Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgalinden bu yana Romanya hava sahasına yönelik teyit edilen 28. ihlaldi. Ancak ilk kez böyle bir olay NATO topraklarında sivil yaralanmalarına yol açtı . Olayın ardından verilen tepki yalnızca diplomatik bir kınamayla sınırlı kalmadı: Romanya ek karşı-drone kapasitesi talep etti, müttefikler radar ve hava devriyesi planlarını güçlendirmeye başladı.

Galați’de ne oldu?

Romanya Savunma Bakanlığına göre drone, saat 01.46’da henüz Ukrayna hava sahasındayken, Galați’nin yaklaşık 19 kilometre uzağında radar tarafından tespit edildi. Dakikalar sonra Romanya hava sahasına giren araç, saatte yaklaşık 200 kilometre hızla yerleşim bölgesine ilerledi .

Fetești’deki 86. Hava Üssü’nden iki Romanya F-16’sı ve bir askeri helikopter havalandı. Pilotlara müdahale yetkisi verilmişti; ancak Savunma Bakanlığı, hedefin yerleşim alanı üzerinde olması ve çarpışmaya kadar geçen sürenin çok kısa kalması nedeniyle ateş açmanın sivilleri daha büyük bir tehlikeye atabileceği sonucuna vardı .

31 Mayıs’ta tamamlanan teknik inceleme, enkazın daha önceki olaylarda ele geçirilen Geran-2 insansız hava araçlarıyla yapısal ve işlevsel olarak aynı olduğunu ortaya koydu. Bükreş, bu bulguyu droneun Rusya kökenli olduğunun kesin göstergesi olarak açıkladı .

Romanya’dan sert diplomatik karşılık

Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, olayı savaşın başlamasından bu yana Romanya topraklarındaki en ciddi hadise olarak niteledi ve acil bir Yüksek Savunma Konseyi toplantısı düzenledi . Toplantının en dikkat çekici kararı, Köstence’deki Rusya Başkonsolosluğu’nun kapatılması ve Başkonsolos Andrei Kosilin’in persona non grata — yani istenmeyen kişi — ilan edilmesi oldu .

Dan, olayın tüm sorumluluğunu Rusya’ya yükledi ve saldırının etkisini küçümsemeye çalışan Romanyalı siyasetçileri eleştirdi . Cumhurbaşkanı ayrıca yeni bir hava sahası ihlalinin yaşanması halinde Rusya’nın Bükreş Büyükelçisi’nin de sınır dışı edilebileceği uyarısında bulundu .

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Köstence konsolosluğunun kapatılması kararına karşı “misilleme tedbirleri” alınacağını söyledi; ancak dronun Rusya’ya ait olduğunu kabul etmedi . Moskova’nın önceki olaylarda kullandığı çizgi değişmedi: Romanya’ya düşen parçaların kazara geldiği veya Ukrayna hava savunmasının faaliyetlerinden kaynaklandığı savunuluyor.

NATO ve ABD ne tepki verdi?

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, saldırının ardından Cumhurbaşkanı Dan ile görüştü ve ittifakın Romanya’yla “mutlak dayanışma” içinde olduğunu belirtti. Rutte, Rusya’nın “sorumsuz davranışının hepimiz için tehlike” oluşturduğunu, NATO’nun “müttefik topraklarının her karışını savunmaya hazır” olduğunu söyledi . İttifak sözcüsü Allison Hart da NATO’nun drone tehdidi dahil tüm tehditlere karşı savunmasını güçlendirmeyi sürdüreceğini açıkladı .

ABD de saldırıyı kınadı. Romanya Genelkurmay Başkanı, ABD Avrupa ve Afrika Kara Kuvvetleri komutanıyla görüşerek Romanya’ya ek hava savunma ve karşı-drone kabiliyetlerinin daha hızlı konuşlandırılmasını istedi .

Bükreş’in talebi üzerine Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2 Haziran’da acil oturum yaptı. Romanya Dışişleri Bakanı Oana Țoiu, ihlalin Rusya’nın Ukrayna savaşındaki “tırmandırma taktiklerinin” sonucu olduğunu ve kabul edilemez bir gerilimi temsil ettiğini söyledi .

