Petrol fiyatları Hürmüz riski sürerken neden düştü?

Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı çevresindeki arz risklerine rağmen üst üste üçüncü haftayı düşüşle tamamladı. Piyasa, devam eden jeopolitik gerilimden çok, petrol akışlarının kısmen toparlanabileceği ve yüksek faizlerin küresel talebi baskılayacağı beklentisine ağırlık verdi.

Brent petrol cuma günü yüzde 0,43 düşüşle varil başına 89,31 dolardan kapandı ve haftalık kaybı yüzde 5’i aştı. ABD petrolünü temsil eden West Texas Intermediate (WTI) ise günü yüzde 0,16 gerileyerek 83,40 dolardan tamamladı; haftalık kaybı yüzde 4’ün üzerindeydi. 420

Ancak bu hareket, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açıldığı ya da Körfez petrol ticaretinin normale döndüğü anlamına gelmiyor. Vadeli fiyatlar, o anda taşınan petrol miktarından ziyade önümüzdeki günlerde arzın ne ölçüde toparlanabileceğine dair beklentileri yansıtıyor.

Fiyatları aşağı çeken başlıca etkenler

İran-Umman görüşmeleri arz primini azalttı

İran ile Umman’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini yönetmek veya bir denizcilik koridoru oluşturmak için çalıştığına ilişkin haberler, boğazın uzun süre tamamen kapalı kalacağı ihtimalini azalttı. Bu da petrol fiyatlarına eklenen acil arz riskinin, yani jeopolitik risk priminin bir bölümünün geri çekilmesini sağladı.

Buradaki kritik nokta, piyasaların normalleşmeyi değil, daha sınırlı bir aksama senaryosunu fiyatlamasıydı. Alternatif güzergâhların veya kısıtlı geçiş düzenlemelerinin petrol taşımacılığını sürdürebileceği beklentisi güçlendi; ancak Körfez ticaretinin eski düzenine döndüğü düşünülmedi. 220

Piyasanın beklentilere ne kadar duyarlı olduğu daha önce de görüldü. Daha fazla tankerin boğazdan çıkması arz endişelerini hafifletirken petrol geriledi; barış anlaşmasına ilişkin umutların zayıflaması ve geçişlerin yeniden azalması ise fiyatları yukarı itti. 356

Fed’in faiz mesajı petrol talebi endişesini artırdı

Yatırımcılar, ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh’ın enflasyon ve faiz politikasına ilişkin mesajlarını da değerlendirdi. Faizlerin uzun süre yüksek kalabileceği veya artırılabileceği beklentisi, ekonomik büyümeyi, sanayi faaliyetini ve ulaşım yakıtlarına yönelik talebi baskılayabilir.

Daha yüksek faizler aynı zamanda ABD dolarını destekleyebilir. Petrol dolar üzerinden fiyatlandığı için güçlü dolar, emtianın diğer para birimlerini kullanan alıcılar açısından daha pahalı hâle gelerek talebi sınırlayabilir.

Böylece piyasa iki zıt güç arasında kaldı: Orta Doğu’daki arz riski fiyatları yükseltirken, daha sıkı para politikası ve zayıflama ihtimali taşıyan talep görünümü fiyatları aşağı çekti. 42426

ABD stokları arzın kısa vadede yeterli olduğu görüşünü güçlendirdi

ABD’de ham petrol stoklarının yükselmesi, jeopolitik başlıkların işaret ettiğinden daha rahat bir kısa vadeli arz görünümüne işaret etti. Bu gelişme, yaptırımların ve çatışma kaynaklı risklerin fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü etkisini sınırlayarak haftalık düşüşe katkıda bulundu. 7

Düşüş neden krizin sona erdiği anlamına gelmiyor?

