BOJ Tarihi Bir Karara Hazırlanıyor: 31 Yılın Zirvesine Faiz Artışı ve Tahvil Alımında Fren

Japonya Merkez Bankası (BOJ), 15-16 Haziran 2026'daki kritik iki günlük toplantısında, birbiriyle çelişen gibi görünen iki büyük karara imza atmaya hazırlanıyor: Altı ay sonraki ilk faiz artışıyla politika faizini 31 yılın zirvesine taşımak ve artan tahvil piyasası türbülansı nedeniyle niceliksel sıkılaştırma (QT) programına büyük ihtimalle ara vermek.

25 Baz Puanlık Faiz Artışı ile %1,0'a Yolculuk

BOJ'un kısa vadeli politika faizini %0,75'ten %1,0'a çıkarması bekleniyor . Aralık 2025'ten bu yana ilk artış olacak bu hamle, gösterge faizi 1995'ten beri en yüksek seviyesine taşıyacak . Nikkei gazetesi 9 Haziran'da, merkez bankasının devam eden enflasyon risklerine karşı korunma gerekçesiyle bu artışa "sıcak baktığını" bildirdi .

Artış Neden Şimdi Gerçekleşiyor?

Acil durum, inatçı fiyat baskılarından kaynaklanıyor. BOJ, Nisan toplantısında 2026 mali yılı için enflasyon tahminini bir önceki %1,9'dan keskin bir şekilde %2,8'e yükseltti . Bu ivmelenme, ithalat maliyetlerini yüksek tutan kalıcı derecede zayıf yen ve Orta Doğu'daki çatışmaya bağlı tedarik zinciri aksaklıklarından besleniyor . Ciddi bir piyasa şoku yaşanmadıkça, faiz artışı planlandığı gibi ilerliyor . Sumitomo Mitsui Financial Group küresel piyasalar başkanı Arihiro Nagata, Haziran ayındaki artışı "geniş çapta beklenen" bir adım olarak nitelendirerek, BOJ'u tahvil piyasalarını istikrara kavuşturmak için net bir yönlendirme ile eşleştirmeye çağırdı . Bu, Türkiye'deki piyasa profesyonellerinin aşina olduğu bir duruma benziyor; merkez bankasının sadece ne yaptığı değil, bundan sonra ne yapacağını nasıl ilettiği de en az faiz kararı kadar kritik.

Tahvil Alım Azaltımına Ara: Niceliksel Sıkılaştırmanın Durdurulması

Eş zamanlı olarak BOJ, Japon Devlet Tahvili (JGB) alımlarını azaltma planının bir ara değerlendirmesini yapacak . Mevcut takvime göre, aylık alımların Mart 2027'ye kadar kademeli olarak yaklaşık ¥2 trilyona düşmesi öngörülüyordu . Ancak birçok kaynak, bankanın şimdi mevcut alım hızını korumayı değerlendireceğini ve bir sonraki mali yılın ötesinde daha fazla azaltımı etkili bir şekilde durduracağını belirtiyor .

Bu, stratejide belirgin bir kaymayı işaret ediyor. BOJ, bilançosunun otomatik pilotta küçülmeye devam etmesine izin vermek yerine, planlanan azaltımları durdurmayı düşünüyor . Analistler, masada üç seçenek olduğunu belirtiyor: mevcut aylık yaklaşık ¥2 trilyon seviyesinde tam bir duraklama, mevcut çeyreklik ¥200 milyar azaltıma bağlı kalmak veya daha mütevazı bir yavaşlama .

Azaltıma Neden Ara Veriliyor?

Yükselen uzun vadeli tahvil getirileri ve tahvil piyasası oynaklığı, daha fazla geri çekilmeyi riskli hale getirdi. Merkez bankasının kendi Finansal Piyasalar Departmanı, 2 Haziran tarihli bir belgede mevcut planın "JGB piyasasının öngörülebilirliğini ve istikrarını" sağladığını, ancak bazı kurul üyelerinin getiri sıçramaları dönemlerinde alımları azaltmaya devam etmenin istikrarı bozucu olabileceğinden endişe ettiğini belirtti . Siyasi düşünceler de devrede: Başbakan Sanae Takaichi'nin hükümeti, artan devlet tahvili getirileri konusunda giderek artan bir rahatsızlıkla karşı karşıya ve bir duraklama mali açıdan nefes alma alanı sağlayacaktır . Tıpkı gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi, Japonya'da da artan borçlanma maliyetleri siyasi karar alıcılar için ciddi bir baş ağrısı anlamına geliyor.

Şahin Kurul Dinamikleri

Nisan 2026 toplantısı, bu belirleyici an için sahneyi hazırladı. BOJ, Başkan Kazuo Ueda'nın görev süresinin en büyük bölünmesi olan 6-3'lük bir oylamayla faizi %0,75'te sabit tuttu . Kurul üyeleri Naoki Tamura, Hajime Takata ve Junko Nakagawa, derhal %1,0'a bir artış için oy kullanarak muhalefet etti . Bu benzeri görülmemiş bölünme, daha sıkı politika için iç baskının arttığının sinyalini verdi.

Başkan Ueda o zamandan beri şahin duruşunu pekiştirdi ve enflasyonun tahminleri aşma riskinin faiz normalleşmesine devam etmeyi haklı çıkardığını belirtti . Nisan ayındaki üç muhalifin tekrar artış yönünde oy kullanması ve daha önceki çoğunluğun yeni veriler ışığında artık büyük ölçüde aynı çizgide olmasıyla, Haziran ayındaki artış için oybirliğine yakın bir 9-0 oylaması olası görünüyor; ancak Orta Doğu'daki gelişmeler bir joker olmaya devam ediyor .

Daha tartışmalı olması beklenen müzakere ise tahvil azaltımı üzerinde yoğunlaşacak. Kurul görüşleri aylardır niceliksel sıkılaştırma konusunda bölünmüş durumda ve 2026 başlarına ait tutanaklar, azaltma hızı konusunda iç bölünmeleri teyit ediyor .

Temel Belirsizlik

Toplantının üzerinde iki ana risk dolaşıyor. İlk olarak, Orta Doğu'daki keskin bir tırmanış, piyasa koşulları önemli ölçüde kötüleşirse faiz artışını tamamen raydan çıkarabilir . İkincisi, azaltma duraklamasının kesin şekli -ister tam bir durdurma, ister piyasa koşullarına bağlı şartlı bir yavaşlama- toplantı sırasında şekillenecek ve nihai hali Japonya'nın tahvil piyasası ve yen için önemli sonuçlar doğuracak. Küresel piyasalar, Tokyo'dan çıkacak bu ikili kararın yankılarını yakından izleyecek.