Müttefikler Romanya’ya ne gönderiyor?

Romanya, NATO müttefiklerinden Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı’nın (SACEUR) talimatları doğrultusunda ülkesine “ek karşı-drone kabiliyetleri” konuşlandırmasını resmen istedi . İlk adımlar şöyle şekilleniyor:

• İspanya: Orta menzilli NASAMS hava savunma sistemleri, iki NH90 helikopteri ve personel gönderiyor. İspanyol birliklerinin görevleri arasında Romanya kuvvetlerini karşı-drone operasyonları konusunda eğitmek ve yeni sistemlerin işletilmesine destek vermek bulunuyor .
• İtalya: Daha önce planlanan askeri misyonunu hızlandırdı. Yaklaşık 100 İtalyan Hava Kuvvetleri personeli ile çok rollü taktik uçakların Mihail Kogălniceanu Hava Üssü’ne konuşlandırılması planlanıyor. Misyonun 15 Haziran’da başlaması ve en az bir ay sürmesi bekleniyor . İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, saldırıyı “tahammül edilemez” olarak nitelendirdi .
• Fransa: Paris’te 3 Haziran’da Romanya Dışişleri Bakanı Țoiu’yu ağırladı. Țoiu, çeşitli müttefiklerin NATO’nun doğu kanadındaki hava savunma kapasitesini artırmaya hazırlandığını söyledi . Fransa, BM Güvenlik Konseyi’nde de ihlali “en güçlü ifadelerle” kınadı .
• Birleşik Krallık: Romanya’da dört RAF Typhoon savaş uçağıyla dört aylık NATO hava polisliği rotasyonuna zaten katkı veriyor. Savunma Bakanı John Healey, mevcut devriyelerin ötesinde Romanya’yı güçlendirecek NATO öncülüğündeki adımlara sunulabilecek seçenekleri hazırlattığını açıkladı .

Sahadaki savunma planının üç ayağı

1. Daha yoğun hava devriyeleri ve gözetim

NATO, ihlalin hemen ardından hava sahasının izlenmesini güçlendirmek için E-3A AWACS erken uyarı ve kontrol uçağı görevlendirdi . Romanya da F-16 devriyelerini artırıyor ve radar verilerini NATO sistemleriyle daha yakın biçimde paylaşmayı planlıyor .

Buradaki temel sorun, alçak irtifada uçan küçük ve görece yavaş dronların tespit edildikten sonra çok kısa sürede hedefe ulaşabilmesi. Galați olayında radar tespitinden çarpmaya kadar yalnızca birkaç dakika vardı; drone, saatte yaklaşık 200 kilometre hızla nüfusun yoğun olduğu bir bölgenin üzerinden ilerledi .

2. Karşı-drone teknolojileri

İspanya’nın NASAMS sistemleri orta menzilli hava savunmasına katkı sağlayacak. Bunun yanında NATO planlamacıları kısa menzilli karşı-insansız hava aracı sistemleri, drone savar toplar, elektronik harp ve karıştırma cihazları ile hareketli hava savunma ekipleri gibi seçenekleri değerlendiriyor .

Romanya’nın talebi yalnızca tek bir sistemin gönderilmesini değil, mevcut radar ve hava savunma ağının müttefik unsurlarla tamamlanmasını hedefliyor. Bu unsurların operasyonel koordinasyonu SACEUR çerçevesinde yürütülecek .

3. Personel konuşlandırması ve eğitim

İttifakın yanıtı donanımdan ibaret değil. İspanya ve İtalya, Romanya birliklerinin karşı-drone tehditlerine karşı eğitimine katkı sunacak personel gönderiyor . İngiltere’nin mevcut Typhoon konuşlandırması da gerektiğinde genişletilebilecek sürekli bir muharip hava devriyesi kapasitesi sağlıyor .

