Gazze ateşkesi çıkmaza girerken Arap Birliği'nden 'patlama anı' uyarısı

Arap Birliği, Trump yönetiminden özellikle İsrail'in Filistinlilere yönelik politikalarına müdahale etmesini istedi. Bu nedenle yaklaşan görüşme, yeni bir tırmanmayı önlemek ve ateşkes planını yeniden işler hâle getirmek açısından kritik bir eşik olarak görülüyor .

Daha önce, Haziran 2026'da dönemin Genel Sekreteri Ahmed Aboul Gheit de İsrail'in Suriye'deki tekrarlanan eylemlerinin daha geniş çaplı bir bölgesel çatışmayı tetikleyebileceği uyarısında bulunmuştu .

Ateşkesin ikinci aşamasında ne oldu?

ABD, Ocak 2026'da ateşkesin ikinci aşamasına geçildiğini açıklamıştı. Bu aşamanın temel başlıkları Gazze'nin silahsızlandırılması, teknokratlardan oluşan bir yönetim kurulması ve yeniden inşa süreciydi . Ancak dokuz ayın sonunda, planın sahadaki uygulamasında kayda değer bir ilerleme sağlanamadı.

Son gelişmeler şöyle:

• Kahire görüşmeleri sürüyor: Mısır, Katar ve Türkiye'nin istihbarat yetkilileri 27 Temmuz'da ikinci aşamanın uygulanmasını koordine etmek üzere Kahire'de bir araya geldi .
• Hamas heyeti Mısır'a gitti: Hamas heyeti, 28 Temmuz'da Mısırlı arabulucular ve diğer Filistinli gruplarla görüşmek üzere Kahire'ye ulaştı .
• Hamas ilerleme olduğunu söylüyor: Örgüt, görüşmelerde "olumlu ilerleme" sağlandığını ve ikinci aşamanın yol haritası konusunda ortak bir ulusal tutumun şekillenmeye başladığını açıkladı .
• Ancak uygulama hâlâ geride: J Street'in Nisan-Temmuz 2026 dönemini değerlendiren raporuna göre ikinci aşamanın fiilen uygulanmasında "çok az ilerleme" kaydedildi .

Anlaşmanın tartışmalı başlıkları arasında İsrail güçlerinin Gazze'den tamamen çekilmesi ve Hamas'ın silahsızlandırılması bulunuyor. Taraflar, bu koşulların uygulanmaması konusunda birbirlerini suçlamaya devam ediyor .

Ateşkes ihlalleri ve sahadaki tablo

Ateşkes ilan edilmiş olsa da saldırılar sona ermiş değil. Gazze hükümetinin medya ofisine göre, Ekim 2025-Nisan 2026 arasındaki ilk altı ayda en az 2.400 İsrail ihlali kayda geçti. Bunların 1.109'u hava saldırısı ve topçu atışı, 921'i ise sivilleri hedef aldığı belirtilen ateş açma olaylarından oluştu .

Sivil kayıplar da devam ediyor:

• 6 Temmuz'daki İsrail hava saldırılarında Gazze'de en az 6 Filistinli öldü, 20'den fazla kişi yaralandı .
• Ocak ayının sonlarında tek bir gündeki saldırılarda 23 Filistinli hayatını kaybetti .
• Ateşkesin dokuzuncu ayında İsrail'in Gazze'nin yaklaşık yüzde 70'ini kontrol ettiği bildirildi .

Birleşmiş Milletler değerlendirmesinde ateşkesin "başarısız olduğu" belirtildi. Değerlendirmeye göre esirlerin serbest bırakılması ve çatışmaların yoğunluğunun azalması gibi gelişmeler yaşansa da saldırılar sürdü ve anlaşmanın daha geniş çerçevesi korunamadı . İnsan Hakları İzleme Örgütü de ateşkes döneminde İsrail'in yardımların girişini kısıtladığını ve sivillerin öldürülmeye devam ettiğini bildirdi .

İsrail ise Hamas ve diğer Filistinli grupların roket ve hafif silahlarla ateş açmak gibi ihlaller gerçekleştirdiğini öne sürüyor . Böylece ateşkes mekanizması, ihlalleri durdurmak yerine tarafların karşılıklı suçlamalarının merkezinde kalıyor.

Bölgesel diplomasi üzerindeki baskı

Trump-Netanyahu görüşmesi, ABD ile İsrail arasındaki İran savaşından bu yana iki liderin ilk buluşması olacak. Beyaz Saray'ın gündeminde İran çatışması, ABD-İsrail-Lübnan arasındaki üçlü anlaşma ve Abraham Anlaşmaları'nın genişletilmesi bulunuyor . Görüşme için şu an kamuya açık bir fotoğraf çekimi planlanmış değil . Trump'a yakın bazı isimler ise toplantının ABD'yi İran'la savaşa daha fazla çekmesinden endişe ediyor .

İran başlığı, görüşmenin en hassas konularından biri. Reuters'ın aktardığı Axios röportajına göre Trump, Netanyahu'yu İran'la çatışmayı yeniden başlatmasının olası sonuçları konusunda özel olarak uyardı .

Kahire'de yürütülen arabuluculuk sürecinde Mısır, Katar ve Türkiye ikinci aşamanın uygulanması için koordinasyon sağlıyor. Aynı dönemde İsrailli ve Mısırlı askeri yetkililer de anlaşmanın ikinci aşamasına ilişkin paralel güvenlik görüşmeleri gerçekleştiriyor .

Buna karşın Gazze'deki insani koşullar ağırlaşmayı sürdürüyor. CNN, anlaşma hükümleri uygulanmadan aylar geçerken sahipsiz cenazelerin bulunduğunu ve hijyen koşullarının ciddi biçimde kötüleştiğini aktardı . Trump'ın başkanlığını yaptığı Barış Kurulu da Mayıs 2026'da ilk altı aylık raporunu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne sundu .

Diplomatik temaslar devam etse de mevcut tablo, ateşkesin kalıcı bir barış düzenine dönüşmesinden çok, çatışmanın daha düşük yoğunlukta sürdüğü kırılgan bir ara dönem yaşandığını gösteriyor.