Rusya, Ukraynalı Savaş Esirlerinden Oluşan Spetsnaz Tugayı Kurdu: Cenevre Sözleşmesi'nin Ağır İhlali

Bu hamle, izole bir olay değil, uzun süredir devam eden bir uygulamanın kurumsallaşması anlamına geliyor. Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), Rusya'nın 2022'den beri ele geçirdiği Ukraynalı askerleri muharebe birliklerinde kullanmaya zorladığını belgeliyor . Bu derme çatma birlikleri resmi bir Spetsnaz tugayı altında birleştirerek Rusya, bağımsız gözlemciler ve Ukraynalı yetkililerin zorlama ve baskı altında olduğunu vurguladığı bu politikayı meşrulaştırmış ve ölçeğini büyütmüş oluyor .

Bu Neden Önemli?

Sistematik bir uygulamanın tırmanışı. Rusya yıllardır Ukraynalı savaş esirlerini ceza taburları benzeri birliklere alsa da, bunların Savunma Bakanlığı bünyesindeki Gönüllü Kolordusu altında resmi bir tugaya dönüştürülmesi önemli bir dönüm noktası. Bu, uygulamayı düzensiz bir saha taktiği olmaktan çıkarıp, kurumsal bir politikaya dönüştürüyor .

Psikolojik ve operasyonel bir silah. Ele geçirilen Ukraynalı askerleri kendi vatandaşlarına karşı savaşmaya zorlamak, Rusya için birden çok amaca hizmet ediyor: Asker ihtiyacında bir kaynak yaratıyor, bir propaganda aracı olarak kullanılıyor (Rusya bu birliği "gönüllü" olarak adlandırıyor) ve savaş esirlerine, hayatta kalmak için kendi vatandaşlarına zarar vermek zorunda bırakılarak psikolojik işkence uygulanıyor .

Savaş esiri korumalarının altını oymak. Bu, son derece tehlikeli bir emsal teşkil ediyor. Eğer esir düşen askerler, hiçbir yaptırımla karşılaşmadan, esir alan devlet adına savaşmaya zorlanabilirse, savaş esiri statüsünün sağladığı temel güvenceler tamamen ortadan kalkar. Cenevre Sözleşmeleri tam da bu tür bir durumu engellemek için vardır.

Uluslararası Hukuku Nasıl İhlal Ediyor?

Savaş Esirlerine Uygulanacak Muameleye İlişkin Cenevre Sözleşmesi (III), Madde 130 açıkça savaş esirlerinin "gözaltında bulunduran devletin silahlı kuvvetlerinde hizmet etmeye zorlanamayacağını" belirtir. Savaş esirlerini düşman devletin silahlı kuvvetlerinde hizmet etmeye zorlamak, sözleşmenin ağır ihlalidir . Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Roma Statüsü'ne göre bu tür ağır ihlaller, savaş suçu olarak kabul edilir.

"Rıza" sorunu. Rusya, tugaydaki savaş esirlerini "gönüllü" olarak adlandırıyor. Ancak ISW ve birden çok bağımsız kaynak, askere alma sürecinde zorlama ve baskı kullanıldığını değerlendiriyor. Uluslararası hukuka göre baskı, sözde bir rızayı geçersiz kılar. "Bu sözleşmeyi imzala yoksa cezalandırılırsın, infaz edilirsin ya da işkence görürsün" denilen bir askerin özgür iradesiyle gönüllü olduğu söylenemez .

Zorlamanın belgelenmiş kanıtları. Ukraynalı yetkililer, savaş esirlerinin Rusya Savunma Bakanlığı ile sözleşme imzalamaya zorlandığına dair vakaları belgelemiştir. Ukrayna Savaş Esirleri Muamele Koordinasyon Karargahı, Kasım 2025'te, Ukrayna'ya karşı savaşmak üzere Rusya Savunma Bakanlığı ile sözleşme imzalayan en az 62 Ukraynalı savaş esiri hakkında doğrulanmış bilgiye sahip olduğunu açıklamıştır . Bu belgelenmiş zorlama kalıbı, Rusya'nın "gönüllülük" iddialarını tamamen çürütmektedir.

Daha Geniş Bağlam: Rusya'nın Ceza ve Savaş Esiri Birlikleri

Rusya'nın mahkumları asker olarak kullanması yeni bir şey değil. 2022'deki geniş çaplı işgalin başlangıcından bu yana Moskova, Storm-Z serisi gibi programlar aracılığıyla askeri birliklere 140.000 ila 180.000 arasında hükümlü topladı . Ancak, Cenevre Sözleşmeleri kapsamında özel korumalara sahip olan savaş esirlerinin kullanılması, daha ağır ve farklı bir ihlaldir. Hükümlüler savaş esiri olarak korunmazken, ele geçirilen düşman savaşçıları korunur ve onları savaşmaya zorlamak uluslararası hukukun ağır ihlalidir.

1. Ukrayna Gönüllü Spetsnaz Tugayı'nın oluşturulması, bu uygulamanın kasıtlı bir tırmanışını temsil ediyor. Birime resmi bir yapı kazandırıp onu Spetsnaz (özel kuvvetler) tugayı olarak adlandırarak Rusya, bunun geçici bir savaş alanı çözümü değil, sürdürülebilir bir politika olduğunun sinyalini veriyor. Aralarında ISW ve Ukraynalı yetkililerin de bulunduğu uluslararası toplum, bu adımı Cenevre Sözleşmeleri uyarınca açık bir savaş suçu olarak kınamıştır .