Krizin daha geniş arka planı

Galați olayı, NATO’nun doğu kanadındaki savunma tartışmalarının zaten yoğunlaştığı bir dönemde yaşandı. Avrupa Birliği üyesi ülkelerde, Ukrayna’nın Rusya topraklarının iç kesimlerine düzenlediği uzun menzilli saldırıların karşılıklı tırmanma yaratabileceğine dair endişeler bulunuyor. Bu kaygı, Ukrayna’nın kendini savunmasını desteklemek ile NATO’nun savaşa doğrudan çekilmesi riskini sınırlamak arasındaki dengeyi zorlaştırıyor.

Almanya’daki ABD askerlerinin azaltılmasına ilişkin, Biden yönetimi döneminde gündeme gelen yaklaşık 10 bin personellik planlar da cephe hattındaki müttefikleri tedirgin ediyor. Romanya ve diğer doğu kanadı ülkeleri, bu tür bir azaltmanın Avrupa’daki konvansiyonel caydırıcılığı zayıflatabileceğinden endişe ediyor.

Romanya ayrıca NATO Antlaşması’nın 4. maddesini işletme ihtimalini gündeme getirdi. Madde 4, toprak bütünlüğünün, siyasi bağımsızlığın veya güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşünen herhangi bir müttefike istişare talep etme hakkı veriyor . Bu mekanizma otomatik olarak askeri müdahale anlamına gelmiyor; ancak konuyu NATO Kuzey Atlantik Konseyi’nin resmi gündemine taşıyarak müttefiklerin değerlendirme, takviye ve koordinasyon kararlarını hızlandırabiliyor .

Galați’ye düşen tek bir drone, Ukrayna savaşının NATO sınırlarına ne kadar yaklaştığını gösteren yeni bir stres testine dönüştü. Romanya’nın istediği şey yalnızca olay sonrasında gönderilecek birkaç uçak değil; erken tespit, hızlı müdahale ve kalıcı karşı-drone kapasitesini birleştiren daha bütünlüklü bir hava savunma düzeni. NATO’nun AWACS uçakları, F-16 ve Typhoon devriyeleri, NASAMS sistemleri ve müttefik personeliyle verdiği yanıt, ittifakın bu sınavı ciddiye aldığını gösteriyor.

Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgalinden bu yana Romanya hava sahasına yönelik teyit edilen 28. ihlaldi. Ancak ilk kez böyle bir olay NATO topraklarında sivil yaralanmalarına yol açtı . Olayın ardından verilen tepki yalnızca diplomatik bir kınamayla sınırlı kalmadı: Romanya ek karşı-drone kapasitesi talep etti, müttefikler radar ve hava devriyesi planlarını güçlendirmeye başladı.

Galați’de ne oldu?

Romanya Savunma Bakanlığına göre drone, saat 01.46’da henüz Ukrayna hava sahasındayken, Galați’nin yaklaşık 19 kilometre uzağında radar tarafından tespit edildi. Dakikalar sonra Romanya hava sahasına giren araç, saatte yaklaşık 200 kilometre hızla yerleşim bölgesine ilerledi .

Fetești’deki 86. Hava Üssü’nden iki Romanya F-16’sı ve bir askeri helikopter havalandı. Pilotlara müdahale yetkisi verilmişti; ancak Savunma Bakanlığı, hedefin yerleşim alanı üzerinde olması ve çarpışmaya kadar geçen sürenin çok kısa kalması nedeniyle ateş açmanın sivilleri daha büyük bir tehlikeye atabileceği sonucuna vardı .

31 Mayıs’ta tamamlanan teknik inceleme, enkazın daha önceki olaylarda ele geçirilen Geran-2 insansız hava araçlarıyla yapısal ve işlevsel olarak aynı olduğunu ortaya koydu. Bükreş, bu bulguyu droneun Rusya kökenli olduğunun kesin göstergesi olarak açıkladı .

Romanya’dan sert diplomatik karşılık

Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, olayı savaşın başlamasından bu yana Romanya topraklarındaki en ciddi hadise olarak niteledi ve acil bir Yüksek Savunma Konseyi toplantısı düzenledi . Toplantının en dikkat çekici kararı, Köstence’deki Rusya Başkonsolosluğu’nun kapatılması ve Başkonsolos Andrei Kosilin’in persona non grata — yani istenmeyen kişi — ilan edilmesi oldu .

