Teknolojide işten çıkarmaların ortak noktası: Yapay zekâ, bulut ve robotaksi yatırımlarına kaynak aktarmak

Eylül 2026’nın ilk günlerindeki duyurular, teknoloji sektöründe tek bir ortak ekonomik çöküşten ziyade stratejik kaynak aktarımını gösteriyor. Şirketler yönetim katmanlarını azaltıyor, belirli ürün ekiplerini küçültüyor ve bütçelerini yapay zekâ, bulut altyapısı ve otonom sürüş gibi alanlara yönlendiriyor.

Ancak rakamları toplarken statü farkı kritik: Uber’ın kararı doğrulandı. PayPal’da farklı ülkelerdeki uygulamalar, önceden açıklanan çok yıllı planın parçasıydı. Apple’ın kesintileri Ağustos sonunda duyuruldu ve eylül başındaki haber döngüsünde de yer aldı. Oracle için bildirilen yeni tur ise şirket tarafından doğrulanmış değildi.

Uber: 2 Eylül’de yaklaşık 3.300 pozisyon

Uber, dünya genelinde yaklaşık 3.300 pozisyonu kaldıracağını açıkladı. Bu sayı şirket çalışanlarının yaklaşık yüzde 10’una denk geliyor ve COVID-19 döneminden bu yana yapılan en büyük kesinti olarak öne çıkıyor. CEO Dara Khosrowshahi, amaçlarının yönetim katmanlarını azaltmak ve hızla büyüme döneminde oluşan kurumsal karmaşıklığı gidermek olduğunu belirtti. Şirketin kaynakları araç çağırma, teslimat ve robotaksi faaliyetlerine yeniden yönlendirmesi bekleniyor. 12

Kararın arka planında, Waymo gibi otonom araçla yolcu taşıma şirketlerinin Uber’ın temel pazarındaki rekabet baskısını artırması bulunuyor. 13 Haberlerde, önemli ofislere dönüşün daha fazla teşvik edildiği de aktarıldı; ancak güçlü kaynaklar, işten çıkarmaların şehir veya ofis bazındaki net dağılımını ortaya koymadı. 1115

Bazı haberlerde Uber’ın robotaksi alanındaki taahhüdü yaklaşık 10 milyar dolar olarak niteleniyor. Bu tutar, şirketin açıkladığı bir yeniden yapılanma gideri ya da işten çıkarmalardan sağlanacağı doğrulanmış tasarruf rakamı olarak değerlendirilmemeli. 1416

PayPal: Tek bir küresel kesinti değil, ülke ülke ilerleyen plan

PayPal’da hafta boyunca çeşitli ülkelerde iş gücü azaltımları gündeme geldi. Bunlar, tek seferde ilan edilmiş yeni bir küresel işten çıkarma rakamı değil, çok yıllı verimlilik planının farklı ülkelerdeki uygulamalarıydı:

• Hindistan: PayPal, 31 Ağustos’taki azaltımdan yaklaşık 220 çalışanın etkilendiğini bildirdi. Kesintilerin Chennai, Bengaluru ve Haydarabad’daki ekipleri etkilediği aktarıldı. İlk haberlerde ortaya atılan yaklaşık 600 kişilik sayı, şirketin atfedilen 220 kişilik açıklamasıyla düzeltildi veya çelişti. 171926
• İrlanda: Haberlerde yaklaşık 160 pozisyonun kaldırıldığı belirtildi. 18
• İsrail: PayPal’ın yaklaşık 300 kişilik yerel kadrosundan 70 çalışanı işten çıkardığı bildirildi. 21
• San Jose: Kaliforniya’daki WARN bildirimi, şirket merkezinde planlanan 251 işten çıkarmayı kapsıyor. Etkilenen çalışanların 30 Ekim’de işlerini kaybetmesi öngörülüyor. WARN, ABD’de belirli ölçeklerdeki toplu işten çıkarmalar için yapılan resmî ön bildirimdir. 2028

Bu uygulamalar, PayPal’ın daha önce bildirilen çok yıllı sadeleştirme programının parçası. Şirketin iki ila üç yıl içinde iş gücünü yaklaşık yüzde 20 azaltmayı; 2025 sonu çalışan sayısı üzerinden hesaplandığında yaklaşık 4.760 pozisyonu kaldırmayı ve en az 1,5 milyar dolar brüt yıllıklandırılmış tasarruf sağlamayı hedeflediği bildirilmişti. 2330

Apple: Siri, Vision Pro ve yazılım ekiplerinde 200’ü aşkın kesinti

Apple, 21 Ağustos’ta yayımlanan ve eylül başına kadar haber gündeminde kalan bilgilere göre Siri, Vision Pro ve ilgili yazılım ekiplerinde 200’ün üzerinde pozisyonu kaldırdı. Kesintilerin yaklaşık 100’ünün Vision Pro organizasyonunda, diğer yaklaşık 100’ünün ise Siri ve yazılım ekiplerinde olduğu bildirildi. 515658

Yeniden yapılanma kapsamında Vision Pro’ya yönelik oyun ekibinin büyük ölçüde kapatıldığı, sürükleyici video içeriği üreten birimin de küçültüldüğü aktarıldı. Apple, kaynaklarını yapay zekâya ve yeni cihazlara kaydırırken bazı yeni pozisyonlar da oluşturacağını söyledi. Buna karşılık, kamuya açık haberlerde tam bir coğrafi dağılım veya yeniden yapılanma maliyeti yer almadı. 5158

Bu nedenle Apple’ın kararı, Uber’ın 2 Eylül duyurusu gibi eylül ayına ait geniş kapsamlı bir kesinti olarak değil; ürün ve teknoloji önceliklerini değiştiren hedefli bir portföy düzenlemesi olarak okunmalı.