Hürmüz Boğazı petrol piyasasının en önemli “kuyruk riski” olmaya devam ediyor. Küresel enerji akışlarının yaklaşık yüzde 20’si daha önce bu güzergâhtan geçiyordu ve boğaz, 28 Şubat’tan bu yana dönemin büyük bölümünde fiilen kapalı kaldı. Şu anda ne kadar petrolün geçiş yaptığı ise belirsizliğini koruyor. 21

Körfez ihracatı en sert kesintinin ardından toparlansa da haber akışına göre geçişler savaş öncesi seviyelerin oldukça altında. Reuters, toparlanmayı sınırlı ve kırılgan olarak nitelendirirken, analistler çatışmanın deniz taşımacılığını aylar boyunca aksatabileceği uyarısında bulundu. 1718

Bu nedenle petrol fiyatları gerilerken sert biçimde çökmedi. Piyasalar, bazı sevkiyatların yeniden başlayabileceği beklentisiyle panik priminin bir kısmını sildi; ancak görüşmelerin başarısız olması, gemi trafiğinin yeniden düşmesi veya çatışmanın tırmanması ihtimaline karşı önemli bir risk primini korudu.

Diğer arz riskleri fiyatları nasıl etkiledi?

İran’a yönelik ABD yaptırımları

Yeni ABD yaptırımları, İran petrolünün küresel piyasadan otomatik olarak çekileceği şeklinde yorumlanmadı. Piyasadaki hâkim değerlendirme, yaptırımların kısa vadede doğrudan fiziksel bir ihracat kesintisinden ziyade Tahran’ı müzakereye yöneltebileceği yönündeydi. Bu nedenle yaptırımların petrol üzerindeki kısa vadeli yükseliş etkisi sınırlı kaldı. 220

Venezuela ve OPEC belirsizliği

Venezuela’nın OPEC’ten ayrılmayı değerlendiriyor olabileceğine ilişkin haberler, orta vadeli ayrı bir belirsizlik yarattı. Olası bir ayrılık, petrol üreticileri grubunun uyumu ve gelecekteki arz koordinasyonu hakkında soru işaretleri doğurabilir. Ancak bu yalnızca gündeme gelen bir ihtimaldi; kesinleşmiş bir ayrılık değildi. 19

Jeopolitik risk primi tamamen silinmedi

Tüm bu gelişmeler, piyasada normalleşmeden çok yeniden fiyatlamaya işaret ediyor. Hürmüz’den geçişlerin iyileşebileceği beklentisi ve daha zayıf talep görünümü, acil kıtlık için ödenen bedeli düşürdü. Buna karşın kısıtlı deniz trafiği, sonuçsuz kalan müzakereler ve boğazın stratejik önemi, fiyatların hızla tersine dönmesine açık kalmasına yol açtı. 171821

Petrol piyasası için sıradaki göstergeler

Üçüncü haftalık düşüş, yatırımcıların çatışmanın ilk dönemine kıyasla daha yönetilebilir bir kısa vadeli arz sonucu beklediğini gösteriyor. Yine de fiyat hareketi, Körfez petrol akışlarının normale döndüğüne dair bir teyit olarak okunmamalı.

Önümüzdeki seanslarda piyasaların özellikle şu göstergelere odaklanması beklenebilir:

• Hürmüz’den ticari gemi geçişlerinin aralıklı değil, düzenli hâle gelip gelmeyeceği;
• Körfez ihracatının savaş öncesi seviyelere ne ölçüde yaklaşacağı;
• İran-Umman görüşmelerinin veya daha geniş ABD-İran diplomasisinin kalıcı bir düzenleme sağlayıp sağlayamayacağı;
• ABD stok verilerinin kısa vadeli arzın rahat olduğunu göstermeye devam edip etmeyeceği; ve
• Fed’in faiz mesajlarının petrol talebinde yavaşlama endişelerini güçlendirip güçlendirmeyeceği.

Özetle petrol fiyatları, piyasaların Hürmüz kaynaklı arz kesintisini daha yönetilebilir görmesi ve faiz politikasının talep üzerindeki baskısının artması nedeniyle düştü. Ancak Hürmüz trafiğindeki toparlanma hâlâ sınırlı ve geri döndürülebilir olduğu için jeopolitik risk primi tamamen ortadan kalkmış değil.