Amodei’nin Washington’a çağrısı: Çipleri kısıtla, model damıtımını durdur, güvenlik testini zorunlu kıl

Amodei, çip ihracatı yasağını Pekin’in askeri kullanım ve iç gözetim amacıyla öncü yapay zekâ modelleri geliştirmesini engellemenin “en verimli ve doğrudan yolu” olarak nitelendiriyor . Ona göre ABD, Çin’e güçlü yapay zekâ çipleri veya çip üretim ekipmanı satmamalı; mevcut yaptırımları aşmak için kullanılan “yaygın kaçakçılık ve yöntem değiştirme” girişimlerine de daha sert müdahale etmeli .

Bu yaklaşım yalnızca satışları durdurmayı değil, üçüncü ülkeler, aracı şirketler veya başka yöntemler üzerinden sürdürülen yaptırım delme faaliyetlerini de denetim altına almayı gerektiriyor.

2. Büyük ölçekli yapay zekâ “damıtımı” engellenmeli

Model damıtımı, güçlü bir yapay zekâ modelinin ürettiği bilgi ve davranışların daha küçük, daha ucuz bir modele aktarılması anlamına geliyor. Böylece geliştirici, aynı hesaplama gücüne ve donanıma sahip olmadan güçlü modelin bazı yeteneklerini yeniden oluşturabiliyor.

Amodei, Çinli geliştiricilerin Anthropic’in Claude’u gibi Amerikan modellerinden bu yöntemle yararlanarak donanım kısıtlarını aşmaya çalıştığını savunuyor . Ancak kendisi de bunun zor bir alan olduğunu kabul ediyor: Hesapların kötüye kullanıldığı, kapsamlı bir damıtım süreci başladıktan sonra tespit edilebilmesi mümkün. Bu nedenle Amodei, sorunun yalnızca şirketlerin kendi kullanım politikalarıyla değil, kamu politikalarıyla ele alınmasını istiyor .

Anthropic’in iddiasına göre Alibaba’ya bağlı Qwen laboratuvarı, Claude’a karşı şimdiye kadarki en büyük damıtım kampanyasını yürüttü. Şirket, operasyonda 25.000 sahte hesap ve 29 milyon etkileşim kullanıldığını öne sürdü .

3. Yeterince yetenekli tüm modeller zorunlu güvenlik testinden geçmeli

Amodei’nin üçüncü önerisi, modelin açık ağırlıklı veya kapalı olması ve hangi ülkede geliştirilmesi fark etmeksizin, yeterli kapasiteye ulaşan tüm yapay zekâ sistemlerinin kullanıma sunulmadan önce zorunlu güvenlik testine tabi tutulması.

Daha düşük kapasitedeki girişim ve akademik modellerinin ise bu yükümlülükten tamamen muaf tutulmasını öneriyor . Bu ayrım, Amodei’nin açık ağırlıklı modellere genel bir yasak getirilmesini savunduğu yönündeki eleştirilere de yanıt niteliğinde. Anthropic CEO’su, şirketinin “açık ağırlıklı modellerin yasaklanmasını hiçbir zaman savunmadığını” ve tehlikeli yeteneklere sahip olmayan açık ağırlıklı modellerin “kamu yararı” olduğunu açıkça belirtti .

Çin’in model damıtımı neden Amodei’yi endişelendiriyor?

Amodei, Çinli geliştiricilerin Amerikan modellerinden büyük ölçekte damıtım yaparak ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ yetenek farkını “yalnızca birkaç aya” indirebileceği uyarısında bulunuyor . Savunması üç temel noktaya dayanıyor:

• Ölçekleme yasaları bir tampon oluşturuyor: Amodei’ye göre ABD çiplerine erişim olmadan Çin’in ABD’den daha güçlü modeller eğitmesi, yapay zekâ sistemlerinin ölçeklenme dinamikleri nedeniyle zorlaşıyor. İhracat kontrolleri, öncü modelleri büyütmek için gereken en gelişmiş donanımı kısıtlayarak Çin’in ilerlemesini yavaşlatıyor .

• DeepSeek örneği ihracat kontrollerini geçersiz kılmıyor: Amodei, Ocak 2025 tarihli “On DeepSeek and Export Controls” başlıklı yazısında DeepSeek’in gerçek bir mühendislik başarısı gösterdiğini, ancak bunun ihracat kısıtlamalarının işe yaramadığını kanıtlamadığını savundu. Ona göre DeepSeek, “7-10 ay daha eski ABD modellerinin performansına, çok daha düşük maliyetle” yaklaşmıştı. Amodei, bu tablonun ihracat kontrollerini “daha da hayati” hâle getirdiğini; çünkü Çin’in hâlâ donanım kısıtları altında ilerlediğini öne sürdü .

• Davos’ta sert bir benzetme yaptı: Amodei, Ocak 2026’da İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu sırasında gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e gönderilmesini, “Kuzey Kore’ye nükleer silah satmaya” benzetti .

Açık modeller tartışmasının merkezindeki ayrım

Amodei’nin yaklaşımı, modelin nasıl dağıtıldığı ile onu çalıştıran donanımın niteliğini birbirinden ayırıyor. Şirket, tehlikeli yetenekleri bulunmayan açık ağırlıklı modellerin erişilebilir olmasına karşı çıkmıyor. Buna karşılık Amodei, güçlü çiplerin Çin’e ulaşmasının, bu modellerin büyük ölçekte eğitilmesi ve askeri ya da gözetim amaçlı kullanılabilmesi açısından daha kritik bir risk oluşturduğunu düşünüyor .

Bu nedenle önerdiği çerçeve, açık ağırlıklı yapay zekâ modellerine genel bir yasaktan çok, hesaplama gücünün ve yeterince gelişmiş sistemlerin denetlenmesine dayanıyor.