Kumamoto Depremi TSMC’yi ve Küresel Çip Tedarik Zincirini Sarstı mı?

Fabrikada yapısal hasar tespit edilmedi. TSMC’nin kontrolleri, fabrika binalarının ve güvenlik açısından kritik ekipmanların sağlam kaldığını gösterdi. JASM’in genişleme sahasındaki inşaat da depremden etkilenmedi; ancak artçı sarsıntı ihtimali nedeniyle bazı çalışmalar önlem amacıyla geçici olarak durduruldu . Tesiste Japonya’nın sismik şiddet ölçeğinde en yüksek 5 değerinin kaydedildiği bildirildi .

Üretim hızlı biçimde yeniden başladı. TSMC, aynı akşam operasyonları kademeli olarak devreye aldı . Şirket 4 Ağustos’ta JASM faaliyetlerinin tamamen normale döndüğünü açıkladı ve afet yardım çalışmaları için 250 milyon yen bağışlama taahhüdünde bulundu . Yeniden başlatma sırasında bazı wafer’ların zarar görmesi ve ekipmanların yeniden yeterlilik testlerinden geçirilmesi nedeniyle kayıplar bekleniyordu . Ancak analistler, etkinin TSMC’nin üçüncü çeyrek gelirleri üzerinde sınırlı kalacağını değerlendirdi .

Kyushu’daki çip üretimi ne kadar aksadı?

Deprem sonrası Kyushu genelinde çok sayıda şirket güvenlik incelemeleri ve ekipman kontrolleri için üretime ara verdi. Etkilenen şirketler arasında şunlar yer aldı:

• Sony Semiconductor Solutions — görüntü sensörleri
• Renesas Electronics
• Tokyo Electron (TEL) — yarı iletken üretim ekipmanları
• Mitsubishi Electric
• TOPPAN Holdings
• Fujifilm

İlk günlerde fabrikaların ne zaman yeniden çalışacağı belirsizdi. Ancak 3 Ağustos itibarıyla Tokyo Electron ve Sony dahil bazı işletmeler, güvenlik kontrolleri ve ekipman kalibrasyonlarının ardından üretimi kademeli olarak yeniden başlattı .

İlk değerlendirmeler, büyük bir yapısal hasar bulunmaması nedeniyle küresel çip tedarik zincirindeki etkinin sınırlı kalacağı yönündeydi . Bununla birlikte, bölgesel lojistik sorunları, ekipman sevkiyatlarındaki gecikmeler ve artçı sarsıntılar kısa vadeli aksamalara neden olabilecek riskler olarak öne çıktı.

Bazı haberlerde istikrarsızlığın aylarca sürebileceği öne sürüldü . Fakat çoğu tesisin birkaç gün içinde yeniden faaliyete geçmeye başlaması, bu en kötü senaryonun gerçekleşmediğini gösterdi.

Asıl baskı otomotiv sektöründe hissedildi

Deprem, otomotiv sektörünü yalnızca çip fabrikalarındaki duruşlar üzerinden değil, yolların, enerji altyapısının ve taşıma güzergâhlarının zarar görmesiyle de etkiledi.

Toyota, tedarikçileri ve lojistik operasyonları üzerindeki etkileri değerlendirmek amacıyla Japonya’nın güneyindeki üç fabrikasında üretimi önce 31 Temmuz’a kadar askıya aldı; bazı tesislerde duruş 5 Ağustos’a kadar uzatıldı . Honda ve Nissan da araç üretimine ara veren şirketler arasında yer aldı .

Doğrudan yapısal hasar almayan fabrikalar bile parça tedarikinin ve lojistik hizmetlerinin aksaması nedeniyle üretimi sürdüremedi . Toyota’nın üretiminin merkez üssünden yüzlerce kilometre uzaktaki tesislerde dahi etkilenmesi, modern otomotiv tedarik ağlarının ne kadar birbirine bağlı olduğunu ortaya koydu .

Analistlere göre olay, otomotiv sektöründeki tam zamanında üretim modelinin kırılganlığını bir kez daha gösterdi. Stokları düşük tutan bu model maliyetleri azaltırken, tek bir bölgesel lojistik kesintisinin çok uzaktaki fabrikalarda üretim duruşuna dönüşmesine de yol açabiliyor .

Deprem DRAM kıtlığını artırdı mı?

Mevcut verilere göre hayır. Kumamoto, DRAM olarak bilinen dinamik rastgele erişimli belleklerin başlıca üretim merkezlerinden biri değil. Deprem nedeniyle üretimini durduran tesisler arasında doğrudan bir DRAM üreticisinin bulunduğuna dair bir rapor da yer almadı.

Bu nedenle deprem, devam eden DRAM tedarik sıkışıklığını maddi açıdan anlamlı biçimde ağırlaştırmış görünmüyor. Etkilenen tesislerin ağırlıklı olarak otomotiv, görüntü sensörü, endüstriyel çip ve yarı iletken üretim ekipmanı alanlarında faaliyet göstermesi bu ayrımı önemli kılıyor.

Apple çip teslimatları risk altında mıydı?

Apple’ın çip tedariki de depremden doğrudan etkilenmedi. JASM’in Kumamoto’daki ilk fabrikası ağırlıklı olarak 28/22 nanometre ve 16/12 nanometre sınıfındaki otomotiv ve endüstriyel çipleri üretiyor. Apple’ın A serisi ve M serisi gibi gelişmiş işlemcileri ise TSMC’nin Tayvan’daki ileri teknoloji fabrikalarında üretiliyor .

Dolayısıyla Apple açısından ancak JASM’in yanı sıra bölgedeki daha geniş üretim ve lojistik ağında uzun süreli bir kesinti yaşanması halinde dolaylı bir baskı oluşabilirdi. JASM’in bir hafta içinde normale dönmesi ve Apple’ın kritik işlemci üretiminin başka bir ülkedeki ileri düğümlerde yapılması, bu riskin düşük kalmasını sağladı.

Sonuç: Büyük bir çip şokundan çok, dayanıklılık testi

Kumamoto depremi, Japonya’nın stratejik çip merkezini ciddi biçimde sınadı; ancak ilk korkulan küresel tedarik şoku gerçekleşmedi. TSMC’nin JASM tesisi bir hafta içinde normale döndü, diğer birçok fabrika da benzer bir takvimle üretime kademeli olarak başladı. Küresel çip tedarik zinciri kısa süreli bölgesel aksaklıkları büyük ölçüde absorbe etti.

En somut etki otomotiv üretiminde görüldü. Tedarikçi, parça ve ulaşım ağlarındaki kesintiler, doğrudan fabrika hasarı olmasa bile üretimi durdurdu. Bu tablo iki farklı gerçeği aynı anda ortaya koydu: Modern yarı iletken tesisleri deprem karşısında görece dayanıklı olabilir; ancak düşük stokla çalışan otomotiv tedarik zincirleri, bölgesel lojistik kesintilerine karşı hâlâ oldukça hassas.