NASA ve ESA, Ağustos 2026'daki Tam Güneş Tutulması İçin Jet, Balon ve Uyduları Seferber Ediyor

NASA'nın WB-57 Jeti: Stratosferden Gölgeyi Kovalıyor

NASA destekli bir bilim ekibi, Ay'ın gölgesini bir WB-57 yüksek irtifa araştırma uçağıyla kovalayacak . Jet, stratosferde yaklaşık 15 kilometre (50.000 feet) yükseklikte, bulutların ve atmosferik bozulmaların büyük kısmının üzerinde uçarak tutulmanın en net görüntülerini yakalayacak .

Uçağın burnuna yerleştirilen SCIFLI Çok Bantlı Hava Görüntüleyici (SAMI) sistemi, görünür ve kızılötesi dalga boylarında saniyede en az 20 kare hızında yüksek çözünürlüklü görüntüler alan dört kameradan oluşuyor . Jet, tam tutulma hattı boyunca saatte 740 km hızla uçarak korona gözlem süresini neredeyse üç dakikaya çıkaracak; bu, yerden yapılan gözlemlere göre yaklaşık 30 saniye daha fazla . Yükseklik ayrıca kameraların, alt atmosfer tarafından emilmeden önce yere ulaşamayan bazı kızılötesi dalga boylarını da gözlemlemesine olanak tanıyor .

NASA bu kampanya için üç WB-57 uçağı görevlendiriyor . Uçaklara havada İrlanda Hava Kuvvetleri ve en iyi gözlem pozisyonları için yarışan birkaç küçük özel uçak da eşlik edecek .

Balon Kampanyası: Atmosferi Tarayan 80'den Fazla Sensör

NASA destekli Ulusal Balon Projesi (NEBP), beş üniversite öğrenci ekibini tutulma öncesinde, sırasında ve sonrasında bilim balonları fırlatmak üzere İzlanda ve İspanya'ya gönderecek . Montana Eyalet Üniversitesi'nden Dr. Angela Des Jardins liderliğindeki ekipler toplamda yaklaşık 80-86 balon fırlatmayı planlıyor .

• İzlanda'da, iki Atmosfer Bilimi ekibi 30 saatlik bir kampanya boyunca yaklaşık 80 küçük radyosonda balonu fırlatacak. Kampanya, tutulmadan 18 saat önce başlayıp sekiz saat sonrasına kadar devam edecek . Bu balonlar, hava olaylarının meydana geldiği atmosferin en alt katmanı olan atmosferik sınır tabakasında sıcaklık, basınç, nem ve rüzgarı ölçen sensörler taşıyor .
• İspanya'da, üç Mühendislik ekibi her biri 6 kg'a kadar yük taşıyabilen altı büyük lateks balon fırlatacak . Bu balonlar, tutulma gölgesinin uzay benzeri bir perspektiften 360 derece görüntülerini yakalayacak ve ozon seviyelerini ölçecek .

ESA Solar Orbiter ve Proba-3: Koordineli Uzay Gözlemleri

ESA'nın Solar Orbiter uzay aracı, 9 Ağustos 2026'da başlayacak özel bir Uzaktan Algılama Penceresi'ne (RSW) girecek ve tutulma yer kampanyalarıyla eşgüdümlü gözlemler yapacak . Uzay aracının uzaktan algılama cihazları (EUI, PHI, Metis ve SPICE), özellikle 12 Ağustos'a odaklanarak Güneş'in atmosferini görüntüleyecek .

Solar Orbiter'ın tutulmadan önceki haftalarda Güneş'in uzak tarafında bulunması, Dünya'dan görünmeyen yüzdeki manyetik alanları haritalamasına olanak tanıyor. Bu sayede Dünya yörüngesindeki sondalarla birlikte Güneş'in manyetik aktivitesinin tam bir resmi oluşturulacak . Uzay aracından gelen veriler, koronanın yapısını ve güneş rüzgarının kaynağını incelemek için yer tabanlı ve havadaki tutulma ölçümleriyle çapraz referanslanacak .

