Çin’deki varlık dondurma kararı, Wingtech Technology ile Hong Kong iştiraki Yucheng Holding’in Nexperia ve bağlantılı taraflara karşı açtığı davada talep ettiği geçici bir varlık koruma tedbiri. Bu karar, Wingtech’in 8 milyar yuanlık tazminat talebini kazandığı anlamına gelmiyor; davanın esasına ilişkin nihai hüküm henüz verilmiş değil.
1
4
5
Dongguan mahkemesi hangi varlıkları dondurdu?
Dongguan Orta Halk Mahkemesi, değeri 2,14 milyar yuanı (yaklaşık 300 milyon dolar) bulan varlıklar için el koyma, muhafaza altına alma veya dondurma kararı verdi. Tedbirler, Hollandalı çip üreticisi Nexperia B.V. ile ekipman birimi ITEC B.V.’nin elindeki varlıkları kapsıyor.
1
7
Kararın kapsamına şunlar giriyor:
- Nexperia B.V.’nin Çin’deki dört iştirakte sahip olduğu sermaye payları;
- ITEC B.V.’nin ITEC Technology (Wuxi) Co Ltd.’deki yüzde 100 payı.
1
7
Wingtech’in borsa bildirimine göre koruma tedbirleri Ağustos 2029’a kadar yürürlükte kalabilir. Nexperia ise kararın günlük operasyonlarını, yönetimini veya faaliyetlerinin devamlılığını etkilemediğini açıkladı. Şirket ayrıca davanın henüz esas yönünden görülmediğini belirtti.
5
7
Buradaki hukuki ayrım önemli: Varlık koruma kararı, dava sürerken belirli varlıkların devredilmesini veya elden çıkarılmasını sınırlayabilir. Ancak tek başına sorumluluk tespit etmez ve davacının tazminat tahsil edeceğini garanti altına almaz.
Tedbir, 8 milyar yuanlık davayla nasıl bağlantılı?
Wingtech ve Yucheng, temel davayı Mayıs 2026’da Dongguan mahkemesinde açtı. Şirketler en az 8 milyar yuan (yaklaşık 1,2 milyar dolar) tazminat, itiraz ettikleri uygulamalara son verilmesi ve Nexperia üzerindeki kontrolün yeniden kendilerine verilmesini talep ediyor.
2
3
6
Dava, Çin’in Yabancı Yaptırımlara Karşı Kanununa dayanıyor. Wingtech, Hollanda hükümetinin müdahalesi ile bu müdahaleyi izleyen yönetim ve oy hakkı kısıtlamalarını, Çinli sahibinin hissedar haklarını zedeleyen ayrımcı yabancı kısıtlayıcı önlemler olarak nitelendiriyor.
2
3
6
Bu nedenle varlıkların dondurulması, daha büyük mülkiyet, yönetim ve tazminat davası sürerken Wingtech’e usule ilişkin bir avantaj sağlıyor. Ancak karar, 8 milyar yuanlık tazminatın hükme bağlandığı veya mahkemenin Wingtech’in tüm iddialarını kabul ettiği şeklinde yorumlanamaz.
Nexperia anlaşmazlığı nasıl başladı?
Kriz, Hollanda hükümetinin Eylül sonu ve Ekim 2025’te Nexperia’ya müdahale etmesiyle tırmandı. Lahey yönetimi, olağanüstü ekonomik güvenlik yetkilerine başvururken Nexperia’daki ciddi yönetim sorunlarını, Avrupa’ya çip tedarikinin güvenliğiyle ilgili endişeleri ve teknolojinin şirketin Çinli sahibi Wingtech’e aktarılması riskini gerekçe gösterdi.
27
30
39
45
Buna paralel olarak Hollanda Girişim Odası, Nexperia’nın eski CEO’su Zhang Xuezheng’i geçici olarak görevden uzaklaştırdı ve Wingtech’in dolaylı olarak sahip olduğu Nexperia hisselerine bağlı oy haklarının neredeyse tamamını yönetime devretti.
35
Hollanda hükümeti daha sonra Çin’le yürütülen görüşmelerin ardından doğrudan müdahalesini askıya aldı. Bu adım gerilimin bir bölümünü azalttı, ancak daha geniş kapsamlı kontrol ve şirket yönetimi anlaşmazlığını çözmedi. 2026’daki haber ve şirket bildirimlerinde, Wingtech’in ilgili denizaşırı kuruluşlar üzerindeki kontrolünün hâlâ kısıtlı olduğu aktarıldı.
