MINURSO, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi görev süresini uzatacak bir kararda uzlaşamayınca 1 Kasım 2026’da tasfiye sürecine girdi. Misyonun görev süresi 31 Ekim’de sona ermişti. Bu gelişme Batı Sahra’nın siyasi statüsünü belirlemedi; yalnızca BM misyonunun yenilenmiş bir yetkiyle çalışmaya devam edememesi anlamına geliyor.
2
5
14
Güvenlik Konseyi neden uzlaşamadı?
ABD’nin sunduğu taslak, MINURSO’nun görevini bir yıl daha uzatmayı, askeri bileşenini küçültmeyi ve Fas’ın özerklik planını müzakerelerin tek temeli hâline getirmeyi öngörüyordu.
1
29 Taslak, Fransa ve Birleşik Krallık dâhil 15 üyeli Konsey’in 11 üyesinden destek aldı; ancak Rusya veto etti.
5
Konsey daha sonra Rusya’nın misyonun görev süresini uzatmaya yönelik karşı taslağını görüştü. Bu taslak da kabul edilmek için gereken desteği bulamadı. Böylece mevcut görev süresi 31 Ekim’de sona erdi ve MINURSO yeni bir yetki alamadı.
1
2
5 Rakip taslaklar, müzakerelerin hangi çerçevede ilerlemesi gerektiğine ilişkin ayrılığı gösteriyordu; taraflar arasında bir çözüm üzerinde anlaşma sağlandığını değil.
Rusya’nın BM Daimî Temsilcisi Vassily Nebenzia, Moskova’nın MINURSO’nun çalışmalarını desteklediğini söyledi ve vetoyu siyasi çözüm sürecini koruma çabası olarak nitelendirdi.
16 ABD’nin BM Büyükelçisi Mike Waltz ise seçmenlerin kim olacağına ilişkin uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle referandumun yapılamadığını savundu; Rusya’nın vetosunun çatışmayı sona erdirmeye yönelik olası bir adımı engellediğini ileri sürdü.
35
36
Tasfiye süreci ne anlama geliyor?
Görev süresinin sona ermesiyle misyon operasyonlarını durdurdu; 1 Kasım’da ise tasfiye dönemi başladı. BM Genel Sekreteri Sözcüsü Stéphane Dujarric, daha küçük bir ekibin, BM Operasyonel Destek Dairesine bağlı olarak, asker gönderen ülkelerin varlıklarının düzenli biçimde ülkelerine geri taşınmasını ve ekipmanların uygun şekilde elden çıkarılmasını denetleyeceğini açıkladı.
8
9
Tasfiye, operasyonel bir süreçtir; yeni bir siyasi anlaşma anlamına gelmez. Burada atıf yapılan haberler, tüm personelin ayrılması için kesin bir takvim ortaya koymuyor. Aynı şekilde, misyonla ilgili sorularda gündeme gelen 62 milyon dolarlık bütçe rakamını da bağımsız biçimde doğrulamıyor. Yalnızca tasfiye sürecinin başlamış olmasından bu ayrıntılar çıkarılamaz.
MINURSO sonrasında BM’nin rolü
MINURSO’nun sona ermesi, BM’nin diplomatik çabaları bıraktığı anlamına gelmiyor. Genel Sekreter António Guterres, BM’nin Batı Sahra halkının kendi geleceğini tayin etme hakkını gözeten, adil, kalıcı ve taraflarca kabul edilebilir bir siyasi çözümü desteklemeye bağlılığını sürdürdüğünü söyledi.
14
Bu ayrım önemli: Misyonun görev süresinin yenilenmemesi, ABD taslağının kabul edildiği, egemenlik iddialarından birinin tanındığı ya da anlaşmazlığın çözüldüğü anlamına gelmiyor. Tek başına, Güvenlik Konseyi’nin konuyu gündeminden çıkardığı şeklinde de yorumlanamaz.
2
14
Fas Kraliyet Divanı, görev süresinin yenilenmemesini memnuniyetle karşıladı ve MINURSO personeliyle ekipmanının bölgeden ayrılması çağrısı yaptı.
19 Polisario temsilcisi Sidi Omar ise ABD taslağının engellenmesi nedeniyle Rusya’ya teşekkür etti.
19
31 Bu açıklamalar tarafların tutumlarını yansıtıyor; Konsey’in neye karar verip vermediğini değiştirmiyor.
Misyon sona ererken güvenlik kaygıları
Guterres, bölgedeki güvenlik durumuna ilişkin kaygısını ve MINURSO’nun görev süresinin bitmesinin çatışmaların tırmanması riskini artırabileceğini dile getirdi.
13 Bu açıklama bir risk uyarısı; çatışmaların yeniden başlayacağına dair kesin bir öngörü değil. Atıf yapılan haberler, gerilimin tırmanma olasılığını sayısal olarak ortaya koymuyor.
Şu an kesinleşen sonuç, MINURSO’nun yenilenmiş bir yetki altında artık faaliyet göstermemesi. Daha geniş siyasi anlaşmazlık ise çözümsüz durumda. BM, tarafların bir çözüme ulaşmasına destek vermeye hazır olduğunu söylüyor.
2
14