Gerilla birliklerinden yapay zekâ savaşına: Çin ordusunun 2027 hedefi

1927’den 1949’a: Devrimci kökler ve gerilla savaşı

ÇHKO’nun kuruluşu, Çin Komünist güçlerinin Kuomintang’a karşı silahlı ayaklanma başlattığı 1 Ağustos 1927 tarihli Nançang Ayaklanması’na dayandırılıyor . O dönemde küçük ve dağınık bir devrimci güç olan yapı, Çin İç Savaşı ile 1937-1945 arasındaki Japonya’ya karşı savaş boyunca asimetrik ve halk desteğine dayalı bir savaş anlayışı geliştirdi .

Xi Zhongxun’un 1932’deki komutası

Nisan 1932’de Xi Zhongxun, Şaanşi eyaletinin Yongşou ilçesi çevresindeki dağlık bölgelerde Şaanşi-Gansu Gerilla Gücü’ne bağlı yeni oluşturulan Beşinci Müfreze’nin başına geçti. Yaklaşık 200 kişiden oluşan birlik, yerel bir savaş ağasının Kuzeybatı Ordusu’nda isyan eden bir taburdan yeniden düzenlenmişti ve yakındaki başka bir Kızıl Ordu birliğiyle birleşmeye çalışıyordu .

SCMP’nin yıl dönümü retrospektifine göre bu olay, ÇHKO’nun yerel unsurlara ve gerilla savaşına dayanan ilk dönemini simgeliyor . Daha geniş tarihsel bağlamda ise Xi Zhongxun ve arkadaşları Mart 1932’de Liangdang Ayaklanması’nın örgütlenmesinde rol aldı; Xi, Beşinci Müfreze’nin parti komitesi sekreteri olarak görev yaptı .

1950’lerden 1980’lere: Konvansiyonel ordu ve nükleer caydırıcılık

1949’da Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından ÇHKO, gerilla gücünden düzenli ve konvansiyonel bir orduya dönüştü. Kara kuvvetlerinin yanı sıra donanma ve hava kuvveti gibi kurumsallaşmış unsurlar oluşturuldu .

1960’lar ve 1970’lerde nükleer silahların ve stratejik füze kapasitesinin geliştirilmesi, ordunun yalnızca kara savunmasına dayalı yapısını değiştirdi. Günümüzde Halk Kurtuluş Ordusu Roket Kuvveti olarak bilinen stratejik füze yapılanması, Çin’in askerî yaklaşımına caydırıcılık boyutu ekledi .

1980’lerden 2000’lere: Küçülme, reform ve profesyonelleşme

Deng Xiaoping döneminde ÇHKO’da kapsamlı personel azaltımlarına gidildi ve nicelikten çok niteliğe öncelik verilmeye başlandı. 1990’lar ve 2000’lerdeki temel yönelim ise “enformasyonlaşma”, yani bilgi ve ağ teknolojilerine dayalı savaş kapasitesinin geliştirilmesiydi .

Bu süreçte modern komuta, kontrol, haberleşme, bilgisayar, istihbarat, gözetleme ve keşif sistemleri; hassas güdümlü mühimmat ve müşterek harekât doktrini öne çıktı. Böylece farklı kuvvet unsurlarının aynı operasyonel ağ içinde koordineli çalışması hedeflendi .

2026’daki yıl dönümü yayınlarında ÇHKO’nun uçak gemileri, stratejik füzeler ve hayalet savaş uçaklarıyla donatılmış bir güce dönüşmesi, 1927’deki sınırlı silahlarla hareket eden birliklerden ne kadar uzaklaşıldığının göstergesi olarak aktarıldı .

Xi Jinping’in üç aşamalı modernizasyon planı

Xi Jinping, 2017’deki Çin Komünist Partisi 19. Kongresi’nde ÇHKO’nun modernizasyonu için üç aşamalı bir takvim ortaya koydu .

