ABD, Nvidia’ın yapay zekâ çiplerindeki bulut açığını nasıl kapatmayı planlıyor?

ABD yönetimi, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin yalnızca fiziksel olarak nereye gönderildiğini değil, işlem gücünü kimin uzaktan kullandığını da denetlemek istiyor. Trump yönetiminin üzerinde çalıştığı bildirilen düzenleme, Çinli şirketlerin Nvidia GPU’larının bulunduğu yurt dışı veri merkezlerinden internet üzerinden kapasite kiralamasını hedefliyor. Tayland ve Singapur gibi ülkelerdeki sunuculara odaklanılması bekleniyor; ancak teklif henüz yürürlüğe girmiş bir düzenleme değil. 716

Açık nasıl oluştu: Çip yurt dışında kalıyor, iş yükü internette taşınıyor

ABD’nin mevcut ihracat kontrolleri ağırlıklı olarak gelişmiş hesaplama çipleri ve ilgili ekipmanın ihracatını, yeniden ihracatını veya transferini düzenliyor. Bu sistem, bir sevkiyatın varış noktası, alıcısı ve kullanım amacının denetlenmesine dayanıyor. Ancak fiziksel sunucu yer değiştirmediğinde ve müşteri yalnızca model eğitimi ya da çıkarım işlemlerini internet üzerinden gönderdiğinde kuralların nasıl uygulanacağı daha belirsiz hale geliyor. 89

İddia edilen düzen şu şekilde işliyor:

1. Bir veri merkezi işletmecisi veya bulut sağlayıcısı gelişmiş Nvidia GPU’larını Çin dışındaki bir ülkede tutuyor.
2. Çinli şirket donanımı teslim almak yerine GPU kümesine erişim kiralıyor.
3. Şirket kodunu ve verisini uzaktan gönderiyor; çiplerin fiziksel mülkiyetine sahip olmadan hesaplama sonuçlarını alıyor.

Buradaki kritik ayrım, donanımın mülkiyeti ve konumu ile hesaplama kapasitesine erişim arasındaki fark. Bu nedenle yetkililer ve Kongre üyeleri, uzaktan bulut kullanımını mevcut sistemdeki potansiyel bir açık olarak tanımlıyor. Alibaba, ByteDance, Tencent ve Moonshot gibi Çinli şirketlerin Güneydoğu Asya da dâhil olmak üzere Çin dışındaki gelişmiş Nvidia işlem gücünü kullandığı veya kullanmaya çalıştığı bildirildi. 58

BIS’in 31 Mayıs rehberi neden sorunu tamamen çözmedi?

ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 31 Mayıs 2026’da gelişmiş hesaplama ürünlerinin Çin’i de içeren Country Group D:5 kapsamındaki ülkelerde merkezlenen şirketlere ihracatı için lisans gerektiğini açıkladı. Aynı şart, kendisi başka bir ülkede bulunsa bile nihai ana şirketi bu grupta yer alan kuruluşlar için de geçerli. 1821

Bu rehber, Çinli şirketlerin yurt dışındaki iştirakleri, bağlı kuruluşları veya ilişkili satın alma şirketleri üzerinden kısıtlı çip edinmesini zorlaştırıyor. Başka bir deyişle, yalnızca alıcının kurulduğu ülkenin bayrağına değil, şirketin kurumsal yapısına ve nihai ana şirketine de bakılıyor. 1831

Ancak rehber esas olarak ekipmanın sevkiyatını veya edinilmesini düzenliyor. Reuters’ın aktardığına göre, üçüncü ülkelerdeki veri merkezlerinin daha önce kurulmuş çipleri kullanmasını, bakımını yapmasını veya kiralamasını genel olarak durdurma zorunluluğu getirmiyor. 1 Böylece mülkiyet ve tedarik kanallarının bir bölümü daraltılırken, hesaplama kapasitesinin uzaktan tüketilmesinin mevcut hukukta başlı başına ihracat sayılıp sayılmayacağı açık kalıyor.