ESA'nın Proba-3 misyonu, ASPIICS koronagrafını taşıyor ve 28 Temmuz 2026'dan beri sürekli bir koronagrafi yörüngesinde bulunuyor. 12 Ağustos'taki yer tutulması öncesinde ve sonrasında gözlem yapacak . ESA, Solar Orbiter ve Proba-3 ile koordinasyonu sağlamak için sun.esa.int/eclipse adresinde tutulmanın günlük simülasyonlarını yayınlıyor .

Yer İstasyonları: Ebre Gözlemevi ve Diğerleri

Tam tutulma hattı içinde yer alan İspanya'nın Roquetes kentindeki tarihi Ebre Gözlemevi (Observatori de l'Ebre), yer tabanlı güneş ve atmosfer ölçümleri yapacak. Gözlemevinin cihazları, tam tutulma sırasında korona emisyon çizgilerini, manyetik alan değişikliklerini ve iyonosferik bozulmaları kaydederek havadaki ve uzaydaki platformları tamamlayacak.

İspanya Ulusal Coğrafya Enstitüsü (IGN) tarafından koordine edilenler de dahil olmak üzere İspanya genelindeki diğer yer istasyonları, tutulma temaslarını zamanlayacak ve iyonosfer koşullarını izleyecek .

Dört Temel Bilim Sorusu

1. Güneş'in koronasını milyonlarca dereceye ne ısıtıyor? Güneş'in dış atmosferi, yüzeyinden yüzlerce kat daha sıcaktır ve bu durum basit fizik kurallarına meydan okur. WB-57'nin SAMI görüntüleyicisi, koronanın ince yapısını ve sıcaklık gradyanlarını yüksek çözünürlüklü, çok spektrumlu olarak yakalayacak . Bu görüntüler, Solar Orbiter'ın eş zamanlı uzaktan algılama verileriyle karşılaştırılarak koronal ısınma mekanizmalarının modellerinin test edilmesine yardımcı olacak .

2. Güneş rüzgarı Güneş'ten nasıl yayılıyor? Yer tabanlı koronagraflar, WB-57, Solar Orbiter ve Proba-3'ün ASPIICS koronagrafı arasındaki koordineli gözlemler, plazma akışlarını alt koronadan dışarıya, güneş rüzgarına kadar takip edecek . Tutulma, güneş rüzgarının hızlandığı koronanın en soluk bölgelerini ortaya çıkaran nadir bir doğal örtülme sağlıyor.

3. Ani bir güneş gölgesinin atmosferik etkileri nelerdir? Balon kampanyası, güneş ışığı aniden kesildiğinde yüzey sıcaklıklarının nasıl düştüğünü, rüzgarların nasıl yön değiştirdiğini ve gezegensel sınır tabakası türbülansının nasıl değiştiğini ölçecek . Bu veriler, güneş radyasyonunun hava durumunu ve sınır tabakası dinamiklerini nasıl yönlendirdiğine dair modelleri iyileştirecek.

4. İyonosfer hızlı güneş akısı değişikliklerine nasıl tepki veriyor? Ebre Gözlemevi ve diğer yer istasyonları, tam tutulma sırasında iyonosferik elektron yoğunluğunu ve manyetik alan değişimlerini izleyerek güneş radyasyonu ile Dünya'nın üst atmosferi arasındaki bağlantıyı araştıracak.

Nasıl İzlenir ve Takip Edilir

NASA, tutulmayı 12 Ağustos'ta TSİ 20:15'te (13:15 EDT) NASA.gov/live adresinden canlı olarak yayınlayacak . ESA, günlük simülasyon güncellemelerini sun.esa.int/eclipse adresinde ve koordinasyon kaynaklarını esa.int/solareclipse adresinde sunuyor .

Avrupa, kuzey Kuzey Amerika ve batı Afrika'daki gözlemciler için parçalı bir güneş tutulması görülecek; birçok yerde Güneş'in %90'dan fazlası kapanacak .