Fransa, Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılar sürdüğü için Atlantique 2 deniz karakol uçağının Romanya’daki görevini birkaç hafta uzattı. Uçağın temel rolü bölgeyi gözetlemek, seyrüsefer açısından tehlikeleri belirlemek ve kritik enerji altyapısının korunmasına destek olmak. Bu, her saldırının önleneceği ya da bir tehdidin mutlaka etkisiz hâle getirileceği anlamına gelmiyor.
17
18
28 Ekim’de Bulgaristan açıklarında vurulan Contship Jet bu farkı ortaya koydu: Fransız uçağı yaklaşan deniz dronlarını saldırıdan en az 30 dakika önce tespit etti, ancak dronlar durdurulamadı. Gemi battı; 18 mürettebatın tamamı kurtarıldı. Mevcut haberler, kurtarma sonucunu tek başına uçağın uyarısına bağlamaya yetmiyor.
1
2
Görev neden uzatıldı?
Atlantique 2, 18 Ekim’de Romanya’ya konuşlandırılmış ve görevinin 6 Kasım’da sona ermesi planlanmıştı. Uçağın komutanı 5 Kasım’da yaptığı açıklamada, ticari deniz trafiğinin güvenliğine destek için konuşlanmanın birkaç hafta daha devam edeceğini söyledi.
6
17
Karar, Romanya ve Bulgaristan kıyıları yakınlarında ticari gemilere yönelik bir dizi saldırının ardından geldi. Fransız misyonu, Batı Karadeniz’de gözetleme yapmak ve seyir tehlikelerini belirlemenin yanı sıra kritik enerji altyapısının korunmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.
18 NATO da 20 Ekim’de bölgeye ek deniz karakol uçakları, radar sistemleri ve insansız hava araçları göndereceğini duyurmuştu.
30
Saldırılar ve Contship Jet olayı: kısa zaman çizelgesi
- 6 Ekim: Bulgaristan açıklarında iki ticari gemi vuruldu; gemilerden biri battı. Reuters’ın o günkü haberinde batan geminin mürettebatının kayıp olduğu bildirildi. Paylaşılan kaynakta son can kaybı sayısı yer almıyor.
35
- 18 Ekim: Fransız Atlantique 2, Batı Karadeniz’de gözetleme görevleri için Romanya’ya geldi.
6
18
- 20 Ekim: NATO, bölgedeki ölümcül deniz saldırılarının ardından ek devriye uçakları, radar sistemleri ve insansız hava araçları göndereceğini açıkladı.
30
- 23 Ekim: Romanya açıklarında bir kargo gemisi drone saldırısında battı. Romanya Cumhurbaşkanı Rusya’yı suçladı; Reuters en az bir denizcinin öldüğünü, üçünün kayıp olduğunu bildirdi.
19
- 28 Ekim: Hayfa’dan Köstence’ye giden, Yunan şirketine ait ve Liberya bayraklı Contship Jet, Bulgaristan açıklarında üç deniz dronunun saldırısına uğradı. Gemi battı, 18 mürettebat kurtarıldı.
1
2
- 5 Kasım: Uçağın komutanı, konuşlanmanın birkaç hafta uzatılacağını açıkladı.
17
Contship Jet saldırısında erken uyarı sağlanmış olsa da saldırı engellenmedi. Bu olay, gözetleme uçağının tehditleri fark edip bildirebileceğini; tespit etmenin ise tek başına bir saldırı aracını durdurmakla aynı şey olmadığını gösteriyor.
2
NATO’nun desteği saldırıları hemen durdurmadı
NATO’nun 20 Ekim’deki ek uçak, radar ve drone duyurusunu, 23 Ekim’deki gemi batışı ve 28 Ekim’de Contship Jet’e yönelik saldırı izledi.
19
30 Romanya da deniz mayınları ve dronlara karşı gözetleme kapasitesini ve ekipmanını geliştirme çalışmalarını hızlandıracağını açıkladı.
20 Dolayısıyla Fransa’nın görev uzatması, tehdidin ortadan kalktığının değil, gözetleme ihtiyacının sürdüğünün işareti.
Saldırıların sorumluluğu konusunda da iddiaları kanıttan ayırmak gerekiyor. Romanya Cumhurbaşkanı 23 Ekim’deki saldırı için Rusya’yı suçladı; NATO ise saldırıların Rusya’nın Ukrayna’daki savaşıyla bağlantılı göründüğünü söyledi. Ancak bu açıklamalar, mevcut haberlerdeki her saldırının sorumlusunu bağımsız biçimde kesinleştirmiyor.
19
30
Güvenlik meselesi ticaret ve gıda taşımacılığını da ilgilendiriyor
Karadeniz; tahılın yanı sıra petrol ve petrol ürünlerinin taşınması açısından önemli bir güzergâh. Bu nedenle ticari gemilere yönelik tehditler yalnızca bölgesel güvenlik değil, ticaret ve gıda güvenliği açısından da kaygı yaratıyor.
17 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 31 Ekim’de Rusya ve Ukrayna’nın enerji ve tahıl sevkiyatlarını korumaya yönelik sınırlı bir ateşkese uluslararası ilginin arttığını söyledi.
34
Fransa’nın kararı, süren saldırılar karşısında gözetleme kapasitesini bölgede tutma adımı. Contship Jet öncesindeki uyarı erken tespitin önemini gösterirken, geminin batması da bu kapasitenin sınırlarını hatırlatıyor: Tehdidi görmek, onu her zaman durdurabilmek demek değil.
2
17
18