Bir Kod Denetimi Nasıl 'Jailbreak' Oldu ve Tarihin İlk Küresel Yapay Zeka Kapatılmasını Tetikledi

Haziran 2026'nın sadece bir haftasına, ticari bir yapay zeka modelinin hükümet emriyle küresel çapta kapatıldığı ilk olay sığdı. Amazon'un araştırma ekibindeki sıradan bir güvenlik denetimiyle başlayan süreç, Wall Street'in en büyük iki bankasının Hong Kong'daki çalışanlarının Anthropic araçlarını kullanmasını yasaklamasına, benzeri görülmemiş bir ihracat kontrolüne ve tüm sektörde hissedilen bir şok dalgasına dönüştü.

İşte bir kod inceleme komutundan jeopolitik bir krize uzanan olaylar zinciri.

Tetikleyici: Sıradan Bir Kod Denetimi

Her şey, casusluk veya siber saldırıyla değil, bir yapay zeka modeline "bir kod tabanını oku ve hataları düzelt" talimatı veren bir komutla başladı. Fortune ve Wall Street Journal'ın haberlerine göre, Amazon araştırmacıları Anthropic'in yeni amiral gemisi modeli Claude Fable 5'in, belirli bir dizi komutla yazılım kodlarındaki güvenlik açıklarını ortaya çıkarabildiğini keşfetti . Amazon'un güvenlik ekibi için bu, standart ve hatta masum bir kod denetim göreviydi. Trump yönetimi içinse bu, otomatik bir siber silahtı .

Birden fazla rapora göre, Amazon CEO'su Andy Jassy, bu bulguyu bizzat Hazine Bakanı Scott Bessent ve Adalet Bakanlığı'na iletti . Beyaz Saray bulguları inceledi ve asıl endişenin ulusal güvenlik olduğuna karar verdi .

90 Dakikalık Uyum Süresi

12 Haziran 2026, saat 17:21 Eastern Time'da, ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in imzasını taşıyan bir mektup Anthropic'in merkezine ulaştı . Talimat kapsamlıydı: Anthropic'in, Fable 5 ve Mythos 5 modellerini dünyadaki herhangi bir varış noktasına ihraç etmesi veya nerede olursa olsun herhangi bir yabancı uyrukluya (Anthropic'in kendi yabancı uyruklu çalışanları dahil) erişim izni vermesi yasaklandı . Lutnick, uyulmaması halinde cezai ve hukuki yaptırımlarla tehdit etti .

Emir "nerede olursa olsun herhangi bir yabancı uyrukluyu" kapsadığı için Anthropic, her kullanıcının vatandaşlığını gerçek zamanlı olarak doğrulamanın bir yolu olmadığı sonucuna vardı. Uyum sağlamanın tek yolu, her iki modeli de tüm dünyadaki tüm kullanıcılar için devre dışı bırakmaktı. Şirket resmi blog yazısında, "Bu emrin net etkisi, bu modellere tüm kullanıcılar için erişimi aniden durdurmamız gerektiğidir," ifadelerini kullandı . Anthropic'in emrin tam yasal etkiye sahip olmasından önce uyum sağlamak için kabaca 90 dakikası vardı .

Anthropic'in "Yanlış Anlama" Savunması

Anthropic, hükümetin eylemini bir "yanlış anlama"ya dayandırdığını hemen açıkladı . Şirket, modelden kodlardaki güvenlik açıklarını denetlemesini isteme yeteneğinin (jailbreak) Fable 5'e özgü olmadığını; OpenAI'ın GPT-5.5'inde, Kimi 2.7 gibi Çin modellerinde ve piyasaya sürülen diğer tüm öncü modellerde zaten var olduğunu savundu . Anthropic ayrıca, hiçbir test uzmanının henüz modelin güvenlik önlemlerini geniş çapta aşabilecek bir "evrensel jailbreak" bulamadığını ve bildirilen bulguların yalnızca Mythos'a özgü bir iyileştirme sağlamayan, önceden bilinen küçük güvenlik açıklarını ortaya çıkardığını belirtti .