Dan, olayın tüm sorumluluğunu Rusya’ya yükledi ve saldırının etkisini küçümsemeye çalışan Romanyalı siyasetçileri eleştirdi . Cumhurbaşkanı ayrıca yeni bir hava sahası ihlalinin yaşanması halinde Rusya’nın Bükreş Büyükelçisi’nin de sınır dışı edilebileceği uyarısında bulundu .

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Köstence konsolosluğunun kapatılması kararına karşı “misilleme tedbirleri” alınacağını söyledi; ancak dronun Rusya’ya ait olduğunu kabul etmedi . Moskova’nın önceki olaylarda kullandığı çizgi değişmedi: Romanya’ya düşen parçaların kazara geldiği veya Ukrayna hava savunmasının faaliyetlerinden kaynaklandığı savunuluyor.

NATO ve ABD ne tepki verdi?

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, saldırının ardından Cumhurbaşkanı Dan ile görüştü ve ittifakın Romanya’yla “mutlak dayanışma” içinde olduğunu belirtti. Rutte, Rusya’nın “sorumsuz davranışının hepimiz için tehlike” oluşturduğunu, NATO’nun “müttefik topraklarının her karışını savunmaya hazır” olduğunu söyledi . İttifak sözcüsü Allison Hart da NATO’nun drone tehdidi dahil tüm tehditlere karşı savunmasını güçlendirmeyi sürdüreceğini açıkladı .

ABD de saldırıyı kınadı. Romanya Genelkurmay Başkanı, ABD Avrupa ve Afrika Kara Kuvvetleri komutanıyla görüşerek Romanya’ya ek hava savunma ve karşı-drone kabiliyetlerinin daha hızlı konuşlandırılmasını istedi .

Bükreş’in talebi üzerine Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2 Haziran’da acil oturum yaptı. Romanya Dışişleri Bakanı Oana Țoiu, ihlalin Rusya’nın Ukrayna savaşındaki “tırmandırma taktiklerinin” sonucu olduğunu ve kabul edilemez bir gerilimi temsil ettiğini söyledi .

Müttefikler Romanya’ya ne gönderiyor?

Romanya, NATO müttefiklerinden Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı’nın (SACEUR) talimatları doğrultusunda ülkesine “ek karşı-drone kabiliyetleri” konuşlandırmasını resmen istedi . İlk adımlar şöyle şekilleniyor:

• İspanya: Orta menzilli NASAMS hava savunma sistemleri, iki NH90 helikopteri ve personel gönderiyor. İspanyol birliklerinin görevleri arasında Romanya kuvvetlerini karşı-drone operasyonları konusunda eğitmek ve yeni sistemlerin işletilmesine destek vermek bulunuyor .
• İtalya: Daha önce planlanan askeri misyonunu hızlandırdı. Yaklaşık 100 İtalyan Hava Kuvvetleri personeli ile çok rollü taktik uçakların Mihail Kogălniceanu Hava Üssü’ne konuşlandırılması planlanıyor. Misyonun 15 Haziran’da başlaması ve en az bir ay sürmesi bekleniyor . İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, saldırıyı “tahammül edilemez” olarak nitelendirdi .
• Fransa: Paris’te 3 Haziran’da Romanya Dışişleri Bakanı Țoiu’yu ağırladı. Țoiu, çeşitli müttefiklerin NATO’nun doğu kanadındaki hava savunma kapasitesini artırmaya hazırlandığını söyledi . Fransa, BM Güvenlik Konseyi’nde de ihlali “en güçlü ifadelerle” kınadı .
• Birleşik Krallık: Romanya’da dört RAF Typhoon savaş uçağıyla dört aylık NATO hava polisliği rotasyonuna zaten katkı veriyor. Savunma Bakanı John Healey, mevcut devriyelerin ötesinde Romanya’yı güçlendirecek NATO öncülüğündeki adımlara sunulabilecek seçenekleri hazırlattığını açıkladı .