Moonshot AI ve Kimi K3 iddiası

Konu, Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikaları Ofisi Direktörü Michael Kratsios’un Moonshot AI hakkında yaptığı açıklamanın ardından daha fazla gündeme geldi. Kratsios, şirketin GB300 donanımlı sunucular edindiğini ve yapay zekâ modellerini eğitmek için muhtemelen Tayland’daki GB300 çiplerine eriştiğini öne sürdü. 210

İddia, Moonshot’ın Kimi model ailesi ve Kimi K3 ile bağlantılı olarak tartışıldı. Ancak bu açıklama bir iddia olarak değerlendirilmelidir. Mevcut kaynaklar, Ticaret Bakanlığı’nın kesinleşmiş bir yaptırım kararını veya mahkeme hükmünü ortaya koymuyor; dolayısıyla olayın kesinleşmiş bir ihracat kontrolü ihlali olduğu söylenemez.

Başka haberlerde de Çinli teknoloji şirketlerinin Malezya, Tayland, Japonya ve Singapur’daki veri merkezleri ile bulut sağlayıcıları üzerinden erişim ayarladığı aktarıldı. Şirketler, tesisler ve kullanılan donanım konusunda haberler arasında farklılıklar bulunduğu için daha geniş tabloyu kesinleşmiş ihlallerden ziyade raporlanan veya iddia edilen erişim olarak tanımlamak gerekiyor. 6841

Önerilen düzenleme neyi değiştirebilir?

Yeni yaklaşımın odağı, GPU’nun nerede bulunduğundan onu kimin kullandığına kayabilir. Düzenlemenin nihai metnine bağlı olarak Ticaret Bakanlığı; bulut işletmecilerinden, veri merkezlerinden veya aracılardan belirli çip ya da işlem kümelerine erişim vermeden önce müşterilerini taramalarını isteyebilir.

Düzenleme şu alanları kapsayabilir:

• Çinli şirketlerin yurt dışındaki iştirakler veya yeniden satıcılar üzerinden kısıtlı GPU’lara erişmesi;
• Nihai ana şirketi veya gerçek kullanıcısı Çin’de bulunan bulut hesapları;
• Kapsam dahilindeki Nvidia hızlandırıcıları gibi gelişmiş hesaplama ürünlerine erişim;
• Yapay zekâ eğitimi, çıkarım veya belirlenmiş diğer kullanım amaçları için uzaktan kullanım;
• Hizmet sağlayıcılar için müşteri doğrulama ve kayıt tutma yükümlülükleri.

Düzenlemenin kapsamı belirleyici olacak. Uygulanabilir bir sistem; hangi çip ve sistemlerin denetleneceğini, hangi işlem kapasitesinin eşiği aşacağını, kısa süreli kiralamaların özel kümelerden farklı değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini ve bir yeniden satıcının ya da ortak hesabın arkasındaki gerçek son kullanıcının nasıl tespit edileceğini açıklamak zorunda kalacak.

RASA’nın plandaki rolü

Temsilciler Meclisi’nden geçen Remote Access Security Act (RASA), 2018 tarihli Export Control Reform Act’i değiştirerek belirli uzaktan erişim biçimlerini açıkça düzenleme kapsamına almayı amaçlıyor. Tasarıdaki tanım; ABD yargı yetkisine tabi bir ürüne, fiziksel olarak bulunduğu yerden farklı bir konumdaki yabancı kişi tarafından internet veya bulut bilişim hizmeti gibi bir ağ bağlantısı üzerinden erişilmesini kapsıyor. Bu kullanımın ulusal güvenlik ya da dış politika açısından ciddi risk yaratabileceği değerlendirmesi de tanımın parçası. 464849

Temsilciler Meclisi, H.R. 2683 sayılı tasarıyı 12 Ocak 2026’da 369’a karşı 22 oyla kabul etti. Tasarı, Ticaret Bakanlığı’na bulut tabanlı erişimi düzenlemek için daha açık bir yasal dayanak sağlayabilir. Ancak hangi davranışların ve teknolojilerin denetleneceğini belirlemek için yine ayrı bir düzenleme süreci gerekecek. 5055

Bu ayrım önemli: RASA, her bulut sağlayıcısı için başlı başına eksiksiz bir uygulama kuralı değil. Bakanlığın böyle bir sistemi kurabilmesi için yetki alanını genişletmeyi amaçlayan bir yasal adım.

