Tô Lâm’ın Rusya ve Fransa Turu Vietnam’a Ne Kazandırdı?

Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri ve Devlet Başkanı Tô Lâm’ın 7-12 Eylül 2026’daki Rusya ve Fransa ziyaretleri, diplomatik mesajlarla somut ekonomik hedefleri birleştirdi. Moskova ayağında köklü stratejik ilişkinin yenilenmesi öne çıkarken, Paris’te teknoloji, enerji, havacılık-uzay, ulaştırma ve uzay iş birliği gündemin ağırlık merkezini oluşturdu. Turun ortak sonucu, Vietnam’ın kalkınması için daha geniş bir ortak, teknoloji ve pazar yelpazesi araması oldu. 4611

Rusya: kapsamlı stratejik ortaklık yeniden teyit edildi

Tô Lâm, Rusya’ya devlet ziyareti sırasında Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. İki ülke, Vietnam-Rusya Kapsamlı Stratejik Ortaklığını “yeni dönemde” daha da güçlendirmeye ilişkin ortak açıklama yayımladı. 56

Gündemde enerji, petrol ve doğal gaz, nükleer enerji iş birliği, ulaştırma ve demiryolu bağlantıları ile araştırma, bilim ve teknoloji vardı. Bu başlıklar; Vietnam’ın enerji güvenliği, sanayi kapasitesi ve altyapı ihtiyaçlarını, Rusya’nın uzun yıllara dayanan deneyimiyle buluşturuyor. 4

Ancak ziyaretin hemen görünen çıktısı, görüşülen her projenin hayata geçirileceğine dair açık bir taahhüt değil; siyasi yönlendirme ve iş birliği için yenilenmiş bir çerçeve oldu. Projelerin seyri, ticari koşullara, finansmana, teknolojiye erişime ve sınır aşan yatırımları etkileyen daha geniş kısıtlara bağlı olacak.

Fransa: iş birliğinde teknoloji ve sanayi odağı

Paris’te Tô Lâm ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Vietnam-Fransa Kapsamlı Stratejik Ortaklığının uygulanmasını yeniden teyit etti. İki lider, enerji ve havacılık-uzay iş birliğinin yanında bilim ve teknolojiyi ikili ilişkilerin yeni temel sütunu hâline getirme kararı aldı. 1112

Bu yönelim, ortaklığa daha somut bir ekonomik içerik kazandırıyor. Yetkililer; bilimsel araştırmaların genişletilmesi, uzay bilimi, teknoloji transferi ve Vietnam’ın teknolojik kapasitesinin geliştirilmesini görüştü. Vietnam tarafı kuantum teknolojisini aşamalı biçimde geliştirmek için de Fransa’dan destek istedi. 11

Ziyaret kapsamında havacılık, sivil güvenlik, sağlık, kritik mineraller, demiryolu altyapısı ve ulaştırma gibi alanlarda anlaşmalar ve iş birliği belgeleri imzalandı. 17 Airbus, Thales ve Alstom gibi şirketlerin sürece katılımı, üst düzey diplomasiyi potansiyel sanayi, uzay-havacılık ve altyapı projeleriyle ilişkilendirdi.

Uzay iş birliği stratejik başlığa dönüştü

Tô Lâm, Paris’teki Uluslararası Uzay Zirvesi’ne katıldı ve “Kalkınma ve Dayanıklılık için Uzay” adlı bir ağ önerdi. Zirvede, barışçıl davranışı, insan ihtiyaçlarını ve Dünya’nın korunmasını önceleyen çok taraflı uzay yönetişimi ilkelerini sundu. 10

Vietnam açısından uzay iş birliğinin pratik değeri; yeryüzü gözlemi, iklim ve su yönetimi, afetlere karşı dayanıklılık, tarım ve altyapı planlaması gibi uygulamalarda yatıyor. Uydu kapasitesi ve veriye erişim, aynı zamanda ülkenin bilimsel ve teknolojik yetkinlik geliştirme çabasının parçası olarak görülüyor.

Enerji, ulaştırma ve teknoloji neden öne çıktı?

Rusya ve Fransa ziyaretleri, Vietnam’ın enerji ve sanayi gelişimi için farklı ama birbirini tamamlayabilecek kanallar sundu. Rusya’da petrol-doğal gaz, genel enerji ve nükleer iş birliği tartışılırken; Fransa enerji, havacılık-uzay, demiryollarının modernizasyonu ve bilimsel iş birliği açısından ortak olarak konumlandı. 411

Bu, Vietnam’ın tek bir tedarikçi ya da proje seçtiği anlamına gelmiyor. Asıl sonuç, stratejik sektörlerde uzmanlık, ekipman, finansman veya teknoloji sunabilecek ortak havuzunun genişlemesi. Bu çeşitlendirme, turun en somut stratejik kazanımı olarak öne çıkıyor.

Hint-Pasifik ve ASEAN boyutu

Fransa, Vietnam’ı Hint-Pasifik stratejisinde önemli bir ortak olarak gördüğünü yineledi. 23 Vietnam ile Fransa ayrıca bölgesel forumlarda daha yakın istişare ve eşgüdüm kurma, ASEAN ile Avrupa Birliği arasındaki iş birliğini derinleştirme taahhüdünde bulundu. 26

Hanoi açısından bu, ASEAN’ın bölgesel diplomasideki rolünü korurken önemli bir Avrupa gücüyle çalışma kanalı sağlıyor. Paris açısından da Vietnam, Güneydoğu Asya’daki Hint-Pasifik angajmanının önemli ortaklarından biri. Bu nedenle ilişki, ikili ticari anlaşmaların ötesine geçerek bölgesel siyasi eşgüdümü de kapsıyor.

Ana mesaj: taraf seçmek değil, çeşitlendirmek

Rusya’nın ardından Fransa’ya gidilmesi başlı başına anlam taşıdı. Vietnam, birbirinden çok farklı jeopolitik çizgilerde bulunan Moskova ve Paris ile kendi kalkınma önceliklerine hizmet eden alanlarda iş birliği aradı.

Bu yaklaşım, Hanoi’nin sıkça “bambu diplomasisi” diye tanımlanan çizgisiyle uyumlu: stratejik özerkliği korumak, rekabet hâlindeki bloklarla ilişkileri sürdürmek ve tek bir ekonomik ya da stratejik ortağa bağımlılığı azaltmak. Reuters, gezi öncesinde Tô Lâm’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na hitap etmesinin ve planlanan ABD ziyaretinin ardından Kanada’ya gitmesinin beklendiğini bildirmişti; bunlar haberin yayımlandığı tarihte henüz ileriye dönük planlardı. 33

Bundan sonra ne izlenmeli?

Turun kalıcı etkisini uygulama belirleyecek. İş birliği belgelerinin finansmanı sağlanmış projelere dönüşüp dönüşmeyeceği; teknoloji transferi düzenlemelerinin kapsamı; ayrıca dış düzenlemelerin, yaptırımların ve ihracat kontrollerinin enerji, ulaştırma, havacılık-uzay ve ileri teknoloji planlarını nasıl etkileyeceği temel sorular arasında.

Şimdilik en açık sonuç iki kulvarlı bir strateji: Rusya ile ilişkideki derinliği korurken, Fransa ve Avrupa üzerinden teknolojiye, sanayi iş birliğine ve bölgesel diplomatik desteğe erişimi hızlandırmak. 41123