Vietnam, üretim, ticaret ve öncelikli sektörlere verilen kredilerde faizlerin 1,5–2 yüzde puan düşürülmesi için bankalara çağrıda bulundu. Amaç, yüksek borçlanma maliyetlerini hafifletmek ve işletmelerin krediye erişimini kolaylaştırmak. BIDV’nin hedefli kredi programı ve Vietcombank’ın ayrı indirime yönelik taahhüdü ilk adımlar arasında; ancak bunlar tüm müşterilere ve bütün kredilere uygulanacak genel bir faiz indirimi değil.
5
6
17
19
Faiz indirimi çağrısının nedeni ne?
Başbakan Yardımcısı Nguyen Van Thang, 16 Ekim’de düzenlenen para politikası toplantısında yüksek kredi faizlerinin sermaye maliyetlerini artırdığını, üretim ve ticari faaliyetleri olumsuz etkilediğini ve işletmelerle bireylerin krediye ulaşmasını zorlaştırdığını söyledi. Thang, Vietnam Devlet Bankası’ndan (SBV) üretim, ticaret ve öncelikli sektörlerde faiz indirimlerini hızla hayata geçirmesini istedi.
3
5
Çağrı, daha geniş bir politika adımının parçası olarak sunuldu. Haberlerde bu girişim, Genel Sekreter ve Devlet Başkanı To Lam’ın talimatlarıyla ve 15 Ekim’de yayımlanan Parti Merkez Komitesi’nin 106 sayılı Sonuç Bildirgesi’yle ilişkilendirildi.
30 Ertesi gün Başbakan Le Minh Hung, Ulusal Meclis’te kredi kuruluşlarının üretim, ticaret ve öncelikli sektörler için kredi faizlerini 1,5–2 yüzde puan düşürme konusunda anlaştığını söyledi.
24
Merkez bankasından beklenenler
Faizleri düşürme çalışmalarında SBV’nin öncü olması ve ilgili kurumlarla eşgüdüm sağlaması bekleniyor. Bildirilen yaklaşım, daha düşük borçlanma maliyetlerinin yanı sıra riskli kredilerin, sorunlu borçların ve faiz oranlarında şeffaflığın gözetilmesini de içeriyor. Yani hedef, riskleri dikkate almadan kredi hacmini artırmak değil.
6
30
Daha sonraki bir haberde, SBV’nin kredi faizleri hedefinin yanı sıra bankalardan altı ay ve üzerindeki vadeler için ilan edilen mevduat faizlerini yıllık en az 0,5 yüzde puan düşürmelerini istediği aktarıldı. Haberde, düzenlemeleri ihlal eden bankaların kredi limitlerinin düşürülebileceği de belirtildi.
32 Ancak mevcut haberler, haksız faiz rekabetine yönelik özel yaptırımları ya da gayrimenkul kredileri, likidite ve çapraz ortaklıklar konusunda ayrıntılı kuralları doğrulamıyor. Bu nedenle söz konusu başlıkları 16 Ekim’deki talimatların kesin hükümleri gibi sunmamak gerekir.
BIDV ve Vietcombank hangi adımları attı?
BIDV’nin programı 15 Ekim’de başladı. Program kapsamında kısa vadeli Vietnam dongu kredilerinde yıllık faiz oranları yüzde 6’dan başlıyor. Vade ve sektöre bağlı olarak sunulan tercihli oranlar, bankanın normal oranlarından 2 yüzde puana kadar daha düşük olabiliyor. Program, şartları karşılayan üretim, ticaret ve öncelikli sektör müşterilerine yönelik.
17
29
Vietcombank’ın açıklaması ise indirimin tüm uygun müşterilere uygulandığının teyidi değil, bir taahhüt. Bankanın yönetim kurulu başkanı, kredi faizlerinin yıl sonuna kadar en az 2 yüzde puan düşürüleceğini söyledi.
19
24
Bu örnekler, hedeflenen indirimin her krediye aynı biçimde yansıtılmayacağını gösteriyor. Uygulamalar belirli sektörlere ve uygunluk koşullarına bağlı; bir işletmenin indirimden yararlanıp yararlanamayacağını bankanın program ayrıntıları belirleyecek.
17
19
İndirimi uygulamak neden zor olabilir?
SBV’nin politika faizinin değişmediği bildirildi. Bu durumda kredi faizlerini düşürmek, bankaların kendi fonlama maliyetlerini azaltmasına bağlı.
1 Mevduat faizlerini düşürme yönündeki sonraki talimat da bu kısıtla bağlantılı: bankaların mevduata ödediği faizin azalması, fonlama maliyetini aşağı çekebilir. Ancak mevcut haberler, bu etkinin ne kadar hızlı veya hangi ölçüde kredi kullananlara yansıyacağını göstermiyor.
32
Ağustos ayındaki ortalama kredi faizinin yıllık yüzde 10,7’ye ulaştığı; bunun temmuza göre 0,2 yüzde puan, bir yıl önce kullandırılan kredilerin faizlerine göre ise yaklaşık 3 yüzde puan daha yüksek olduğu bildirildi.
21 Bu veri, indirim çağrısının arka planına ışık tutuyor; ancak tek başına herhangi bir işletmenin alacağı faiz oranını göstermiyor. Gerçek koşullar kredi türüne ve bankanın uygunluk ölçütlerine göre değişebilir.
Uygulamanın başarısı yalnızca bankaların indirim açıklamasına değil, uygun işletmelerin gerçekten daha düşük faizle krediye erişebilmesine de bağlı. Bankaların fonlama maliyetlerini ve kredi risklerini yönetmesi gerekirken, ilk duyurular 1,5–2 yüzde puanlık indirimin her işletmeye ulaştığını veya herkesin bu orana hak kazanacağını göstermiyor.