Ticaret Bakanlığı’nın karşılaşabileceği başlıca engeller

Yasal yetki tartışması

RASA gibi bir yasa yürürlüğe girmeden Ticaret Bakanlığı, mevcut “ihracat”, “yeniden ihracat” veya “transfer” kavramlarının çipin kendisi hiç hareket etmediğinde bile uzaktan hesaplama gücü tüketimini kapsadığını savunmak zorunda kalacak. Hukuki analizler, ECRA kapsamındaki temel yetkinin ürünlerin ihracatı, yeniden ihracatı ve ülke içindeki transferleriyle ilgili olduğunu belirtiyor. Kongre’nin uzaktan erişim için ayrıca açık bir tanım önermesinin nedeni de bu yasal boşluk iddiası. 5661

Bir rehber, 31 Mayıs bildiriminde olduğu gibi mevcut bir yükümlülüğün nasıl uygulanacağını açıklayabilir. Ancak yalnızca rehber veya yeni bir idari düzenleme ile tamamen yeni bir denetlenen davranış kategorisi yaratılıp yaratılamayacağı daha tartışmalı. Geniş kapsamlı bir kural, Ticaret Bakanlığı’nın yetkisini aştığı veya Kongre’nin yeterince açık yönlendirmesi olmadan hareket ettiği gerekçesiyle yargıya taşınabilir.

Gerçek müşteriyi belirleme

Fiziksel sevkiyatlarda denetim genellikle alıcı ve teslimat adresi üzerinden başlar. Bulut erişimi ise çok daha akışkan. Hizmet sağlayıcıların iştirakleri, nihai ana şirketleri, yeniden satıcıları, yüklenicileri, sanal özel ağları, ortak kümeleri ve iş yükünü gerçekte çalıştıran kişiyi gizleyebilecek hesapları değerlendirmesi gerekebilir.

Bu durum, bulut şirketlerini bankacılık sektöründeki “müşterini tanı” uygulamalarına benzer kontrollere ve daha kapsamlı izlemeye yöneltebilir. Analistler, uzaktan erişim rejiminin uygulanması için müşteri doğrulama yükümlülüklerinin artırılmasının muhtemel olduğunu belirtiyor. 311

ABD dışındaki uygulama ve yetki alanı

Sunucu, veri merkezi işletmecisi, müşteri sözleşmesi ve son kullanıcı aynı anda ABD dışında bulunabilir. Ticaret Bakanlığı, ABD menşeli veya ABD ihracat kurallarına tabi teknolojiye erişimi sınırlayabilir ve ABD ile bağlantısı bulunan taraflara yaptırım uygulayabilir. Ancak yerel yönetimlerin iş birliği veya tedarikçiler üzerinde sözleşmeye dayalı bir baskı olmadan Tayland, Singapur ya da Malezya’daki her tesisi ABD politikasını uygulamaya doğrudan zorlayamaz.

Teknik ve ekonomik etkiler

Çok dar bir düzenleme, aracılar veya ABD dışı donanım üzerinden kolayca aşılabilir. Çok geniş bir düzenleme ise sıradan çok uluslu bulut hizmetlerini, yabancı veri merkezi işletmecilerini ve meşru araştırma kullanıcılarını zor durumda bırakabilir. Hizmet sağlayıcıların ayrıca çip performansı, küme büyüklüğü, erişim süresi ve iş yükünün amacı için açık ölçütlere ihtiyacı olacak.

Bundan sonra ne olacak?

Önerilen düzenlemeyi, yapay zekâ çiplerinin yalnızca hareketini değil, yapay zekâ işlem gücüne erişimi denetleme girişimi olarak görmek gerekiyor. BIS’in 31 Mayıs rehberi, Çin bağlantılı kuruluşlara fiziksel sevkiyatları zorlaştırdı; ancak yurt dışında kurulu çiplerin uzaktan kiralanması ayrı bir sorun olmaya devam ediyor. RASA, Ticaret Bakanlığı’na daha güçlü bir yasal zemin sağlayabilir. Buna rağmen uygulamanın başarısı; net kurallara, hizmet sağlayıcıların müşteri incelemesine ve altyapının bulunduğu ülkelerin iş birliğine bağlı olacak.

Şimdilik en önemli not düzenlemenin statüsü: Yönetimin uzaktan erişim önlemi hâlâ değerlendirme aşamasında. Moonshot AI gibi şirketlerle ilgili iddialar da tek başına ihlal kanıtı sayılmıyor. Washington’daki temel tartışma, ihracat kontrollerinin fiziksel çipi, çipin sahibini, kapasiteyi kiralayan müşteriyi veya doğrudan hesaplama gücünün kendisini takip edip etmemesi gerektiği üzerine kuruluyor.