Birleşik Krallık ise 18 Haziran 2026 Perşembe günü harekete geçti. Dışişleri, Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi (FCDO), BAE ve Katar'ın da aralarında bulunduğu birkaç Körfez ülkesi için "Zorunlu Olmadıkça Seyahat Etmeyin" uyarısını kaldırdı . Güncelleme, Türkiye ve Kıbrıs dahil toplam 14 ülkeyi kapsadı . Her iki hükümet de bu değişiklikleri açıkça ABD-İran mutabakatına bağladı . Bunun pratik etkisi, bu ülkelere seyahat eden İngiliz ve Avustralyalı gezginler için seyahat sigortasının yeniden geçerli hale gelmesi ve bu hamlelerin Ortadoğu bağlantıları üzerinden Avrupa seyahatlerini daha ucuz hale getirmesi bekleniyor .

İslamabad Mutabakatı: İçeriği nedir?

İslamabad Mutabakatı (resmi tam adı: Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti Arasındaki İslamabad Mutabakat Zaptı), 2026 İran savaşını sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik bir "çerçeve anlaşmadır" . Anlaşmaya öncelikle Pakistan arabuluculuk yaparken, Katar, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır da müzakereleri kolaylaştırdı .

Önemli maddeler şunları içeriyor:

• Ateşkes ve düşmanlıkların sona erdirilmesi .
• Hürmüz Boğazı'nın uluslararası nakliyeye ve petrol geçişine, 60 gün boyunca ücretsiz olarak yeniden açılması .
• ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının sona erdirilmesi .
• Güçlerin geri çekilmesi ve gelecekteki müzakereler için bir çerçeve .
• Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in 18 Haziran'da duyurduğu üzere, anlaşmanın hükümet düzeyinde elektronik imzalarla onaylanması .

Bu mutabakat, Pakistan-Afganistan arasındaki herhangi bir güvenlik anlaşmasıyla karıştırılmamalıdır; bu, doğrudan ABD-İran arasındaki bir belgedir .

Avrupalı havayolları neden hala Körfez uçuşlarına dönemiyor?

Diplomatik ilerlemeye rağmen, Avrupalı havayolları normal Körfez uçuş rotalarına dönemiyor çünkü havacılık güvenlik düzenlemeleri siyasi anlaşmalardan ayrı bir hat üzerinde işliyor .

EASA yasakları hala yürürlükte. Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), operatörlerin İran, Irak ve Lübnan hava sahasında herhangi bir uçuş seviyesinde uçmasını şu anda yasaklıyor . Mart 2026 tarihli bir havacılık risk raporu, İran, Irak, İsrail, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Suriye dahil olmak üzere kilit uçuş bilgi bölgelerinin sivil havacılığa kapalı kaldığını doğruladı . EASA'nın Ortadoğu ve Basra Körfezi için yayınladığı Çatışma Bölgesi Bilgi Bülteni (CZIB) en az 24 Haziran 2026'ya kadar geçerliydi ve operatörlere Bahreyn, Kuveyt, İsrail, Ürdün ve diğer bölgesel hava sahaları üzerinde uçarken "dikkatli olmalarını" tavsiye ediyordu .

Artakalan askeri risk hala geçerli. Havayolları, kısa süre önce İran'ın Katar'daki bir ABD askeri üssüne saldırmasına yanıt olarak birden fazla Ortadoğu ülkesinin hava sahasını geçici olarak kapatmasıyla uçuşlarını iptal etmek ve uçaklarını yönlendirmek zorunda kaldı . Aynı aksaklık, havayollarını uçuşları iptal etmeye ve uçakları yönlendirmeye zorladı ve bu da taşıyıcıların diplomasi ilerlerken bile operasyonel, güvenlik ve ağ risklerini yönetmek zorunda olduğunu gösterdi .

Havayoluna özgü askıya almalar devam ediyor. Air France, Beyrut ve Dubai'ye uçuşlarını en az 24 Haziran 2026'ya kadar uzattı . Aynı kaynak, Avrupalı havayollarının Mutabakat Zaptı imzalanmış olsa bile, yaz sezonu sonrasına kadar uçuşlarına yeniden başlamasının muhtemel olmadığını bildirdi .

Merkezler kırılgan durumda. Katar, kriz sırasında hava sahası geçici olarak kapatılan ülkeler arasındaydı ve havacılık risk raporları, büyük Körfez ve çevre uçuş bilgi bölgelerinin sivil havacılığa kapalı olduğunu belirtmeye devam ediyor .

Kısacası, seyahat uyarıları gevşedi, ancak operasyonel hava sahası kısıtlamaları ve EASA güvenlik direktifleri hâlâ yalnızca siyasi anlaşmaya değil, havacılık güvenlik değerlendirmelerine ve hava sahasının yeniden açılmasına bağlı . İslamabad Mutabakatı gerekli bir ilk adım, ancak EASA kendi CZIB'ini gözden geçirene ve ulusal hava sahası otoriteleri NOTAM'ları (Havacılara Bildirim) kaldırana kadar, Avrupalı taşıyıcılar yerde kalmaya veya uzun süreli rotalara mahkum olacak.

