Fas ve İspanya'dan 15 Ağustos'taki Kitlesel Göç Girişimine Karşı Tarihi Güvenlik Önlemleri

Temmuz sonunda yaklaşık 72.000 kişinin Fas'tan İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk kenti Ceuta'ya tek bir ölümcül hafta sonunda geçmesinden (bu, Avrupa topraklarında yıllardır görülen en büyük tek sınır olayıydı) sadece üç hafta sonra, her iki ülke de bir devam filmine hazırlanıyor. Sosyal medya kanalları 15 Ağustos'ta başka bir kitlesel geçiş için çağrı yapıyor ve her iki taraftaki yetkililer, Avrupa'nın Afrika ile olan tek kara sınırının neredeyse tamamen kapatılmasıyla yanıt verdi .

Denklemi değiştiren Temmuz dalgası

30-31 Temmuz'da, çoğu genç erkek olan tahmini 72.000 göçmen, Fas sınır kontrol noktalarının beklenmedik bir şekilde kaldırılmasının ardından Tarajal ve Benzú dalgakıranlarının etrafından yüzerek veya yaya olarak Ceuta'ya geçti. Ölü sayısı tartışmalı olmaya devam ediyor: Reuters, 2 Ağustos itibarıyla İspanyol tarafında 72 cesedin kurtarıldığını bildirirken, Ceuta bölge lideri Juan Jesús Vivas daha sonra her iki taraftaki ölümler de dahil olmak üzere en az 100 kişinin öldüğünü söyledi . İspanyol yetkililer birçoğunun boğulduğunu ve diğerlerinin bir dalgakırana tırmanmaya çalışırken izdihamda ezildiğini söyledi . 4 Ağustos'a kadar İspanya İçişleri Bakanlığı, giren 72.000 kişiden yaklaşık 70.000'inin Fas'a geri gönderildiğini, ancak 3.000-5.000'inin Ceuta'da kaldığını ve kabul merkezlerini bunaltığını söyledi .

Fas önlemleri: bariyerler, tutuklamalar ve kovuşturmalar

Fas İçişleri Bakanlığı 12 Ağustos'ta, özellikle 15 Ağustos sosyal medya kampanyasına yanıt olarak Ceuta ve Melilla sınırları boyunca güvenliği artırdığını duyurdu. Önlemler şunları içeriyor :

• Binlerce güvenlik görevlisi — polis ve jandarma — sınırlara yakın kasabaların girişlerindeki kontrol noktalarını güçlendirmek için konuşlandırıldı, buna Ceuta'ya bitişik Fnideq de dahil .
• Yeni sınırlama bariyerleri kuruldu ve sınır boyunca devriyeler artırıldı .
• Şüpheli organizatörlerin tutuklanması: Fas makamları, anonim sosyal medya gönderileri aracılığıyla 15 Ağustos geçişini teşvik ettiğinden şüphelenilen bir grup kişiyi gözaltına aldı .
• Kamu kovuşturma uyarısı: Bakanlık, herhangi bir yasa dışı geçiş girişiminin hem organizatörlerini hem de katılımcılarını kovuşturacağını söyleyerek insanları "bu tür şüpheli ve yanıltıcı çağrılara kanmamaya" çağırdı .

Fas içişleri bakanlığı sözcüsü Rachid El Khalfi 13 Ağustos'ta "yasa dışı geçişe yönelik tüm girişimlere karşı koymak ve katılmak isteyen herkesi durdurmak için gerekli tüm önlemlerin alındığını" söyledi .

İspanyol önlemleri: kapalı sınır, hazır kıta askerleri ve soruşturmalar

İspanya'nın yanıtı da aynı derecede güçlü oldu. Sivil Muhafızlar 13 Ağustos'ta Ceuta sınırının kapalı kalacağını doğruladı ve Savunma Bakanı Margarita Robles daha fazla kitlesel giriş girişimine karşı uyarıda bulundu . Temel önlemler şunları içeriyor :

• Sivil Muhafız soruşturması planlanan 15 Ağustos geçişiyle ilgili olarak, çevrimiçi kampanyanın Facebook, WhatsApp ve Instagram'da "gerçek ve belgelenmiş" olduğu sonucuna varan dahili bir değerlendirmeye dayanıyor; çağrılarla bağlantılı gruplar toplu olarak 400.000-422.560 üyeye sahip. Yetkililer bu rakamların "ihtiyatla yorumlanması" gerektiği uyarısında bulundu .
• Askeri izinlerin iptali 14 Ağustos'tan itibaren Ceuta'da konuşlu personel için geçerli olacak ve İspanyol birlikleri ilk akının ardından Temmuz sonunda zaten yerleşkeye konuşlandırılmıştı .
• Kamu uyarıları: Dışişleri Bakanı José Manuel Albares 11 Ağustos'ta göçmenlere şu uyarıda bulundu: "Başarısızlığa mahkum bir macerada hayatlarınızı riske atmayın" ve insanları İspanyol topraklarına düzensiz giriş yaparak elde edebilecekleri şeyler hakkında "yanlış bilgilere" inanmamaya çağırdı .