Oracle: 7.000-10.000 ek kesinti iddiası henüz doğrulanmadı

1 Eylül tarihli haberlerde Oracle’ın dünya çapında 7.000 ila 10.000 ek pozisyonu kaldırmaya hazırlanabileceği ileri sürüldü. Hindistan da risk altındaki bölgeler arasında gösterildi; bir haberde Hindistan’da yaklaşık 3.000 pozisyonun etkilenebileceği tahmin edildi. Olası zamanlama eylülün başı ile ortası olarak verildi. 3641

Bu sayılar, şirketin teyit ettiği bir duyuru veya tamamlanmış işten çıkarma bilançosu değildi; ileriye dönük haberlerdi. Haberler, Oracle’ın sermaye yoğun yapay zekâ bulut altyapısı yatırımlarını finanse ederken bordro giderlerini azaltmaya ve finansman baskısını yönetmeye çalıştığına işaret etti. 4046

Oracle’ın resmen açıkladığı tablo ise zaten dikkat çekici: Şirketin 2026 mali yılında çalışan sayısı yaklaşık 21.000 kişi, yani yüzde 13, azaldı. Şirket bu dönemde kıdem tazminatı ve diğer yeniden yapılanma çıkış maliyetleri için 1,84 milyar dolar kaydetti. Oracle, yapay zekânın operasyonlarda devreye alınmasının iş gücü azaltımlarına katkı sunduğunu ve sunmaya devam edebileceğini belirtti. 3334

Buradaki 1,84 milyar doların, 2026 mali yılına ait açıklanmış yeniden yapılanma ve çıkış maliyeti olduğunu vurgulamak gerekiyor. Bu tutar, eylül için konuşulan ancak doğrulanmayan 7.000-10.000 kişilik olası yeni tura bağlanamaz.

Layoffs.fyi’nin 129.500 kişilik tahminiyle karşılaştırma

Soruda belirtilen Layoffs.fyi verisine göre 2026’da küresel olarak 296 şirkette yaklaşık 129.500 teknoloji çalışanı işini kaybetti. Bu toplamla karşılaştırıldığında:

• Uber’ın 3.300 kişilik kesintisi, yıl içi toplamın yaklaşık yüzde 2,5’i ediyor.
• Uber, Apple’ın 200’ü aşan kesintileri, PayPal’ın Hindistan’daki 220, İsrail’deki 70 ve San Jose’de planlanan 251 kişilik azaltımıyla oluşturulan ihtiyatlı örnek ara toplam yaklaşık 4.041 pozisyona ulaşıyor. Bu da 129.500’ün yaklaşık yüzde 3,1’i.

Bu 4.041 kişilik sayı, doğrulanmış birleşik bir etkinlik toplamı değildir. San Jose’deki kesintilerin yürürlük tarihi daha ilerideydi; PayPal’daki ülke duyuruları farklı günlere aitti ve bir takip sitesinin bunları nasıl saydığı değişebilir. Apple’ın duyurusu da eylülün ilk haftasından önce yapılmıştı. Ayrıca bu hesap İrlanda’daki bildirilen azaltımı içermiyor.

Oracle’ın konuşulan 7.000-10.000 kişilik olası kesintisi gerçekleşir ve daha önce takip edilen olaylara ek bir gelişme olursa, örnek aralık yaklaşık 11.000-14.000 pozisyona ya da 129.500’ün yüzde 8,5-10,8’ine çıkardı. Bu, doğrulanmış bir bilanço değil; koşullu bir senaryo hesabıdır.

Büyük resim: Tek bir tetikleyici değil, farklı biçimlerde yeniden tahsis

Şirketlerin kullandığı dil benzer olsa da koşulları aynı değil. Uber, robotaksilere hazırlanırken organizasyonunu yataylaştırıyor. 12 Apple, Vision Pro ve Siri faaliyetlerinin bazı bölümlerini daraltıp odağını yapay zekâya ve yeni cihazlara kaydırıyor. 5156 PayPal, yapay zekâ entegrasyonunu da öncelikleri arasına alan geniş ölçekli sadeleştirme programını uyguluyor. 2130 Oracle ise yapay zekâ ve bulut işini büyütürken yıllık iş gücünde önemli bir daralma bildirdi. 3334

Dolayısıyla doğrulanmış bir eylül işten çıkarma duyurusu, eski bir çok yıllı planın yerel uygulaması, mali yıl boyunca yaşanmış çalışan sayısı düşüşü, gelecekte yürürlüğe girecek bir WARN bildirimi ve olası kesintilere dair haberler aynı ölçüm türü değil. Bunlar, yapay zekâ ve otomasyon eksenli yeniden yapılanma eğilimine işaret edebilir; fakat tek bir doğrulanmış küresel haftalık işten çıkarma toplamı gibi toplanmamalı.