• 2027: Kuruluşun 100. yılı hedefi. Mekanizasyonun sağlanması ve ağ bağlantılı, enformasyon temelli bir orduya geçişte önemli ilerleme kaydedilmesi planlanıyor. Bu hedef, ÇHKO’nun 1 Ağustos 2027’deki 100. yıl dönümüne bağlanmış durumda .
• 2035: Temel askerî modernizasyonun tamamlanması. Çin, bu aşamada başlıca askerî yeteneklerde gelişmiş Batılı ordularla karşılaştırılabilir bir seviyeye ulaşmayı hedefliyor .
• 2049: Dünya çapında bir ordu. Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100. yılına denk gelen bu tarihte ÇHKO’nun güç aktarımı ve stratejik rekabet için tam kapasiteye sahip, “dünya çapında” bir orduya dönüştürülmesi amaçlanıyor .

ABD Savunma Bakanlığı ve Kongre Araştırma Servisi değerlendirmeleri, 2027 eşiğinin yalnızca sembolik bir yıl dönümü olmadığını; mekanizasyon, enformasyonlaşma ve istihbarat kapasitesinin birlikte geliştirilmesini içeren somut bir modernizasyon kilometre taşı olarak belirlendiğini doğruluyor .

2026’da yeni yön: “Akıllı askerî sistem”

99. yıl dönümünün hemen öncesinde Xi Jinping, ÇHKO’nun yapay zekânın askerî uygulamalarını hızlandırması çağrısında bulundu. Bir Politbüro grup çalışma oturumunda konuşan Xi, ordunun “akıllı askerî sistem” kurması ve insansız teknolojilerin kullanımını genişletmesi gerektiğini söyledi .

The Times of India’nın aktardığına göre Xi, “insansız akıllı teknolojilerin askerî kullanımını güçlendirme, ağ ve bilgi sistemlerinin geliştirilmesi ile uygulanmasını derinleştirme ve kademeli olarak akıllı bir askerî sistem kurma” yönünde talimat verdi .

Bu yaklaşım, ÇHKO’nun stratejik dönüşümünde yeni bir basamağa işaret ediyor: Enformasyonlaşma döneminden yapay zekâ destekli, “akıllılaştırılmış” savaş anlayışına geçiş. Air University bünyesindeki araştırmacılar, 2027 hedefinin zaten mekanizasyon, enformasyonlaşma ve istihbaratın bütünleşik gelişimini öngördüğünü belirtiyor. Bu nedenle 2026’daki yapay zekâ vurgusu, mevcut yol haritasından kopuş değil, bu yol haritasının hızlandırılması olarak değerlendiriliyor .

2027’ye bir yıl kala öncelikler

2026’daki yıl dönümü değerlendirmelerinde ÇHKO, 2027 hedefi öncesindeki “kritik yıl” içinde gösteriliyor . Resmî açıklamalarda üç başlık özellikle öne çıkıyor: ekipmanların hızla yenilenmesi, müşterek muharebe hazırlığı reformları ve yapay zekânın askerî sistemlere entegre edilmesi .

Çin’in 2026-2030 dönemini kapsayan 15. Beş Yıllık Planı kapsamında kuantum algılama, yapay zekâ ve hipersonik silahlara karşı teknolojiler gibi alanlarda erken aşama gösterimler bekleniyor. Bu sistemlerin tümüyle olgunlaşmış olması gerekmese de prototiplerin veya kısmi entegrasyonların sergilenmesi, Pekin’in 2027 hedefinde görünür ilerleme gösterme isteğine işaret edebilir .

ÇHKO’nun 99. yıl dönümü, bu nedenle hem geçmişe dönük bir kutlama hem de geleceğe dönük bir geri sayım niteliği taşıdı. Çin’in resmî anlatısı, 1927’deki mütevazı gerilla başlangıcını 2027’de ulaşılması beklenen modernizasyon hedeflerine ve 2049’da kurulması planlanan dünya çapında ordu vizyonuna bağlıyor .