Türkiye, Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılara karşı moratoryum çağrısı yaptı: Ankara'nın Rusya-Ukrayna arasındaki deniz çatışmasını yumuşatma hamlesi

Türkiye neden şimdi harekete geçiyor?

Bu diplomatik hamle, Karadeniz'deki saldırıların ciddi şekilde tırmanmasının ardından geldi. Fidan, saldırıların başlangıçta limanları ve savaş gemilerini hedef alırken, artık ayrım gözetmeksizin "tüm ticari gemilere" yöneldiğini belirtti . Son olaylarda Türk sahipli gemilerin de vurulması, Ankara'da uluslararası deniz taşımacılığının güvenliği ve savaşın Karadeniz'e daha fazla yayılma riski konusunda alarm yarattı .

Türkiye, bu gelişmeler üzerine belirli gemiler için Boğazlar ve Çanakkale Boğazı'ndan geçişi kısıtlama yoluna gitti . Fidan durumu şu sözlerle özetledi: "Çatışma tüm Karadeniz'e yayıldı" .

Türkiye'nin 2022'den bu yana süren geniş arabuluculuk rolü

Bu, Türkiye'nin Karadeniz diplomasisindeki ilk girişimi değil. Ankara, 2022'den bu yana kendisini her iki tarafla da diyalog kurabilen kilit NATO üyesi olarak konumlandırdı:

• 2022 — Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması: Türkiye ve Birleşmiş Milletler'in arabuluculuğunda imzalanan anlaşma, 33 milyon ton Ukrayna tahılının dünya pazarlarına ulaşmasını sağladı . Moskova, Temmuz 2023'te anlaşmadan çekildi.
• İstanbul barış görüşmeleri: 2022 başlarında İstanbul'da yapılan müzakereler, sonraki turlara kıyasla bir çerçeveye en çok yaklaşılan görüşmelerdi. Türkiye defalarca bu "İstanbul formatına" dönülmesi çağrısı yaptı .
• Mekik diplomasisi: Fidan, Temmuz 2026 ortasında Kiev'i ziyaret ederek Devlet Başkanı Zelenskiy ve Dışişleri Bakanı Sibiga ile bir araya geldi. Ayrıca Türkiye'nin önerilerini sunmak üzere Moskova'ya ziyaretler planladı .

Mevcut moratoryum önerisi, Türkiye'nin kapsamlı bir müzakere sürecini canlandırma yönündeki geniş hedefinin daha dar, denizcilik odaklı bir versiyonu . Fidan daha önce hem deniz güvenliğini hem de enerji altyapısını kapsayan sınırlı bir anlaşma önermişti. Eğer kapsamlı bir ateşkes mümkün değilse, bu tür sınırlı anlaşmaların zararı azaltabileceğini belirtmişti .

Tarafların yanıtı ne oldu?

Ukrayna: Fidan'a göre, Ukrayna tarafı Türkiye'nin çağrısından önce zaten benzer bir öneri sunmuştu . Devlet Başkanı Zelenskiy, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarını kamuoyu önünde övdü ve Ankara'ya diplomatik çalışmaları için teşekkür etti. Fidan'ın Temmuz 2026'daki Kiev ziyareti sırasında Zelenskiy, kendisine İkinci Derece Liyakat Nişanı takdim etti .

Rusya: Fidan, Ankara'nın öneriyi resmen Moskova'ya ilettiğini söyledi . 10 Ağustos 2026 itibarıyla, Rusya'dan resmi bir kabul veya ret açıklaması gelmedi. Fidan, öneriyi doğrudan Rus yetkililerle görüşmek üzere Moskova'ya bir gezi planladı .

Sırada ne var?

Moratoryum önerisi, kapsamlı bir ateşkes mümkün olmadığı sürece herhangi bir sınırlı anlaşmanın mümkün olup olmadığının bir testi niteliğinde. Fidan, öneriyi her iki tarafa da sundu; önümüzdeki haftalardaki diplomasi trafiği, özellikle de planlanan Moskova ziyareti, bu girişimin ilerleyip ilerlemeyeceğini veya daha önce durmuş diğer girişimlerin akıbetine uğrayıp uğramayacağını belirleyecek. Türkiye, İstanbul formatının canlandırılması için çabalamaya devam ediyor ancak şimdilik acil odak noktası, sivil canları ve uluslararası deniz yollarını riske atan ticari gemilere yönelik saldırıları durdurmak .