Arka Plan: Trump Yönetimiyle Bozulan İlişkiler

Anthropic'in Trump yönetimiyle ilişkisi, 12 Haziran emrinden çok önce bozulmaya başlamıştı. Şirket, yapay zeka modellerini Pentagon ve askeri istihbarat uygulamaları için sağlamaya kamuoyu önünde direnmiş, hatta Claude için bir Savunma Bakanlığı sözleşmesini reddetmişti . Bu durum, Anthropic'i yönetimin yapay zeka üstünlüğü ve askeri yapay zeka entegrasyonu hedefleriyle doğrudan karşı karşıya getirdi. Savunma Bakanı Pete Hegseth daha sonra ihracat emrinin, yönetimin Anthropic'in model güvenliği konusundaki endişelerini haklı çıkardığını savunarak "doğrulandığını" iddia etti .

Wall Street'ten Tepki: Hong Kong Yasakları

İhracat kontrolü emri, özellikle ABD ihracat kontrolleri ile Çin'in düzenleyici alanı arasında sıkışmış bir bölge olan Hong Kong'da ABD yapay zeka modellerinin kullanılmasına ilişkin hassas sorun etrafında finans sektöründe anında şok dalgaları yarattı.

İlk harekete geçen Goldman Sachs oldu. Nisan 2026'nın sonlarında (12 Haziran emrinden çok önce) Goldman, Hong Kong'daki bankacılarına Anthropic'in Claude modellerini kullanmayı bırakmaları talimatını verdi. Karar, Anthropic'e danışıldıktan ve hizmet sözleşmesinin katı bir yorumuyla, Hong Kong merkezli çalışanların hiçbir Anthropic ürününe erişmemesi gerektiği sonucuna varılmasının ardından geldi . ChatGPT ve Google Gemini gibi diğer yapay zeka araçları, Goldman'ın Hong Kong'daki personeli için kullanılabilir durumda kaldı .

JPMorgan Chase, 18 Haziran 2026'da (Lutnick emrinden altı gün sonra) aynı yolu izledi. Banka, Hong Kong'daki personelinin, bankanın onaylı büyük dil modelleri listesinden Claude modellerini seçmesini yasakladı . Financial Times, bu hamlenin ABD dışında yapay zeka kullanımına yönelik artan incelemeyi yansıttığını bildirdi . JPMorgan'ın kararı, artan ABD-Çin teknoloji gerilimleri ortamında Anthropic'in lisans anlaşmasındaki şartlarla ilgili endişelerden kaynaklandı .

Bu yasakların hiçbirinin ABD merkezli çalışanları kapsamadığını belirtmek önemli.

Daha Geniş Yankılar

12 Haziran emrinin sonuçları Wall Street ve Hong Kong'un çok ötesine geçti:

• Microsoft, Claude erişimini engelliyor: Microsoft, düzenleyici kargaşaya yanıt olarak platformlarında Anthropic'in modellerine erişimi kısıtlama yoluna gitti .
• İngiltere ve AB'den tepki: Avrupalı düzenleyiciler ve İngiltere hükümeti, ABD ihracat kontrollerinin ülke dışındaki etkisine dair endişelerini dile getirerek, tek bir hükümetin küresel çapta kullanılan ticari bir yapay zeka modelini tek taraflı olarak kapatmasının yarattığı emsali sorguladı .
• Çinli yapay zeka hisselerinde ralli: ABD'nin Anthropic'e karşı eylemi, ABD'nin yapay zeka liderliğine bir darbe olarak yorumlanınca Çinli yapay zeka şirketlerinin hisseleri yükseldi ve yerli Çinli yapay zeka alternatiflerine olan güven arttı .
• Anthropic'in halka arzı belirsizliğe sürüklendi: Zaten kriz öncesinde tartışılmakta olan Anthropic'in halka arz planları, ihracat emri, iki amiral gemisi ürününün kaybı ve itibar hasarı nedeniyle karmaşık bir hal aldı .

Yapay zeka üzerindeki yazılım ihracat kontrolleri çağı başladı. Şimdi soru şu: Anthropic'in ısrar ettiği gibi bu bir kerelik bir aşırı tepki miydi, yoksa dünyanın en güçlü yapay zeka modellerinin füzeler veya nükleer sırlardan farklı görülmediği yeni bir dönemin ilk hamlesi mi?

Haziran 2026 itibarıyla Fable 5 ve Mythos 5, dönüş takvimleri açıklanmamış bir şekilde küresel çapta çevrimdışı durumda.