25
40
Çip tedarik zinciri neden etkilendi?
Mülkiyet ve yönetim mücadelesi, Nexperia’nın farklı ülkelerdeki operasyonlarını da fiilen birbirinden ayırdı. Hollanda’nın müdahalesinin ardından Çin, Nexperia’nın Çin’deki tesislerinde üretilip tamamlanan ürünlere ihracat kısıtlamaları getirdi ve sevkiyatlar ilk aşamada kesintiye uğradı. Çin’in İnci Nehri Deltası’ndaki tesisinde paketlenen bitmiş çipler, yurt dışındaki müşteriler için özellikle önemliydi.
26
29
37
Nexperia’nın Çin birimi daha sonra bazı yerel distribütörlere satışları yeniden başlattı. Bu işlemlerde ödemelerin yuan üzerinden yapılması şartı getirildi. Hollanda tarafındaki malzeme tedarikinin durmasının ardından Çin birimi, üretim için yerli wafer tedarikçilerine yöneldi.
32
33
Böylece anlaşmazlık yalnızca kâğıt üzerindeki sahiplik meselesi olmaktan çıktı. Wafer erişimi, bitmiş ürünler, yönetim sistemleri ve sınır ötesi dağıtım kanalları da ihtilafın parçası hâline geldi.
Otomotiv üreticileri üzerindeki etkisi ne oldu?
Nexperia’nın çipleri otomobillerde ve tüketici elektroniğinde kullanılıyor. Bu nedenle yaşanan kesintiler yalnızca hissedarları değil, üretim zincirinin farklı halkalarını da etkiledi. İhracat kısıtlamalarıyla otomotiv tedarik zincirlerindeki aksamalar, üretim kesintileri ve bazı şirketlerde işten çıkarmalar arasında bağlantı kuruldu. Bitmiş çiplerin önemli bir bölümü ihraç edilmeden önce Çin’de paketlendiği için Avrupa’daki otomotiv üreticileri özellikle hassas durumdaydı.
1
26
29
41
Nexperia krizi, tek bir şirketin farklı ülkelerdeki tesislerine dayanan tedarik zincirlerinin, ulusal güvenlik ve ticaret politikaları çatıştığında ne kadar kırılgan hâle gelebileceğini gösterdi.
Wingtech’in mali sonuçları nasıl etkilendi?
Wingtech, 2025’te 8,7 milyar yuan net zarar açıkladı. Bu rakam, 2024’teki 2,8 milyar yuanlık zararın oldukça üzerindeydi. Reuters, Nexperia üzerindeki kontrol mücadelesinin şirketin performansını olumsuz etkilediğini ve kontrol kaybının ardından yapılan yeniden değerleme sonucunda muhasebe zararı oluştuğunu bildirdi.
28
31
Bununla birlikte Wingtech’in yıllık zararının tamamını yalnızca Nexperia anlaşmazlığına bağlamak doğru olmaz. Sonuç; şirketin diğer faaliyetlerini ve muhasebe kaynaklı unsurları da içeriyor. Yine de Nexperia üzerindeki etkin kontrolün kaybedilmesi, zararda önemli bir etken oldu.
28
31
Bundan sonra ne olabilir?
Varlık dondurma kararı, Wingtech’in Çin’deki davası devam ederken Nexperia ve ITEC’e ait belirli varlıkları koruma altında tutuyor. Hollanda’nın uygulamalarının Çin’in Yabancı Yaptırımlara Karşı Kanunu kapsamında hukuka aykırı olup olmadığı, Wingtech’in tazminat almaya hak kazanıp kazanmayacağı ve Nexperia’nın kontrolünün nihai olarak kimde olacağı ise hâlâ açıkta.
Bu nedenle Nexperia dosyası, Hollanda’daki bir şirket yönetimi müdahalesinden Çin’deki karşı davaya, varlık koruma tedbirlerine ve çip tedarik zincirindeki bölünmeye uzanan sınır ötesi bir şirket kontrolü krizine dönüştü. Hollanda hükümetinin doğrudan müdahalesini askıya alması da mülkiyet, yönetim ve operasyon modeline ilişkin belirsizliği ortadan kaldırmadı.
2
4
25
40