Sahadaki savunma planının üç ayağı

1. Daha yoğun hava devriyeleri ve gözetim

NATO, ihlalin hemen ardından hava sahasının izlenmesini güçlendirmek için E-3A AWACS erken uyarı ve kontrol uçağı görevlendirdi . Romanya da F-16 devriyelerini artırıyor ve radar verilerini NATO sistemleriyle daha yakın biçimde paylaşmayı planlıyor .

Buradaki temel sorun, alçak irtifada uçan küçük ve görece yavaş dronların tespit edildikten sonra çok kısa sürede hedefe ulaşabilmesi. Galați olayında radar tespitinden çarpmaya kadar yalnızca birkaç dakika vardı; drone, saatte yaklaşık 200 kilometre hızla nüfusun yoğun olduğu bir bölgenin üzerinden ilerledi .

2. Karşı-drone teknolojileri

İspanya’nın NASAMS sistemleri orta menzilli hava savunmasına katkı sağlayacak. Bunun yanında NATO planlamacıları kısa menzilli karşı-insansız hava aracı sistemleri, drone savar toplar, elektronik harp ve karıştırma cihazları ile hareketli hava savunma ekipleri gibi seçenekleri değerlendiriyor .

Romanya’nın talebi yalnızca tek bir sistemin gönderilmesini değil, mevcut radar ve hava savunma ağının müttefik unsurlarla tamamlanmasını hedefliyor. Bu unsurların operasyonel koordinasyonu SACEUR çerçevesinde yürütülecek .

3. Personel konuşlandırması ve eğitim

İttifakın yanıtı donanımdan ibaret değil. İspanya ve İtalya, Romanya birliklerinin karşı-drone tehditlerine karşı eğitimine katkı sunacak personel gönderiyor . İngiltere’nin mevcut Typhoon konuşlandırması da gerektiğinde genişletilebilecek sürekli bir muharip hava devriyesi kapasitesi sağlıyor .

Krizin daha geniş arka planı

Galați olayı, NATO’nun doğu kanadındaki savunma tartışmalarının zaten yoğunlaştığı bir dönemde yaşandı. Avrupa Birliği üyesi ülkelerde, Ukrayna’nın Rusya topraklarının iç kesimlerine düzenlediği uzun menzilli saldırıların karşılıklı tırmanma yaratabileceğine dair endişeler bulunuyor. Bu kaygı, Ukrayna’nın kendini savunmasını desteklemek ile NATO’nun savaşa doğrudan çekilmesi riskini sınırlamak arasındaki dengeyi zorlaştırıyor.

Almanya’daki ABD askerlerinin azaltılmasına ilişkin, Biden yönetimi döneminde gündeme gelen yaklaşık 10 bin personellik planlar da cephe hattındaki müttefikleri tedirgin ediyor. Romanya ve diğer doğu kanadı ülkeleri, bu tür bir azaltmanın Avrupa’daki konvansiyonel caydırıcılığı zayıflatabileceğinden endişe ediyor.

Romanya ayrıca NATO Antlaşması’nın 4. maddesini işletme ihtimalini gündeme getirdi. Madde 4, toprak bütünlüğünün, siyasi bağımsızlığın veya güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşünen herhangi bir müttefike istişare talep etme hakkı veriyor . Bu mekanizma otomatik olarak askeri müdahale anlamına gelmiyor; ancak konuyu NATO Kuzey Atlantik Konseyi’nin resmi gündemine taşıyarak müttefiklerin değerlendirme, takviye ve koordinasyon kararlarını hızlandırabiliyor .

Galați’ye düşen tek bir drone, Ukrayna savaşının NATO sınırlarına ne kadar yaklaştığını gösteren yeni bir stres testine dönüştü. Romanya’nın istediği şey yalnızca olay sonrasında gönderilecek birkaç uçak değil; erken tespit, hızlı müdahale ve kalıcı karşı-drone kapasitesini birleştiren daha bütünlüklü bir hava savunma düzeni. NATO’nun AWACS uçakları, F-16 ve Typhoon devriyeleri, NASAMS sistemleri ve müttefik personeliyle verdiği yanıt, ittifakın bu sınavı ciddiye aldığını gösteriyor.