üretim ve ihracatını büyüttü. Yüksek teknoloji ürünlerinin dış satımı ve YZ patlamasıyla bağlantılı yatırımlar, büyümenin önceki beklentilerden daha güçlü olmasına katkı sağladı.
2
4 Ancak bu, bölgedeki her ekonominin aynı ölçüde kazanç elde ettiği anlamına gelmiyor.
Bir başka önemli ayrım da YZ ile ilgili ürünleri üretmek ile bu teknolojiyi yerel işletmelerde kullanmak arasında. Dünya Bankası’na göre Doğu Asya ve Pasifik’te YZ kullanımı artıyor, ancak gelişmiş ekonomilerdeki düzeyin altında kalıyor.
1
Ülkelere göre görünüm
- Vietnam: 2026 büyümesinin yüzde 7,4 olması bekleniyor. Tahmin 1,1 puan artırıldı; ülke, bölgenin YZ ile bağlantılı ürünlerde öne çıkan ihracatçıları arasında.
20
24
- Malezya: 2026 tahmini yüzde 4,4’ten yüzde 5,1’e yükseltildi. YZ bağlantılı ihracat ve yatırımlar bu artışa destek sağlarken, küresel teknoloji talebinin zayıflaması ülkeyi daha kırılgan hâle getirebilir.
29
- Tayland: 2026’da yüzde 2 büyüme öngörülüyor. YZ bağlantılı ihracat ve yatırımlar destek sunsa da yüksek enerji maliyetleri ile turizm ve ticaretteki aksamalar görünümü baskılıyor.
5
- Çin: Paylaşılan kaynaklar, Ekim 2026 güncellemesinde Çin için karşılaştırılabilir ve revize edilmiş bir büyüme tahmini ortaya koymuyor. Bu nedenle belirli bir oran vermek doğru olmaz.
- Pasifik ada ekonomileri: Yüksek enerji maliyetleri bu ekonomilerin görünümünü zayıflatıyor. Bir haberde 2026 büyüme tahmini, önceki beklentinin altında yüzde 2,2 olarak aktarılıyor.
2
20
Yükselişin arkasındaki riskler
YZ talebine yoğunlaşan bağımlılık. İhracat ve yatırım artışının daha büyük bölümü YZ ürünlerine dayanıyorsa, küresel teknoloji harcamalarındaki olası bir yavaşlama büyümeyi aşağı çekebilir. Dünya Bankası, YZ dalgasını kalıcı ve garantili bir büyüme kaynağı olarak değil, fırsatları kadar aşağı yönlü riskleri de bulunan bir gelişme olarak ele alıyor.
11
24
Enerji maliyetleri ve bütçe baskısı. Pahalı enerji, özellikle Pasifik ada ekonomileri üzerinde yük oluşturuyor. Hükümetler yakıt fiyatlarındaki artışın etkisini azaltmak için sübvansiyonlara başvurabilir; ancak bu destekler kamu maliyesi ve dış kaynak tamponları üzerinde baskı yaratabilir, ithal enerjinin temel maliyetini ortadan kaldırmaz.
2
25
İhracat ile yerel kullanım arasındaki fark. YZ teknolojilerini mümkün kılan ürünleri ihraç etmek, yerel şirketlerin de bu teknolojiyi kullanıp verimlilik kazanacağı anlamına gelmiyor. Bölgedeki benimseme artıyor olsa da gelişmiş ekonomilerin gerisinde. Dolayısıyla kazanımların ihracat sektörünün ötesine yayılması için alan bulunuyor.
1
Dünya Bankası ne öneriyor?
Temel hedef, dış talepteki artışı daha geniş tabanlı ve kalıcı bir büyümeye dönüştürmek. Dünya Bankası bunun için güvenilir enerji ve dijital altyapıya, becerilerin geliştirilmesine ve YZ araçlarına erişimin yaygınlaşmasına dikkat çekiyor. Tedarik zincirlerine katılımın yanı sıra, işletmelerin belirli işlere uyarlayabileceği daha erişilebilir “Small AI” (küçük ölçekli YZ) araçlarını da birçok ekonomi için uygulanabilir bir seçenek olarak öne çıkarıyor.
1
2
11
Bu yaklaşım, iki soruna birden yanıt vermeyi amaçlıyor: Yerel işletmelerin verimlilik artışından daha fazla pay almasına yardımcı olmak ve büyümeyi sınırlı sayıdaki YZ ürünü ihracatı ile yatırımlara aşırı bağımlı olmaktan çıkarmak.