Birleşik Krallık ise 18 Haziran 2026 Perşembe günü harekete geçti. Dışişleri, Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi (FCDO), BAE ve Katar'ın da aralarında bulunduğu birkaç Körfez ülkesi için "Zorunlu Olmadıkça Seyahat Etmeyin" uyarısını kaldırdı . Güncelleme, Türkiye ve Kıbrıs dahil toplam 14 ülkeyi kapsadı . Her iki hükümet de bu değişiklikleri açıkça ABD-İran mutabakatına bağladı . Bunun pratik etkisi, bu ülkelere seyahat eden İngiliz ve Avustralyalı gezginler için seyahat sigortasının yeniden geçerli hale gelmesi ve bu hamlelerin Ortadoğu bağlantıları üzerinden Avrupa seyahatlerini daha ucuz hale getirmesi bekleniyor .

İslamabad Mutabakatı: İçeriği nedir?

İslamabad Mutabakatı (resmi tam adı: Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti Arasındaki İslamabad Mutabakat Zaptı), 2026 İran savaşını sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik bir "çerçeve anlaşmadır" . Anlaşmaya öncelikle Pakistan arabuluculuk yaparken, Katar, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır da müzakereleri kolaylaştırdı .

Önemli maddeler şunları içeriyor:

• Ateşkes ve düşmanlıkların sona erdirilmesi .
• Hürmüz Boğazı'nın uluslararası nakliyeye ve petrol geçişine, 60 gün boyunca ücretsiz olarak yeniden açılması .
• ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının sona erdirilmesi .
• Güçlerin geri çekilmesi ve gelecekteki müzakereler için bir çerçeve .
• Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in 18 Haziran'da duyurduğu üzere, anlaşmanın hükümet düzeyinde elektronik imzalarla onaylanması .

Bu mutabakat, Pakistan-Afganistan arasındaki herhangi bir güvenlik anlaşmasıyla karıştırılmamalıdır; bu, doğrudan ABD-İran arasındaki bir belgedir .

Avrupalı havayolları neden hala Körfez uçuşlarına dönemiyor?

Diplomatik ilerlemeye rağmen, Avrupalı havayolları normal Körfez uçuş rotalarına dönemiyor çünkü havacılık güvenlik düzenlemeleri siyasi anlaşmalardan ayrı bir hat üzerinde işliyor .

EASA yasakları hala yürürlükte. Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), operatörlerin İran, Irak ve Lübnan hava sahasında herhangi bir uçuş seviyesinde uçmasını şu anda yasaklıyor . Mart 2026 tarihli bir havacılık risk raporu, İran, Irak, İsrail, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Suriye dahil olmak üzere kilit uçuş bilgi bölgelerinin sivil havacılığa kapalı kaldığını doğruladı . EASA'nın Ortadoğu ve Basra Körfezi için yayınladığı Çatışma Bölgesi Bilgi Bülteni (CZIB) en az 24 Haziran 2026'ya kadar geçerliydi ve operatörlere Bahreyn, Kuveyt, İsrail, Ürdün ve diğer bölgesel hava sahaları üzerinde uçarken "dikkatli olmalarını" tavsiye ediyordu .

Artakalan askeri risk hala geçerli. Havayolları, kısa süre önce İran'ın Katar'daki bir ABD askeri üssüne saldırmasına yanıt olarak birden fazla Ortadoğu ülkesinin hava sahasını geçici olarak kapatmasıyla uçuşlarını iptal etmek ve uçaklarını yönlendirmek zorunda kaldı . Aynı aksaklık, havayollarını uçuşları iptal etmeye ve uçakları yönlendirmeye zorladı ve bu da taşıyıcıların diplomasi ilerlerken bile operasyonel, güvenlik ve ağ risklerini yönetmek zorunda olduğunu gösterdi .

Havayoluna özgü askıya almalar devam ediyor. Air France, Beyrut ve Dubai'ye uçuşlarını en az 24 Haziran 2026'ya kadar uzattı . Aynı kaynak, Avrupalı havayollarının Mutabakat Zaptı imzalanmış olsa bile, yaz sezonu sonrasına kadar uçuşlarına yeniden başlamasının muhtemel olmadığını bildirdi .

Merkezler kırılgan durumda. Katar, kriz sırasında hava sahası geçici olarak kapatılan ülkeler arasındaydı ve havacılık risk raporları, büyük Körfez ve çevre uçuş bilgi bölgelerinin sivil havacılığa kapalı olduğunu belirtmeye devam ediyor .

Kısacası, seyahat uyarıları gevşedi, ancak operasyonel hava sahası kısıtlamaları ve EASA güvenlik direktifleri hâlâ yalnızca siyasi anlaşmaya değil, havacılık güvenlik değerlendirmelerine ve hava sahasının yeniden açılmasına bağlı . İslamabad Mutabakatı gerekli bir ilk adım, ancak EASA kendi CZIB'ini gözden geçirene ve ulusal hava sahası otoriteleri NOTAM'ları (Havacılara Bildirim) kaldırana kadar, Avrupalı taşıyıcılar yerde kalmaya veya uzun süreli rotalara mahkum olacak.