Siyasi yansımalar: egemenlik, Schengen ve baskı unsuru

Temmuz dalgası ve 15 Ağustos tehdidi, uzun süredir kaynayan birkaç siyasi gerilimi yoğunlaştırdı :

• Egemenlik anlaşmazlığı: İspanya, Ceuta ve Melilla'nın egemenliğini Fas ile tartışmayı kesin bir dille reddetti. Bu konu ikili ilişkilerde temel bir sorun teşkil ediyor ve kriz Rabat'a yeni bir koz verdi. Temmuz dalgası sırasında sınır blokajlarının kaldırılması, Fas'ın kontrolleri kasıtlı olarak gevşettiği şüphesini uyandırdı; bu, Rabat'ın Madrid'le geçmiş anlaşmazlıklarda, özellikle 2021'de Batı Sahra konusunda kullandığı bir taktiktir .
• AB'deki çatlaklar: İtalya, Temmuz dalgasına yanıt olarak AB'nin sınırsız Schengen düzenlemelerini İspanya'ya karşı askıya alarak diğer üye devletleri endişelendiren nadir bir adım attı. Avrupa Komisyonu İspanya'nın "hızlı müdahalesini" övdü, ancak blok yük paylaşımı konusunda bölünmüş durumda .
• İspanya'nın iç baskısı: Başbakan Pedro Sánchez, Temmuz dalgasını "İspanya'nın toprak bütünlüğünün ihlali" olarak nitelendirdi ve insan kaçakçılığı çetelerini suçladı. Kriz, özellikle İspanya Yüksek Mahkemesi'nin denizde Ceuta veya Melilla'ya ulaşmaya çalışırken durdurulan göçmenlerin derhal geri gönderilemeyeceğine karar vermesinin ardından göç politikasıyla ilgili siyasi tartışmaları yoğunlaştırdı; bu karar, Temmuz dalgasını tetikleyen bir faktör olarak görülüyor .

İnsani bedel ve insan hakları endişeleri

Temmuz dalgasındaki ölü sayısı, bunu on yıllardır İspanya-Fas sınırındaki en ölümcül tek olay haline getiriyor. Kesin rakamlar tartışmalı olmaya devam ediyor: Reuters, 2 Ağustos itibarıyla İspanyol tarafında 72 ölü bildirdi; Ceuta lideri daha sonra her iki taraftaki ölümler de dahil olmak üzere en az 100 kişinin öldüğünü söyledi . Adli kimlik belirleme çalışmaları Ağustos ayına kadar devam etti ve bir İspanyol yasal organı 7 Ağustos itibarıyla İspanyol tarafında 80 ölüm bildirdi .

İnsani yardım cephesinde :

• Aşırı kalabalık: Akının ardından günlerce Ceuta'da 3.000 ila 5.000 arasında göçmen kaldı, şehrin etrafındaki tepelerde ve aşırı kalabalık kabul merkezlerinde uyudular. İspanya, koşulları hafifletmek için reşit olmayan göçmenleri anakaraya nakledeceğini söyledi .
• İnsan hakları grupları daha fazla ölüm uyarısı yapıyor: Kuruluşlar, militarize edilmiş müdahaleyi eleştiriyor, kapalı sınırlar ve güçlendirilmiş çitlerin göçmenleri caydırmak yerine daha tehlikeli rotalara (kayalık kıyılarda yüzmek veya ağır şekilde güçlendirilmiş bariyerlere tırmanmak) ittiğini savunuyor.
• AB dışsallaştırma tartışması: Kriz, Avrupa Birliği'nin göç kontrolünü, insan hakları gruplarının göçmen muamelesi konusunda kötü bir sicile sahip olduğunu söylediği Fas'a devrettiği yönündeki eleştirileri yeniden alevlendirdi. Eleştirmenler, AB'nin Fas'a sınır muhafızı olarak güvenmesinin, güvenliği ön planda tutan bir politikayı maskelediğini savunuyor.

15 Ağustos'ta ne olacak?

Her iki hükümet de 15 Ağustos sosyal medya çağrısını son derece ciddiye alıyor. 400.000'den fazla üyeye sahip sosyal medya gruplarıyla çevrimiçi kampanyanın ölçeği, fiilen geçmeye çalışan insan sayısı çok daha düşük olsa bile, başka bir kaotik ve ölümcül olay potansiyelinin yüksek olduğunu gösteriyor . Bu noktada sınır, yıllardır olduğundan daha fazla güçlendirilmiş durumda: binlerce güvenlik görevlisi, yeni bariyerler, hazır kıta askerleri ve Rabat'tan net bir kovuşturma uyarısı.

Yine de, temel itici güçler — yoksulluk, fırsat eksikliği, Avrupa'nın çekiciliği ve göçün siyasi bir araç olarak stratejik kullanımı — değişmeden kalıyor. 15 Ağustos tarihi, muhtemelen sadece sınır güvenliği için değil, aynı zamanda her şeyi riske atmaya hazır insanları herhangi bir gücün caydırıp caydıramayacağının bir testi olacak.